tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
404 sonuç · toplam 404 · “Meydan” · 5/17
01akâ'id
Uü) [Ar.akîde’nin ç. b.] İslâm dininin temel ilkeleri, inanılması ve öğrenilmesi zarurî olan kaideler. Kur’ân-ı Kerîm’e göre (Enbiyâ suresi, 21 / 25) bütün peygamberlerin tebliğ ettiği akaidin temelini “tevhid” inancı oluşturmuştur. Yine Ku…
mürsel hadis
mürsel hadis a. bk. mürsel Mürselât suresi a. ] Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş yedinci, iniş sırasma göre otuz üçüncü suresi olup “Hümeze suresi” nden sonra ve “Kaf suresi” nden önce Mekke döneminde nazil olmuştur ve elli ayetten meydana gelmekte…
Makdûr
Kudretin konusu olan şey. Kelâm ilminde bir kudret sıfatının etkisinin yöneldiği mümkün fiil veya varlık için kullanılan terimdir. Allah’ın kudreti bağlamında makdûr, yaratılması veya meydana getirilmesi aklen mümkün olan şeyi ifade eder; m…
ıyâmet-nâme
ed. Tasavvuf! edebiyatta Kur’ân-ı Kerîm’in. hükümleri doğrultusunda kıyamet günü hakkında kaleme alınan eserler için kullanılan ortak ad. kız ıyâmet suresi a. [< g Ar. “Sûretü’l- Kıyamet” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş s beşinci, iniş sırasma g…
Cin suresi
Cin suresi a. ((^[ -1 Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş ikinci, iniş sırasına göre kırkıncı suresi olup “A'râf suresi” nden sonra ve “Yâsîn suresi” nden önce Mekke’de nazil olmuş ve yirmi sekiz ayetten meydana gelmektedir. Admı ilk ayetteki “cinn” t…
Vâkī
Koruyan, gözeten ve zarardan sakındıran. Allah’a nispet edildiğinde yaratılmışları koruyup gözeten anlamında kullanılan sıfatlardan biridir. Kelime, insanın fiilleri için kullanıldığında bir şeyi meydana gelmeden önce engelleyen veya zarara…
imâle
Kıraat biliminde, fethada ve onu takip eden elif harfinde meydana gelen söyleyiş değişikliği.
ırk
Kemale erme, olgunlaşma, sonsuzluğa ulaşma anlamlarmda kullanılan ve kutsal kabul edilen kırk sayısı için kullanılan kıs terim. Bu sayı, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayette geçmekte olup hadislerde de sıkça kullanıldığı söz konusudur. Bundan dola…
Hümeze suresi
Hümeze suresi a. [< k Ar. “Sûretü’l-Hümeze” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yüz dörk. düncü, iniş sırasma göre otuz ikinci suresi olup “Kıyamet suresi” nden sonra ve ) “Mürselât suresi” nden önne ce Mekke’de nazil olmuştur ve adokuz ayetten meydana gel…
a'lâmü’n-nübüvve
Hz. Peygamber’in nübüvvetini ispat, lamak amacıyla kaleme alman eserler için kullanılan ortak ad. A'la suresi a. [< Ar. t “Sûretü’l-A'lâ” ^l âj^)] ı Kur’ân-ı Kerîm’in seksen ye dinci, iniş sırasma göre sekizinci - suresi olup “Tekvîr suresi…
avârız (II)
avârız (II) ç.a. [Ar.âriz ve -i âriza’nin ç. b.] Sözlük anlamı “sonradan meydana gelen” olan S bu söz, Osmanlı maliye siste -ı minde bir vergi adıdır. Osmanlı bütçelerinde bu tür vergiler, düzenli olmayan vergilerin başmda geliyordu, genell…
Nâzi'ât suresi
Nâzi'ât suresi a. [< Ar. “Sûretü’n- Nâzi'ât” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş dokuzuncu, iniş sırasma göre seksen birinci suresi olup “Nebe' suresi” nden sonra ve “İnfitâr suresi” nden önce suresi olup Mekke döneminde nazil olmuş ve kırk altı âye…
