Ne arıyorsunuz?

Halil Efendizâde Seyyid Mehmed Mevlevî

Seyyid Mehmed Efendi (ö. 1130/1718), babası Seyyid Halil Efendi'den Mevlevî terbiyesi almış ve Kasımpaşa Mevlevîhânesi postnişinliğini sürdürmüştür.

↗03

Halil Hamdi Dağıstânî

Halil Hamdi Dağıstânî, babası Yahyâ Dağıstânî ve Abdullah Mekkî’den terbiye alan; Mekke’de irşad eden, İrşâdü’r-râgıbîn başta olmak üzere eserleriyle Nakşibendî usulünü açıklayan şeyhtir.

↗04

Halil Paşazâde İbrahim Tâib Efendi

Halil Paşazâde İbrahim Tâib Efendi (ö. 1697), saray çevresinde yetişen, Sahn ve Mihrimah Sultan medreselerine yükselen ve Tâib mahlasıyla şiir yazan Osmanlı âlimidir.

↗05

Abdî Dedezâde Seyyid Halil Efendi

Abdî Dedezâde Seyyid Halil Efendi (1024/1615–21 Zilhicce 1088/1678), Kasımpaşa Mevlevîhânesi’nin kurucusu Sırrî Abdî Dede’nin oğlu; ilim tahsiliyle Mevlevî terbiyesini birleştirerek zâviyenin postunu yaklaşık kırk altı yıl sürdüren şeyhtir.

↗06

Câbîzâde Halil Fâiz Efendi

Câbîzâde Halil Fâiz Efendi (1085/1674-75–1134/1722), İstanbul’da yetişen; tefsir, fıkıh usulü, hesap, cebir ve astronomi alanlarında eser veren, Türkçe ve Farsça şiirleriyle de tanınan Osmanlı âlimidir.

↗07

Çandarlı Halil Bey (Muhlisî/Defterî)

Çandarlı Halil Bey (1508–1570), Çandarlı Îsâ Paşa’nın oğlu; medrese öğretiminden Maraş defterdarlığına, Afyonkarahisar sancak beyliği ve Şehzade Orhan’ın lalalığından Budin defterdarlığına geçen Osmanlı ilim ve devlet adamıdır. Şiirlerinde Muhlisî ve Defterî mahlaslarını kullanmış, Budin’in on iki sancağına ait Defter-i Halîl’i düzenlemiştir.

↗08

Geredeli Hacı Halil Efendi

Geredeli Hacı Halil Efendi (1786-1843), Çerkeşî Mustafa Efendi’den 1811’de hilâfet alan; Gerede Aşağı Tekke merkezli irşadı halifeleri vasıtasıyla İstanbul, Nevrekop, Bolu, Kütahya ve Uşak’a yayılan Halvetî-Şâbânî şeyhidir.

↗09

Gîsûdâr Ahmed Kādirî

İlmiyeden kadılığa, oradan Şerif Halil terbiyesiyle Kādirî-Rûmî irşadına geçen; Bağdat ziyaretinin ardından Bursa’daki Kasap Cömert Tekkesi’ni kuran veya dönüştüren XVII. yüzyıl şeyhi ve şair.

↗10

Hacı Hâfız Mustafa Efendi

Makarnacı veya Şeyh Makarna diye tanınan Hacı Hâfız Mustafa Efendi (ö. 1219/1804), Halil Nizâmeddin Efendi'den hilâfet alan ve Cerrâhiyye Âsitânesi'nde üç yıl postnişinlik yapan şeyhtir.

↗11

Hacı Halil Âkif Efendi

Hacı Halil Âkif Efendi (ö. 1894-95), Ankara'da bir mescidi ihya ederek zikir halkası kuran, hac yolculuğu dönüşünde İzmir'de vefat eden Şâbânî şeyhidir.

↗12

Hacı Mehmed Emin Efendi

Yazıköylü Hacı Mehmed Emin Efendi (ö. 1283/1866-67), Çerkeşî Mustafa ve Geredeli Hacı Halil hattında yetişen; Safranbolu–Nevrekop irşad ağını kurup iki seyrüsülûk risalesi yazan Şâbânî şeyhidir.

↗13

Hacı Mustafa Hulûsî Efendi

Hacı Mustafa Hulûsî Efendi (d. 1236/1821), İstanbul Sokollu Mehmed Paşa Zâviyesi şeyhi Hüseyin Efendi’nin oğlu ve Geredeli Hacı Halil Efendi’nin Şâbânî-Halîlî halifesidir.

