tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Malatya’dan saray hizmetine
Yahyâ Şerefeddin Efendi 1060/1650’de Malatya’da doğdu. İlk öğrenimini memleketinde gördü, yüksek tahsil için İstanbul’a geldi; ardından Malatya ve Mora’da bulundu. Moravî Celvetî şeyhi Hâmid Efendi’nin kızı Emine Hâtun ile evlendi. Yeniden İstanbul’a geldiğinde saray hocalığı ve padişah imamlığı yaptı.
Nûreddin Cerrâhî’ye intisabı
1115/1703’te yeni Cerrâhî dergâhı için ayrılan parayı Nûreddin Cerrâhî’ye ulaştırmakla görevlendirildi. Kaynağın gelenek içi anlatımına göre bu görüşmede yaşadığı hâl üzerine saray görevinden ayrılmayı istedi ve Nûreddin Cerrâhî’ye intisap etti. Evrâd, zikir ve halvet terbiyesinden sonra hilâfet aldı.
Mora irşad çevresi
Mora seferindeki ordunun şeyhliğine tayin edildi; ardından Anabolu’da kurulan dergâhta irşadla görevlendirildi. Yerel vakıflarla desteklenen bu merkezde 1129–1174/1717–1760 arasında kırk beş yıl hizmet etti. Hac ve Medine ziyaretinden sonra Mora’ya dönerek Anabolu, Kalavurta ve çevredeki Cerrâhî tekke ağının gelişmesine öncülük etti.
Âsitâne postu ve usule katkıları
1174/1760’ta İstanbul’a dönerek Cerrâhî Âsitânesi postuna geçti. Günlük sûre ve dua okumaları ile bazı esmâ tertiplerini yolun uygulamasına ekledi. Kādirîhâne ile bayram haftalarında gerçekleştirilen karşılıklı ziyaret ve devran geleneğinin oluşmasında da onun aile ve sohbet çevresi etkili oldu. Bu temas, Kādiriyye ile Cerrâhiyye’nin tek yol sayılması anlamına gelmez.
Vefatı ve kaynak ihtilafı
26 Cemâziyelâhir 1184’te, 1770 yılında vefat etti. Envâr-ı Nûreddin onun ömrünü 124 yıl olarak verir; 1060 doğum ve 1184 vefat yıllarının aritmetik farkıyla tam örtüşmeyen bu yaş kaydı kaynak geleneğinin ifadesi olarak korunmalı, kesin kronoloji gibi sunulmamalıdır. Oğlu Abdüşşekûr Efendi’nin kaleme aldığı vefat vesikası eserin başlıca dayanaklarından biridir.
Halifeleri ve ailesi
Oğlu Abdüşşekûr Efendi başta olmak üzere Mora ve İstanbul çevresinde çok sayıda halife yetiştirdi. Halife listeleri, aynı isimli şeyhler bulunduğu için tek başına kimlik kanıtı sayılmamalı; dergâh, yer ve ardıl bilgileriyle birlikte okunmalıdır.