celi

C^) [Ar. ] İslâm hat (yazı) sanatmda her tarz yazının iri yazılmış biçimine verilen ad. İslâm yazı sanatının başlangıç döneminde ortaya çıkmaya başlayan “aklâm-ı sitte” (bk bu madde)nin iri olanlarma “celîl” denilmekteydi.

Bunlara büyük boy kâğıtlarda kullanılmasmdan dolayı da “tumâr” adı verilmişti. Geç dönemlerde bunlar “celî” olarak adlandırılmış; genel olarak da hat sanatçılan “meşk” (bk. bu madde) kaleminin üç misli genişliğinde olan kalemlerle yazılan hat sanatı örneklerine “celî” demeye başlamışlardır.

Celî yazı yazmak zor bir sanattı. Bu tarzda yazılacak yazı, bir yerin yüksekliğine ve mekârun ölçüsüne göre hazırlanır: bunların kahpları çıkarılır, sonra kömür tozuyla silkeleyerek yazı bunun üzerinde zemine nakşedilir, ardından da bu kahp üzerinde yazı yazılırdı. Yazı, eğer mermere yazılacaksa aynı yöntem uygulanır ve mermere hakkedilirdi.

Bu yazı tarzınm kendi içinde de değişik adlandırmalan söz konusudur. Bunlar: celî-sülüs, celî-nesta'lik, celî-divanî. celî-divanî a- İslâmî-Türk hat sanatında Osmanh devletinde Divân-ı Hümâyûn’dan çıkan menşur (padişah tarafından sadrazam, vezir, beylerbeyi gibi yüksek görevlilere yazılan buyrultu) lann yazılmasmda kullanılan yazı stili.