tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
105 sonuç · toplam 157 · “helâl” · 1/5
01helâl
Dinen yapılması serbest olarak kabul edilen davranışlar ve yenilmesi, içümesi uygun olan yiyecekler, “haram” (bk. bu madde) karşıtı. Bu söz değişik türevleriyle birlikte Kur’ân-ı Kerîm’de elli ayette yer almaktadır. Aynı kullanım özellikler…
Halâl (helâl)
Yasak edilmiş olmayan, yâhut yasak edilmiş ise de, İslâmiyet'in özr, mâni ve mecbûriyet saydığı sebeblerden birisi ile yasaklığı kaldırılmış olan şeyler. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki: Ey mü'minler! Allahü teâlânın size he…
Ahilik
Kardeşlik, cömertlik ve yiğitlik. Anadolu’da esnaf ve sanatkâr çevrelerinde gelişen; meslek ahlâkını fütüvvet, dayanışma, hizmet ve tasavvufî terbiye ilkeleriyle birleştiren teşkilât ve yaşayış biçimidir. Ahiliğin tarihî gelişimi yalnız bir…
Haliye
ليه) +) Mutasavvıflardan bir zümre. Bunlar semâı, musikiyi ve raksı helal sayar. Bu gibi hususlar birtakım halleri celbetmek için aracı olarak kullanıhr; bu haller içinde coşar, kendilerinden geçerler (TK 1:400; im 430). Halk i ar. (55) x,…
Hulüliye
ليه) s&) Güzel kadınlara ve oğlanlara (tüysüzlere) bakmamanın helal olduğunu, Allah'ın bazı sıfatlarının insana hulul ettiğine, bu hal içindeyken öpüşüp sarmaş dolaş olmanın caiz olduğunu savunan mutasavvıflar zümresi.
Lokma
لقمه) Gıda. Süfilere göre ilhama nail olmak için helal lokma şarttır. Helal lokma yemeyen, melekten gelen ilham ile Seytan’dan gelen vesveseyi ayırt edemez (2K 53). Dervişlerin hayat tarzı bir hırka bir lokma esasına dayanır. | Et lokması l…
Takva
ği) Korkma, endişelenme, kaygılanma; dikkatli davranma, sakınma, korunma. tas. a Allah’a boyun eğerek azabından sakınmak, cezayı gerektiren davranışlardan nefsi uzaklaştırmak suretiyle korunmak (cr). b Takva, insanın, kendisini Allah'tan uz…
Tevbe
Pişmanlık, nedamet, dönme. tas. a Kalpteki kötülükte ısrar | düğümünü çözüp Hakk’a dönme ve Rabb'in hukukunu gözetme (cr). b Kötü ve | günah işlere pişman olup Hakk’a yönelme, Küfürden imaia dönmek kâfirlerin, kötü işlerden iyi işlere dönme…
Usûl
Yol yöntem, metot, tas, Adap erkân, tasavvufun temelleri, Tasavvufun esası beştir: gündüz oruç tutmak, gece namaz kılmak, ihlaslı olmak, davranışları sürekli olarak denetim altında tutmak. Allah’a tevekkül etmek (Gineyd). Sehl'e göre usül y…
Vera’
Takva. Dinde haram ve mekruh olan şeyleri terk ettikten sonra haram ve mekruh oluşu şüpheli olan hususları ve helâl ve mübahların ihtiyaçtan fazlasını da terketmek. Zerre kadar da olsa kimsenin hakkını üzerine geçirmemek (SL 70, KR 247;; Gİ…
Vesvese
Kuruntu, iskil. tas. Şeytan'ın ilkâı, kötü bir işin yapılması, iyi bir işin terk edilmesi veya geciktirilmesi veya eksik yapılması için Şeytan'ın insanı kışkırtması, aklını çelmesi, nefsin aşağı arzularına uymaya teşvik etmesi. İnsanın için…
Yedân
1. tkiel. 2. tas. a Allah'ın faile ve kâbile (etkileyen ve etkiyi kabul edip etkilenen) mütekabil isimleri. Celal ve Cemal isimleri. b Zorunluluk ve zorunsuzluk (vücüp — imkân mertebesi) fakat tekabül daha genel bir kavramdır: Zira bazen fa…
Zaht
Soğuk ve ilgisiz davranmak, rağbet etmemek, yüz çevirmemek tas. a Ahirete yönelmek için dünyadan el etek çekmek. b Hakk’a yönelmek için dünyadan da ahiretten de el etek çekmek. c Elde mevcut olsa bile gönülde mal ve mülk sevgisine yer verme…
ganimet
Sözlük anlamı, “Bir şeyi kolayca elde etmek.” olan bu söz, “Müslümanların kazanılan savaş sonrasında gayrimüslimlerden ele geçirdikleri esirler ve her türlü mal.” olarak fıkıh alanmda kullanılmıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de türevleriyle birlikte…
Sehliyye
Sehl et-Tüsterî’ye nispet edilen tasavvufî yol ve çevre için kullanılan ad. Kur’ân’a bağlılık, sünnete uyma, helâl lokma, günahlardan kaçınma ve sürekli tövbe bu çizgiye atfedilen başlıca ilkeler arasındadır.
