tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
569 sonuç · toplam 569 · “Bükâ” · 2/24
01Vücûd
Varlık ve bulunma. Tasavvuf dilinde hem genel varoluşu hem de vecd sonucunda Hakk’ı bulma ve huzur bilincini ifade eder. Vahdet-i vücûd bağlamı Hakikî ve kendinden var olan vücûdun yalnız Allah’a ait olduğu; yaratılmışların varlığının bağım…
Ziya
Nur, ışık. tas. a Eşyayı, Hakk'ın gözüyle ayniyle Hak olarak görmek. b Mâsivâyı Hakk'ın gözüyle görmek. Hak bizatihi nur olduğundan ne idrak edilebilir, ne idraka vasıta olur. İsimleri itibariyle ise hem idrak edilir, hem idrak vasıtası olu…
nefâz
fık. Bir muşakdin işlerlik kazanması anlamında kullanılan bir fıkıh terimi. [< nefha a. [< Ar. nefh] İslâm ^)] inancma göre, kıyametin kopcü, ması aşamasmda oluşacak kozncü mik değişimin başladığmı bildiesi” recek olan ve bir defa üfürme ur…
arza
Her yıl Ramazan ayında Kur’ân-ı Kerîm’in surelerinin Cebrail ile Hz. Muhammed arasmda karşılıklı olarak ezberden okunması, mukabele. Her yıl bir defa ramazan ayında yapılan bu karşılıklı okuma işi, Hz. Muhammed’in ölümünden önceki ramazan a…
ferâğ kaydı
ferâğ kaydı a. Yazma eserlerin sonuna konulan eserin istinsah bilgilerini içeren not. Bu kayıt notu “kad veka'a’l-ferâğ” ifadesi ile başladığı için bu terim kullanılmıştır. Buradaki satırlar “ketebehu” ibaresiyle başlarsa “ketebe kaydı” (bk…
Kâmiliyye
Ali’yi ilk halife olarak görmeyen veya ona karşı çıkan ashabın kâfir olduğunu ileri süren ve Ebû Kâmil adlı bir kişiye bağh oluşan ve gelişen fırka için kullanılan terim.
kalp, -bi
kalp, -bi a. [Ar.] tas. “İlâhî hitabın ulaştığı yer, bilgi, ilham ve irfanın kaynağı.” anlamında olan ve “insan-ı kâmil” (bk. bu kalp gözü 390 madde) olarak da nitelenen bir tasavvuf terimi. İnsanda “kalp”in önemini ve değerini Hz. Peygambe…
Müşebbihe
Müşebbihe a. (^î. ^) [Ar. ] İslâm gü tarihinde, Allah’ın sıfatlarını inbu sanın sıfatlarına benzeterek inân” san biçimli (antropomorfist) bir an tanrı düşüncesi yaratmaya çahşan bir akım için kullanılan terim. Bu inanca göre Allah’ın eli, n…
celi
C^) [Ar. ] İslâm hat (yazı) sanatmda her tarz yazının iri yazılmış biçimine verilen ad. İslâm yazı sanatının başlangıç döneminde ortaya çıkmaya başlayan “aklâm-ı sitte” (bk bu madde)nin iri olanlarma “celîl” denilmekteydi. Bunlara büyük boy…
mn] müşebbihe
mn] müşebbihe a. [Ar.] İslâm gü tarihinde, Allah’ın sıfatlarını inbu sanın sıfatlarına benzeterek inân” san biçimli (antropomorfist) bir an tanrı düşüncesi yaratmaya çahşan bir akım için kullanılan terim. Bu inanca göre Allah’ın eli, n.” ko…
Gavsiye
Şüttâriye tarikatının Şeyh Muhammed m Gavs’a nispet edilen koluna verin len ad. Bu kol genellikle Hindis tan’ın Delhi ve Bengal bölgelerinde yaygınlık göstermiştir. Temel ilke olarak Şeyh Gavs’m müritlerine öğrettiği kurallar < benimsenmiş…
mâ-sivâ
Ç^U / ij^U) [< Ar.mâ + siva’l-lah (Allah'ın dışında sayılan her şey)] Sözlük anlamı, “Bir nesneden başka olan varlıkların hepsi.” olan bu söz, Allah’tan başka bütün varlıkları ifade eden tasavvufî bir terim. Bu kavram, tasavvuf çevrelerinde…
küfür, -frü
küfür, -frü a. [Ar. ] Arapçada kelime anlamı “örtmek’ olan bu söz, dinî terim olarak AUah’m varlığını ve birliğini, O’nun buy- Hıklarım vahiy yoluyla alıp in sanlara tebliğ eden peygamber tanımama, inanmama ve onun sözlerine karşı çıkma işi…
Süryânî
Eski Suriye denilen Şam ülkesi ahalisinden ve bu bölgede oturan kavim ve bu kavimden olan kimse.