↗14

Sözlük

halîle

GıLU) [Ar.halîl sözünün î, müennes (dişil) biçimi.] (ç. b. ı halâ'il) Nikâhlı eş veya kadın, et zevce, harem. 2. Mevlevîlerin a ayinlerde çaldıkları bir musiki î, âleti. ”, Mevlevîlerin a ayinlerde çaldıkları bir musiki î, âleti. ”,

↗15

Sözlük

halîl

“Cana yakın, samimî el (dost) ” anlamında olan bu söz, -ı bazı kelimelerle tamlama biçie minde dinî terimler oluşturmuşe tur. t” r § tam. halîlu’l-lâh a. Gül u Jık) Allah’ın yakın dostu ane” lammda Hz. İbrahim için kullanılan bir ad. Kur’ân-ı Kerîm’de “Nisâ suresi” nde “Allah îbrâhim’i dost ledindi.” ifadesi yer almaktaedır. -ı

↗16

Ali Fakih (Balcılar) köyü

Gerede, Bolu · Türkiye · Kaynak, Halil Efendi'nin Bolu'nun Gerede ilçesine bağlı Ali Fakih köyünde doğduğunu ve köyün bugün Balcılar adıyla anıldığını bildirir. Doğum tarihi, ailesi ve köydeki ilk yılları hakkında bilgi vermez; halk arasındaki “Geredeli Aziz” adı da bu memleket nispetinden gelir. Köyün güncel yerleşim sınırı kaynak metinden doğrulanamadığı için koordinat verilmemiş, konum Gerede ilçesi ölçeğinde bırakılmıştır.

↗17

İstanbul

İstanbul · Türkiye · Kaynakta “İstanbulî Halîl Çelebi” diye tanıtılır ve 1131 senesi civarında İstanbul'da vefat ettiği kaydedilir; hakkında bilinen tek yer bilgisi budur. İlişkili kişi dosyası İstanbullu Halil Reşkî Çelebi : İstanbullu Halil Reşkî Çelebi (ö. 1131/1718-19), hayatı hakkında sınırlı bilgi bulunan, şiir örnekleri Şeyhî tezkiresinde korunan bir Osmanlı şairidir.

↗18

Çerkeş

Çerkeş, Çankırı · Türkiye · Gençlik yıllarında bir arkadaşıyla çıktığı seyahat sırasında gördüğü rüyanın etkisiyle Ankara'nın Çubuk ilçesinde arkadaşından ayrılarak yöneldiği kasaba. Burada Şâbâniyye'nin Çerkeşiyye kolunun pîri Çerkeşî Mustafa Efendi'ye intisap etti ve 1811'de seyrüsülûkünü tamamlayıp hilâfet aldı. Kaynak Çerkeş'te kaldığı süreyi ve ikamet ettiği yapıyı belirtmez; koordinat kasaba merkezi ölçeğindedir.

↗19

Semerkant

Semerkant · Özbekistan · Uluğ Bey'in çağırmasıyla geldiği ve İbnü'l-Cezerî ile hadis meclisinin kurulduğu başşehir; Mirza Halîl'in onu Buhara'dan uzaklaştırma teşebbüsü de buradan gelmiştir. İlişkili kişi dosyası Muhammed Pârsâ : Bahâeddin Nakşibend'in halifesi Muhammed Pârsâ, şeyhinin sohbetlerini ve erken Nakşibendî kavram dünyasını yazıya taşıyan âlim-sûfîdir.

↗20

Gerede'deki tekkesi

Gerede, Bolu · Türkiye · Hilâfetinden sonra Gerede'de açtığı ve kaynağın otuz altı yıl irşad faaliyetinde bulunduğunu bildirdiği tekke. Vefatında tekkenin hazîresine defnedildi. Maliye Nâzırı Gazi Ahmed Muhtar Paşa tekkeye iki ocaklı bir su değirmeni vakfetmiştir. Halifeleri aracılığıyla Nevrekop, İstanbul, Bolu, Kütahya ve Uşak'a uzanan ağın merkezi burasıdır. Kaynak tekkenin mahalle veya sokak adresini vermediğinden koordinat üretilmemiştir; sayfadaki mevcut biyografi bu çekirdeği bugünkü Seviller Mahallesi'ndeki Aşağı Tekke çevresiyle eşleştirir, fakat bu eşleştirme kaynak metnin dışındadır.

↗21

Geredeli Hacı Halil Efendi Türbesi

Gerede, Bolu · Türkiye · Maliye Nâzırı Gazi Ahmed Muhtar Paşa'nın Halil Efendi için yaptırdığı türbe. Mehmed Rifat'ın düşürdüğü ve bugün türbe kitâbesinde yer alan “Cinâna döndü makām-ı Halîl Efendi” mısraı vefat tarihini verir. Kaynak türbenin tekke hazîresindeki yerini tarif etmediği için koordinat verilmemiştir.