tekvin
t^) [Ar. ] “Mâtürîdî” onra (bk. bu madde) kelâm bilginleri ketarafmdan Allah’a nipet edilen rim. ve “yaratma kudreti”ni ifade ehit eden sübutî sıfatlardan biri için dan kullanılan terim. Bu sıfat, bilim, ir. irade ve kudret sıfatlarmdan am…
Cerrâhiyye
Halvetiyye-Ramazâniyye tarikatının Nureddin Cerrâhî’ye nisbet edilen bir kolu. Bu tarikatın kurucusunun sahabeden Ebû Ubeyde b. Cerrâh soyundan geldiği ve İstanbul’da Cerrahpaşa semtinde doğduğu için “Cerrâhî” adını aldığı rivayeti yaygındı…
sûre
Kur’ân-ı Kerîm ayetlerinden meydana gelen ve Hz. Peygamber tarafından belirlenen 114 bölümden her birine verilen ad. Her bir sure, kendi içinde hem uyumlu hem de anlamlı ve ahenkli bir bütünlük oluşturmakta; aynı zamanda Kur’ân-ı Kerîm’in b…
Aynalı yazı
Bir yazının eksene göre yansıtılmış iki eş parçadan oluştuğu hat düzeni. Harfler karşılıklı yerleştirildiğinde ayna görüntüsü meydana gelir; hat sanatında müsennâ adıyla da anılır.
kâri'a
“Kapıyı vurmak, ansızın gelmek, tenha kalmak.” anlamlarına gelen bu söz, terim olarak ansızın gelen belâ, k felâket için kullanılmıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de “Kâri'a suresi” inde kıyamet k alâmetleri olarak geçerken, “Ra’d suresi” nde “birden…
fikir, -kri
fikir, -kri a. [ Ar.] Varlıklarm özünü veya oluşumunu kavramak için akim planlı ve programh faaüyetleri için kullanüan bir terim. Fîl suresi a. [< Ar.“Sûretüİ-Fîl” ] Kur’ân-ı Kerîm’in. yüz beşinci, iniş sırasma göre on dokuzuncu suresi olup…
hades
fık. Sözlük anlamı, “Kısa zamanda oluşan, birdenbire ortaya çıkan.” olan bu terim, abdestsizlik veya cünüplükten dolayı meydana gelen manevî kirliliği ifade etmek için kullanılmıştır. Namazm dışındaki altı şartından biri olan “hadesten taha…
nikâh-ı sahîh
nikâh-ı sahîh a. fik. Yasal nikâh. nikâh bi’l-kitâbe a. fik. Uzak yerde buluna iki kişinin yazışma yoluyla v bu yazışmayı şahitler huzurunda yaparak gerçe leştirilen nikâh. ni'met a. [Ar. ] “Maddî manevî imkânlar, bolluk anlamında olan bu t…
ukûl-i müfârika
ukûl-i müfârika a. Maddenin dışında ruhlar, ruhânî varlıklar ya da maddî olmayan, ancak kendilerinde maddeyi meydana getirme iktidarı olan ruhânî güçler.
adâletnâme
[< Ar. adalet + F. nâme} Haksızlığı ve zulmü ortadan kaldırmak; güçlünün güçsüzü ezmesine meydan vermemek; halkın can, mal, ırz, namus gibi aslî yaşama haklarını kollamak ve gözetmek gibi devletin halka karşı sorumluluğunu ve yükümlülüğünü…
Mâtüridî mezhebi
Mâtüridî mezhebi a. bk Mâtüridiyye Mâ'ûn suresi a. (^j^ (> U [ Ar. “Sûretü’l- Mâ'ûn” ] Kur’ân-ı Kerîm’in. yüz ye dinci, iniş sırasma göre on ye dinci suresi olup “Tekâsür su resi” (102)nden sonra v “Kâfirûn suresi” (109)nden ön ce Mekke dön…
ledünnî
Allah ilmi ile ilgili. le Leheb suresi a. [< Ar. “sûretü’l-Leheb” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yüz on birinci suresi olup Mekke döneminde nazil olmuştur ve beş âyetten meydana gelmektedir. “Tebbet le suresi” olarak da bilinen bu surede Hz. Muhammed’…