Seyyid Abdülaziz Efendi

Kasımpaşa’da doğumu ve ilmiye hayatı

Seyyid Abdülaziz Efendi 1112/1700’de Kasımpaşa’da doğdu. İlk öğreniminden sonra Sertarîkzâde Mehmed Emin Efendi’nin ders halkasına katıldı. İlmiyede yükselerek Anadolu kazaskerliğine kadar ulaştı.

Tarikat eğitimi

Sertarîkzâde’ye intisap etti; evrâd, zikir ve kırk günlük halvetlerle sürdürülen eğitimden sonra 1158/1745’te tâc giyip icâzet aldı. İlmiyedeki görevi ile tarikat terbiyesi aynı dönemde gelişti; kazaskerlik unvanı şeyhlik veya post silsilesinin yerine geçirilmemelidir.

Kısa postnişinlik dönemi

Sertarîkzâde’nin 1172/1759’daki vefatı üzerine resmî görevini bırakarak Cerrâhî Âsitânesi postuna geçti. Moravî Yahyâ Şerefeddin’in Mora’dan İstanbul’a dönüşüyle 1174/1760’ta post ondan alınarak Yahyâ Şerefeddin’e verildi. Bu değişim, Abdülaziz Efendi’nin tarikattan çıkarılması değil, âsitâne meşihatının başka bir pîrdaş ve halife hattına devridir.

Vefatı ve halifesi

Aynı yıl Kasımpaşa’daki evine çekildi ve 1174/1760’ta vefat etti. Doymazdere Kabristanı’na defnedildiği kaydedilir; Hüseyin Vassâf mezar taşını aradığını fakat bulamadığını belirtir. İcâzetinin âsitâne arşivinde korunduğu, fetva emini Abdullah Efendi adlı bir halifesinin bulunduğu aktarılır; bu halifenin ayrıntılı biyografisi kaynakta yoktur.

Silsiledeki yeri

Cerrâhî silsilenâmesi onu “Seyyid Abdülaziz Efendi (V. 1112/1700 · İ. 1174/1760)” şeklinde, Sertarikzâde Mehmed Emin Efendi ile Yahya Şerafeddin Efendi arasında kaydeder; CMS künyesi de bu tarihleri verir.

Seyyid unvanı Hz. Peygamber soyundan gelişini gösterir.

Kaynak notu. Seyyid Abdülaziz Efendi'nin TDV İslâm Ansiklopedisi'nde müstakil bir maddesi bulunmamaktadır. Bu kart, TDV'nin “Cerrâhiyye” maddesindeki umumi kayıtlara, CMS künyesine ve Cerrâhî silsilenâmesine dayanan bir silsile kartıdır. Elde bunun ötesinde bilgi yoktur ve uydurulmamıştır.