↗22

Kudüs

Kudüs · Filistin · 1101/1689-90'da Halîlürrahman ile birlikte gittiği ve er-Rihletü'l-vüstâ ile el-Hadretü'l-ünsiyye'yi kaleme aldığı şehir; ailesinin de asıl memleketidir. İlişkili kişi dosyası Abdülganî en-Nablusî : Abdülganî en-Nablusî (1641-1731), Dımaşk’ta yetişen Hanefî âlimi ve sûfîdir. Kādirî ve Nakşibendî irtibatlarını İbnü’l-Arabî düşüncesi, tefsir-hadis tedrisi, seyahatnâmeler ve yaklaşık üç yüz eserlik külliyatla birleştirmiştir.

↗23

Çerkeş (pîr-i sânî Çerkeşî Mustafa Efendi)

Çankırı · Türkiye · XVIII. yüzyıl sonunda Şâbâniyye'nin pîr-i sânîsi sayılan Çerkeşî Mustafa Efendi'nin merkezi; Çerkeşiyye, Halîliyye ve Kuşadaviyye kolları buradan doğdu. İlişkili kişi dosyası Şâbân-ı Velî : Şa‘bân-ı Velî, Hayreddin Tokadî'nin terbiyesinde yetişen, Kastamonu'daki irşadıyla Halvetiyye'nin Şâbâniyye koluna adını veren XVI. yüzyıl sûfîsidir.

↗24

Kudüs

Kudüs · Filistin · 597/1201 hac yolculuğunda uğradığı ve buradan yaya olarak Mekke'ye yöneldiği şehir; Halîl kasabasında Hz. İbrâhim'in kabrini ziyaret edip İbrâhim Camii imamı Zâhir el-İsfahânî'den Hakîm et-Tirmizî'nin eserlerini okumuştur.

↗25

Hasîrî-zâde Dergâhı

İstanbul · Türkiye · Kaynakta geçen mekân Hasîrî-zâde Dergâhı , Sefîne-i Evliyâ içinde 2 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Şeyh Halîl Efendi.

↗26

Nalçacı Halîl Efendi Dergâhı

İstanbul · Türkiye · Kaynakta geçen mekân Nalçacı Halîl Efendi Dergâhı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Şeyh Muhammed Efendi Hazretleri.

↗27

İstanbul Uzunçarşı — Çandarlı aile medresesi

İstanbul · Türkiye · Dedesinin Uzunçarşı’daki medresesinde müderrislik yaptı. Kesin yapı izi doğrulanamadığından tarihî çevre işaretlenmiştir. Biyografideki yeri Çandarlı Halil Bey (1508–1570), Çandarlı Îsâ Paşa’nın oğlu; medrese öğretiminden Maraş defterdarlığına, Afyonkarahisar sancak beyliği ve Şehzade Orhan’ın lalalığından Budin defterdarlığına geçen Osmanlı ilim ve devlet adamıdır. Şiirlerinde Muhlisî ve Defterî mahlaslarını kullanmış, Budin’in on iki sancağına ait Defter-i Halîl’i düzenlemiştir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “İstanbul Uzunçarşı — Çandarlı aile medresesi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.

↗28

Şâbâniyye'nin Kolları ve Yenilenme Hatları

Karabaşiyye, Nasûhiyye, Bekriyye, Çerkeşiyye, Kuşadaviyye ve Halîliyye üzerine eserin bütün ilgili bölümlerinden hareketle hazırlanmış özgün editoryal inceleme.

↗29

Halvetî Devranı ve Zikir Meclisi

Kuud, kıyam, ilahi, ritim ve gülbank. Tez ve çevrilen yazma metin karşılaştırılarak hazırlanmış editoryal inceleme.

↗30

Mevlevî Âyin-i Şerifinin Mûsiki Mimarisi

Mevlevî mukabelesinin tam akışı; icracıları, mekân düzeni, makam ve usûl örgüsü, dört selâmı, terennümleri, sembolik yorumları ve sahne icrasından farklarıyla birlikte.

↗31

Tomâr-ı Turuk Nasıl Okunmalı?

Sâdık Vicdânî'nin büyük silsile projesini, Lütfiye Tezer'in karşılaştırmalı tenkidi eşliğinde; güvenilir omurga, tarihî tasnif ve ihtilaflı kol adı katmanlarına ayırır.

↗32

Halvetiyye Silsilesi ve Kollar Haritası

Halvetiyye'nin ortak erken silsilesi, Zâhidiyye kavşağı, dört ana kolu ve doğrulanmış alt şubeleri tek bir ayrıntılı ağda gösterilir.

↗33

Tulûb-i Nevbe: Tekke Mûsikisinde Ritim, Merasim ve Hafıza

Rifâî, Kādirî, Bedevî ve Sa‘dî tekke çevrelerinde görülen nevbe merasimini; kelime, saz, icracı ve kaynak boyutlarıyla ele alan dosya.

↗34