Emîr Külâl

Emr-i bi’l-maruf nehy-i ani’l-münker/iyiliği emretmek, kötülükten sakındırmak vazifesini yerine getiriniz. Dinin yasak ettiği şeylerden, dine uygun olmayan işlerden ve bidatlerden sakınınız. Âyet-i kerimede meâlen şöyle buyurulmaktadır: “Ey inananlar! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun. Onun başında, acımasız, güçlü, Allah(cc)’ın kendilerine buyurduğuna karşı gelmeyen ve emredildiklerini yapan melekler vardır.”659 Âhirette bunlardan olmamak için çok korkup sakınınız! Rivayet edilir ki, Fudayl b. İyâz (ö.187/802) şöyle anlatmıştır: Havanın çok sert ve soğuk olduğu bir gün, Şeyh Abdülallâm’ı gördüm. Üzerinde ince bir elbise vardı. Soğuk olmasına rağmen, alnından buram buram ter damlıyordu. Bunun üzerine; ‘Bu soğuktan böyle terlemenizin sebebi nedir?’ dedim. Cevabında; ‘Bir gün burada bir günah işleniyordu. Ben buna mani olmak istedim. Fakat mani olamadım. Bunun ıstırabından dolayı ve kıyamet günü bunun günahından nasıl kurtulurum diye düşünmekten böyle terliyorum.’ dedi. Ya siz, her gün hem kendiniz hem de başkaları için nice emr-i bi’l-marufu kaçırıyorsunuz, hâlinize bir bakınız!

“Biz zorpazuluğu böyle gün için yaparız”

Reşehât, Emîr Külâl’in gençliğinde güreş tuttuğunu ve onu seyretmek için kalabalıkların toplandığını nakleder. Bir gün seyircilerden biri, seyyid bir gencin kuvvet gösterisiyle uğraşmasını içinden yadırgadı. Ardından uykuya daldı ve rüyasında kıyametin koptuğunu, göğsüne kadar çamura battığını gördü. Emîr Külâl iki kolundan tutarak onu çamurdan çıkardı. Adam uyandığında Külâl meydandan ona dönüp, “Biz zorpazuluğu böyle gün için yaparız” dedi.

Baba Semmâsî’nin nazarı

Başka bir gün Baba Semmâsî güreş meydanının kenarından geçerken durup Emîr Külâl’i seyretti. Yanındaki dervişlerden biri, şeyhin bu seyirdeki hikmetini içinden sorguladı. Semmâsî onun düşüncesini sezerek, meydanda sohbetiyle pek çok kişinin kemale ereceği bir er bulunduğunu, nazarının ona yöneldiğini ve onu kazanmak istediğini söyledi.

Meydandan halvethaneye

O anda Emîr Külâl’in gözü Baba Semmâsî’ye takıldı. Kaynak bunu, şeyhin câzibesinin onu kendinden alması diye anlatır. Semmâsî ayrılınca Külâl de meydanı bırakıp arkasından gitti. Şeyh onu halvethanesine aldı, tarikat terbiyesine başlattı ve mânevî evlât kabul etti. Bundan sonra onu güreş meydanında ve çarşıda gören olmadığı söylenir.

Yirmi yıllık hizmet

Emîr Külâl’in yaklaşık yirmi yıl Baba Semmâsî’nin hizmetinde bulunduğu; pazartesi ve perşembe günleri Suhârî’den Semmâs’a gidip geldiği aktarılır. Menkıbe, bedensel kuvveti irşad, hizmet ve insanı mânevî sıkıntıdan çıkarma sembolüne dönüştürür.