Hacc-ı mebrûr
Usulüne uygun, günah ve gösterişten korunmuş, Allah katında kabul edilmiş hac. Haccın mebrûr oluşu yalnız menâsikin şeklen tamamlanmasına değil; helâl kazanç, kul hakkından sakınma, güzel ahlâk ve dönüşten sonra iyiliği sürdürme gibi işaret…
cenâze namazı
cenâze namazı a. İslâmî inanışa göre “farz-ı kifâye” (. bk. bu madde) olan bu namaz için, namazı kılmacak kimsenin Müslüman olması, cesedin tamamınm veya yarıdan fazlasmın mevcut bulunması, yıkanmış ve abdesti verilmiş veya teyemmüm ettiril…
hudûdullah
“Aln lah’ın insanlar için ortaya koyaduğu sınırlar ve kurallar, hükümba ler, emir ve yasaklar, farzlar ile n haram kıldıkları ve helâl olarak n sundukları. ” anlamında olan bu r. terim, Kur’ân-ı Kerîm’de dokuz uayette yer almaktadır. Özelli…
Hile
Bir kimseyi yanıltmak veya görünürde hukuka uygun bir işlemle yasaklanan sonuca ulaşmak için kurulan düzen. Fıkıhta hiyel , farklı niyet ve sonuçlara sahip geniş bir alandır. Başkasının hakkını ortadan kaldıran, haramı helâl göstermeye yara…
ihrâm
Çlja.1) [Ar.] fik. İslâm e inancma göre, hac ve umre ibaudeti yapan kimseye günlük işelerde helâl olan bazı davranışlaü rın yasak kılmması anlamında kkullanılan fıkıh terimi. Bu yad” saklar ise şöyle sıralanabilir: ni Saç, sakal, bıyık tıra…
Mâcin
Mâcin a. (^L) [Ar. ] fık. Sözlük anlamı “Laubali davranan ve konuşan. ” olan bu söz, genellik “müftî” sözü ile birlikte kullan larak insanlara dinin yasaklar na karşı hileleri öğreten, bu yo la haramı helâl veya helali h ram gibi sunan, bil…
bâhiyye
İslâm’m yasak veya haram kıldığı değerleri helâl gösterme ve mubah saymayı ilke edinmiş olan Bâtınî akımlar ve tarikatler için kullanılan bir ad. Bu inançta olanlar, dinî kurallarm bireyi Allah’a ulaşmada bir vasıta olduğunu savunmuşlar, “f…
hil bölgesi
hil bölgesi a. Mekke’de harem bölgesi dışında kalan yerler için kullanılan terim. Buraya, o yerde bulunan bitkilerin koparılması, av hayvanlarınm avlanması helâl olduğu için “hill” adı verilmiştir.
Bayramiyye
Hacı Bayrâm-ı Velî’ye nispet edilen, 15. yüzyılda Ankara merkezli olarak teşekkül eden tasavvuf yolu. Teşekkül ve irşad anlayışı Hacı Bayram’ın Somuncu Baba diye tanınan Hamîdüddin Aksarâyî’den aldığı terbiye çevresinde gelişti. Şehirli, es…