tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Hacı Hâfız Mustafa Efendi

Makarnacı veya Şeyh Makarna diye tanınan Hacı Hâfız Mustafa Efendi (ö. 1219/1804), Halil Nizâmeddin Efendi'den hilâfet alan ve Cerrâhiyye Âsitânesi'nde üç yıl postnişinlik yapan şeyhtir.

Vefat
1804
Unvan
Makarnacı lakaplı Cerrâhiyye Âsitânesi postnişini

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Makarnacı lakabı

Hacı Hâfız Mustafa Efendi kaynaklarda “Makarnacı” ve “Şeyh Makarna” lakaplarıyla anılır. Lakabın sebebi hakkında açık ve güvenilir bir açıklama bulunmadığından meslek veya aile nispeti tahmin edilmemiştir.

İrşad silsilesi

Halil Nizâmeddin Efendi'den hilâfet aldı. Halil Nizâmeddin de Ser-tarîkzâde'nin halifesiydi. Böylece Hâfız Mustafa'nın Cerrâhî irşad bağı Ser-tarîkzâde çevresine ulaşır.

Âsitâne postnişinliği

Muhammed Sâdık Efendi'nin vefatından sonra Cerrâhiyye Âsitânesi postuna geçti. Kaynak postnişinliğinin üç yıl sürdüğünü kaydeder. Bu kısa dönem, Cerrâhî post zincirinde Muhammed Sâdık ile Kadı Mehmed Emin arasında müstakil bir halka olarak gösterilmelidir.

Vefatı ve kabri

1219/1804 yılında vefat etti ve Cerrâhiyye pîrinin civarına defnedildi. Kaynak doksan bir yıl yaşadığını bildirir; kesin doğum tarihi ayrıca belgelenmediği için yalnız yaş kaydından geriye doğru tahmin üretilmemiştir. “Hakk-ı hilâfet” ibaresi vefatına tarih düşüren söz olarak aktarılır.

Kimlik sınırı

Bu kişi, başka dönemlerde yaşamış Hâfız Mustafa efendilerle yalnız ad benzerliği üzerinden birleştirilmemiştir. Kimliği Makarnacı lakabı, Halil Nizâmeddin hilâfeti, üç yıllık âsitâne postu ve 1219/1804 vefat kaydıyla sınırlandırılmıştır.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Ordu şeyhliği

Sefere çıkan tarikat vazifesi.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak onu “ordu şeyhi Hâfız Mustafa Efendi” diye tanıtır.

Ordu şeyhi, sefere çıkan orduya refakat eden, askere vaaz ve dua ile mânevî destek veren resmî görevlidir.

Çerçeve. Sûfîlerin orduyla yürümesi Osmanlı'da köklüdür — Sofyalı Bâlî Efendi Kanûnî'nin seferlerine katılmış, Şemseddin Sivâsî yetmiş yaşında Eğri seferine gitmiş, İsmâil Hakkı Bursevî Avusturya seferlerinde yaralanmıştır. Farkı şudur: bunlar davetle katılan şeyhlerdir, o ise kadrolu bir vazifelidir. XVIII. yüzyıl sonunda tarikat ile devlet teşkilâtının ne kadar iç içe geçtiğini gösterir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.
TARİHÎ KAYIT

Kendi adıyla anılan dergâh

On dört tekkeden biri.

Metni gösterMetni daralt

Şeyh Halil Nizâmî Efendi ile… ordu şeyhi Hâfız Mustafa Efendi (ö. 1209/1794) kendi adlarıyla anılan birer dergâh açmışlardır.

XVIII. yüzyılın ilk yarısında… Bunlara aynı yüzyılın ikinci yarısında on tekke daha ilâve edilerek tekke sayısı on dörde yükselmiştir.

Çerçeve. Cerrâhiyye'nin XVIII. yüzyıldaki büyümesi iki yolla olmuştur: boşalan tekkelere şeyh tayini ve yeni dergâh kurulması. Onunki ikincisidir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.
KAVRAM

İki vefat tarihi

1794 ve 1804.

Metni gösterMetni daralt

TDV Cerrâhiyye maddesi ö. 1209/1794, silsilenâme ve CMS künyesi ö. 1219/1804 der. Hicrî yıllar da farklıdır (1209 ve 1219).

Çerçeve. On yıllık bu fark bir istinsah farkından — 1209 ile 1219 arasında tek bir harf değişikliği — kaynaklanmış olabilir. Aynı belirsizlik Mehmed Sâdık Efendi'de de görülür. İhtilâf çözülmemiştir; kartın künyesinde CMS kaydı esas alınmış, TDV'nin tarihi ayrıca gösterilmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Cerrâhî silsilenâmesi (dergâh kaydı) · karşılaştırma: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeSertarikzâde TekkesiŞeyhi Sertarîkzâde Mehmed Emin Efendi'nin (ö. 1173/1759-60) kurduğu iki tekkeden biri. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Makarnacı Hacı Hâfız Mustafa Efendi : Makarnacı lakaplı Hacı Hâfız Mustafa Efendi, Halil Nizâmeddin’den hilâfet aldı; Mehmed Sâdık’ın ardından 1801’de Cerrâhiyye Âsitânesi postuna geçerek vefatına kadar üç yıl hizmet etti.Karagümrük, İstanbul · TürkiyeNûreddin Cerrâhî ÂsitânesiCerrâhiyye'nin merkez tekkesi ve pîr makamı. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Makarnacı Hacı Hâfız Mustafa Efendi : Makarnacı lakaplı Hacı Hâfız Mustafa Efendi, Halil Nizâmeddin’den hilâfet aldı; Mehmed Sâdık’ın ardından 1801’de Cerrâhiyye Âsitânesi postuna geçerek vefatına kadar üç yıl hizmet etti.İstanbul · TürkiyeHâfız Mustafa Efendi DergâhıKendi adıyla anılan ve XVIII. yüzyılın ikinci yarısında açtığı dergâh; kaynakta semti belirtilmemiştir. Konum İstanbul'a göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Makarnacı Hacı Hâfız Mustafa Efendi : Makarnacı lakaplı Hacı Hâfız Mustafa Efendi, Halil Nizâmeddin’den hilâfet aldı; Mehmed Sâdık’ın ardından 1801’de Cerrâhiyye Âsitânesi postuna geçerek vefatına kadar üç yıl hizmet etti.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7
  2. [2]Cerrâhî silsilenâmesi (dergâh kaydı) · karşılaştırma: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7
  3. [3]Envâr ve Tabakāt-ı Cerrâhiyye
  4. [4]Kişi kartı kaynak paketi — Makarnacı Hacı Hâfız Mustafa Efendi
Ortak kaynak kataloğunu aç →