icri takvîm
icri takvîm a. Hicrî-kamerî veya hicret-ay takvimi olarak da adlandırılan İslâm dünyasının dinî takvimine verüen ad. Bu takvim, Kur’ân-ı Kerîm’in “Tevbe suresi” ne ve Hz. Peygamber’in hadislerine dayanılarak oluşturulmuş; Rasul-i Ekrem’in h…
bedî'iyyât
Peygamberi övmek amacıyla kaleme alman ve her beytinde en az bir bedîî sanatm bulunması zarurî olan kasidelere verilen ad. Bu tarz şürler Hz. Peygamber’in sağlığmda iken yazılmaya başlanmış, sonradan yaygmlaşmıştır. Başlangıçta aydm kesimin…
karz
GAâ) [Ar. ] fik. İslâm hukukunda, altın ve gümüş benzeri para değerinde bir malı veya buğday, arpa gibi eşdeğer bir malı geçici bir süre için eşdeğerinin geri verümesi ilkesine bağlı olarak birine veya birilerine ödünç verilmesi konusunda k…
âs
Kitap, sünnet ve icmâda hükmü bulunmayan bir meseleye, aralarmdaki bağ sebebiyle, bu kaynaklardan birinde bulunan bir meselenin hükmünü vermek anlamında fıkıh terimi. § tam. kıyâs-ı fukahâ a. ( ^ ^U) fik. Fıkıh bilginlerinin üzerinde birleş…
bâb
Kapı, medhal. 2. Dergâh, başvurulacak büyük kapı. 3. Bir kitabın bölümleri: Bâb-ı evvel, bâb-ı sânı. 4. gr. Fiillerin kök biçimi: sülâsi bâb, rübâî bâb. 5. din. Mezheplerde dinîhiyerarşik makam veya unvan. Özellikle Şiâ geleneğinde imamm en…
bâb-ı âlî
Sadaret makamı, divân-ı hümâyûn ile dahiliye ve hariciye nezaretlerini ve de şûrâ-yı devleti içine alan devlet dairelerinin bulunduğu yer. 2. Osmanh hükümet teşkilâtm; hükümetin başı sadrazam idi, ikinci önemli daire “reisü’lküttâb”ın büros…
iki nefis, -fsi
i,^) [< Ar. nefs] “Öz, iç, ruh, kte can; ben, benlik, kendilik.” anladen mında insanm yaşama vasıflan, İs biyolojik özelliklerini ifade eden rin terim. Bu kavram, Kur’ân-ı hid, Kerîm’de 295 ayette “İnsanın nu- hem maddî varlığı hem de onda…
“En nifâs kanı
Doğumdan ve neş organları belirmiş ceninin düşürülmesinden sonra görülen kan. Bu kan, normal şartlarda b. kırk gün sürmektedir; bu süreyi ağı aşan durumda kan gelmesi mda “nifâs kam” olarak Hz. nitelenmemektedir. biri
kurbet
İnşam Allah’ yaklaştıran ve sevap kazanmaya sebep olan bütün eylemler ve davranışlar. Kureyş suresi a. Ç^j^ Jt^) [ Ar. “Sûretü’l- Kureyş” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yüz al tmcı, iniş sırasına göre yirm dokuzuncu suresi olup “Tîn su resi” nden sonr…
nahr
G^) [Ar.] Sözlük anlam “Hayvanı boğazından kesme göğüs göğse karşılamak.” ol bu söz, bir hayvanın göğsü üz rinden bıçak vurarak boğaz d marlarmı keserek kurban etm anlamında terim olarak kul nılmıştır. Kur’ân-ı Kerîm “Kevser suresi” (108)ni…