Muzaffer Ozak

Gazi Osman Paşa'nın sancaktarbaşısı olan iki amcasından biri Plevne'de şehid olmuş, diğerine sancağı Ruslar'a kaptırmadığı için paşa unvanı verilmişti.

İki dayısı, on bir ağabeyi I. Dünya Savaşı'nda, en küçük ağabeyi Murad Reis de Millî Mücadele sırasında şehid olunca Muzaffer Ozak dayılarının yetimi iki küçük kız, kendi kız kardeşi ve annesinden oluşan fakir ve kimsesiz bir ailenin beş altı yaşlarındaki tek erkek ferdi olarak kaldı.

Çerçeve. Rakam tek başına bir devrin hesabıdır: bir ailede on üç erkek savaşta ölmüştür. Geriye kalan beş altı yaşındaki çocuk, sonradan kırk iki camide vaaz edip tarikatı üç kıtaya taşıyacaktır. Adının “Muzaffer” konmasının sebebi de doğduğu yıl kazanılan bir zaferdir — 1916.

Beyazıt Camii'ne müezzin olarak tayin edildi. Bu sırada Sahaflar Çarşısı'nda bir dükkân açıp müezzinliğin yanında sahaflık yapmaya başladı.

Vaazlarını kırk iki camide, kahvehanelerde, Karagümrük'teki Nûreddin Cerrâhî Tekkesi'nde ve özellikle kendine has bir ilim ve irfan merkezi, bir sohbet meclisi niteliği taşıyan sahaf dükkânında sürdürmüştür.

Çerçeve. Şeyhi Maraşlı Ahmed Tâhir Efendi de yedi yıl boyunca her gün dükkânına gelip müşküllerini cevaplandırmıştır. Yani hem talebeliği hem şeyhliği aynı dükkânda geçmiştir. Tekkelerin kapalı olduğu bir devirde sohbetin bir esnaf dükkânına taşınması, kolun ayakta kalma biçimini de gösterir: mekân değişmiş, meclis sürmüştür.

Maraşlı'nın vefatından (1954) sonra Kādirihâne'ye ve Kasımpaşa Aynî Ali Baba Rifâî Tekkesi'ne devam ettiği dönemde kendisine Kādiriyye tarikatından hilâfet verilmek istendi.

Fakat kendisi, istihâresinde gördüğü ve çocukken Arapça hocası Açıkbaş Mustafa Efendi'nin Fâtih Camii'nde elini öptürüp başarısı için kendisinden dua niyaz ettiği Halvetî-Cerrâhî şeyhi Fahreddin Efendi'ye (Erenden) intisap etti.

Çerçeve. Karar iki dayanağa oturur: bir istihâre ve çocukluğunda gördüğü bir sahne — hocasının başka bir şeyhin elini öptürüp dua istemesi. Verilmek istenen hilâfeti reddedip başka bir yola girmesi, Nûreddin Cerrâhî'nin kadılığı bırakıp tekkeye girmesiyle aynı örüntüdedir.

Kudüs, Bağdat, Şam ve Kahire gibi şehirlerde yaptığı tasavvuf sohbetlerini Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, İngiltere, Hollanda, Belçika ve Fransa'da da yapması ve tarikat âyinlerinden örnekler sergilemesi için kültür-sanat festivalleri düzenleyen resmî ve özel kuruluşlardan davetler aldı. 1970'li yılların sonlarından itibaren müridleriyle birlikte bu davetlere katıldı.

Bu ülkelerde yaptığı tasavvuf sohbetlerinin dinleyiciler üzerinde bıraktığı tesir kendi yurttaşları üzerindeki tesir kadar müsbet oldu.

Çerçeve. Kapı bir tebliğ seferi olarak değil, bir festival daveti olarak açılmıştır. Cerrâhiyye maddesi sonucu kaydeder: “şeyhin sohbet ve eserleriyle Batı dünyasına ve Amerika Birleşik Devletleri'ne kadar ulaşmış, buralarda tekkeler açılmıştır.” Bu, tekkeleri kapatılmış bir tarikatın yurt dışında şube açması gibi ender bir durumdur.

Bunda heybetli ve etkileyici bir görünüşe sahip olmasının yanında İslâmiyet'e ilgi duyan herkese aşk ile hizmeti görev bilen bir âşık olmasının büyük payı vardır. Nitekim kendisi, Yûnus Emre tarzında yazdığı şiirlerinde kullandığı “Aşkî” mahlası ile bunu ifade etmek istemiştir.

Çerçeve. Mahlas bir üslûp beyanıdır. Halifesi Safer Dal'ın mahlası “Muhibbî”dir ve şiirleri yine Yûnus Emre tarzındadır; iki mahlas da sevgi kökünden gelir (aşk ve muhabbet). Cerrâhî nutuk geleneğinin XX. yüzyıldaki iki halkası bu iki adla anılır.

Hoşsohbet ve fevkalâde nüktedan, anlaşılması zor dinî meseleleri kolayca özetleyip izah etme, konuları ibret alınacak hikâyelerle veciz bir şekilde anlatma ve öğretme yeteneğine sahip bir halk vâizi olan Muzaffer Ozak'ın vaaz ve hutbeleri, konuları ele alış ve sunuş tarzı yabancıların dikkat ve ilgisini çekti.

Çerçeve. Eserlerinin yapısı da aynıdır: İrşâd otuz üç, Envârü'l-kulûb yirmi sekiz “ders”ten oluşur ve “hutbe ve vaaz üslûbu ile kaleme alınmış”tır. Yani kitapları kürsüden çıkmıştır — İsmâil Hakkı Bursevî'nin Rûhu'l-beyân'ında olduğu gibi.