Ne arıyorsunuz?

Ali Senâî Efendi

Ali Senâî Efendi (ö. 1200/1786), Edirne’de doğan, Keşan’da babası Süleyman Zâtî’nin terbiyesinde sülûkünü tamamlayan; Edirne’de kendi adıyla anılan dergâhta irşad eden ve mürettep Dîvân-ı İlâhiyyât bırakan Celvetî-Hakkî şeyhidir.

↗03

Atpazârî Seyyid Osman Fazlı Efendi

Atpazârî Osman Fazlı Efendi (1632–1691), Şumnu’da doğup Zâkirzâde Abdullah Efendi’nin terbiyesinde yetişen; Aydos, Filibe ve İstanbul’da irşad faaliyetleri yürüten, Ekberî-Konevî çizgide eserler veren ve Mağusa sürgününde vefat eden Celvetî şeyhidir.

↗04

Aziz Mahmud Hüdâyî

Aziz Mahmud Hüdâyî (1541-1628), Üftâde’nin irfanını Üsküdar merkezli ilim, vaaz, şiir, vakıf ve irşad ağına dönüştüren; Celvetiyye’yi teşkilâtlandırıp Anadolu ve Balkanlara taşıyan mutasavvıf, âlim ve şairdir.

↗05

Bandırmalızâde Mustafa Hâşim Baba

Bandırmalızâde Mustafa Hâşim Baba (1130/1718-1197/1782-83), Üsküdar’da Celvetî terbiyesiyle yetişen; Mısır ve Hacıbektaş’ta Bektaşîlik tecrübesi kazanan, melâmet yorumunu Dîvân, Vâridât, Ankā-yı Maşrık ve Devriyye-i Ferşiyye’de işleyen mutasavvıf şairdir.

↗06

Bilecikli Şeyh Seyyid Osman Efendi

Bilecikli Seyyid Osman Efendi (ö. Ramazan 1140/Nisan-Mayıs 1728), Selâmî Ali Efendi’ye intisap eden; 1130/1717-18’de Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi postuna geçerek vaaz, hadis ve tefsir hizmeti yürüten Celvetî şeyhidir.

↗07

Bursalı İsmâil Hakkı

Bursalı İsmâil Hakkı (1653–1725), Atpazarî Osman Fazlı’nın halifesi; Üsküp, Ustrumca, Bursa, Tekirdağ, Şam ve Üsküdar’da irşad faaliyetinde bulunan; Rûhu’l-beyân başta olmak üzere yüzü aşkın eseriyle Celvetî irfanını tefsir, vaaz, şiir ve şerh geleneği içinde işleyen Osmanlı sûfî-müellifidir.

↗08

Çâker Ağa Şeyhi Abdurrahim Celvetî

Çâker Ağa Şeyhi Abdurrahim Celvetî (ö. 1125/1713), Bursa Mecnun Dede Mahallesi imamı Hattat Abdullah Efendi’nin oğlu; Sun‘ullah Efendi’nin hizmetinde yetişen, Bursa Ulu Camii’nde sabah ve akşam zikir halkası kuran ve hac dönüşünde Maân menzilinde vefat eden Celvetî şeyhidir.

↗09

Divitçizâde Tâlib Mehmed Efendi

Divitçizâde Tâlib Mehmed Efendi (ö. 1679), tarikat eğitimini Fidancı Mehmed yanında tamamlayan, Bülbülderesi Zâviyesi’ni ihya edip 1667’de Hüdâyî Âsitânesi postuna geçen Celvetî şeyhi, vâiz ve şairdir.

↗10

Dizdâr-zâde Ahmed Efendi

Lârendeli Dizdâr-zâde Ahmed Efendi (ö. 1623), müderrislikten tasavvufa yönelerek Aziz Mahmud Hüdâyî’den hilâfet alan, İzmir’de irşada başlayıp Edirne’de cami ve hankâh kuran Celvetî şeyhidir.

↗11

Erzincanlı Şeyh Mustafa Celvetî

Erzincanlı Şeyh Mustafa Celvetî (ö. 1123/1711), Divitçizâde Mehmed Tâlib Efendi’den hilâfet alan; Şeyh Camii, Kadırga Mehmed Paşa Zâviyesi ve Hüdâyî Âsitânesinde postnişinlik yapan Celvetî şeyhidir.

↗12

Fenâî Ali Efendi

Fenâî Ali Efendi (ö. 1158/1745), Selâmî Ali Efendi’den hilâfet alan; Manisa ve Üsküdar’da irşad eden, Prut Seferi’ne ordu şeyhi olarak katılan Celvetî mürşididir.

↗13

Fenâyî Mehmed Cennet Efendi

Fenâyî Mehmed Cennet Efendi (yaklaşık 1577–1665), Aziz Mahmud Hüdâyî’nin on yedi yıl asâdarlığını yapan; Simav halifesi ve Hüdâyî Âsitânesi postnişini Celvetî şeyhidir.

↗14

Celvetî tevhid zikri

Celvetî sülûkün ana yöntemi kabul edilen kelime-i tevhid zikri. Nefy ve isbatın kalbî yönelişle birlikte uygulanması anlatılır.

↗15

Celvetî halveti

Mürşid izniyle az yemek, ibadet, tevhid zikri ve tefekkür düzeninde yürütülen sınırlı inziva eğitimi; nihai hedef topluma ve hizmete celvettir.

↗16

Celvetî devrânı

Celvetî tarihinde farklı yorumlanan zikir hareketi. Erken metinler sükûnu ve sınırlı hareketi öne çıkarırken bazı sonraki çevrelerde devrân görülmüştür.

↗17

Celvetî tâcı

Üftâde ve Hüdâyî çevrelerine nispet edilen farklı terk ve destar düzenlerindeki tâclar. On iki ve on üç terkli örnekler kaynaklarda anılır; sayıların esmâ ve sülûk sembolizmiyle açıklanması gelenek içi yorumdur.

↗18

Şeyh Camii Tekkesi (Şeyh Devâtî Mustafa Efendi Camii)

İstanbul · Türkiye · Üsküdar'da Bülbülderesi civarında babası Devâtî Mustafa Efendi tarafından kurulan Celvetî tekkesi. Babasının 1070'teki (1660) vefatı üzerine buraya postnişin tayin edilmiştir; bugün Şeyh Devâtî Mustafa Efendi Camii adıyla bilinir.

↗19

Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi

İstanbul · Türkiye · Celvetiyye'nin merkez âsitânesi. 1130/1717'de Mehmed Sabûrî Dede Çelebi'nin yerine buranın postuna geçmiş, on yıl kadar şeyhlik etmiş ve vefatında âsitâne çevresinde selefinin yanına defnedilmiştir. Postnişin listesinde 13. sıradadır.

↗20

Selâmi Ali Efendi Tekkesi, Kısıklı

İstanbul · Türkiye · Yaptırdığı tekkelerden biri; 1103/1691'de vefatında hazîresine defnedildi. Tekke 1912-1917'de yıkılmış, türbesi 1957'de tamir edilmiştir. Konum semt ölçeğinde yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Selâmî Ali Efendi : Selâmî Ali Efendi (ö. 1691), Menteşe'den İstanbul ilmiye çevresine giren, İstanköy müftülüğünden sonra Zâkirzâde Abdullah Efendi'ye intisap eden; Bursa ve Üsküdar'da irşad, tekke, cami, mahalle ve vakıf ağı kuran Celvetî şeyhidir.

↗21

Edirne

Edirne · Türkiye · Kaynak, Abdülhay Efendi'nin Edirne'de doğduğunu ve babası Celvetiyye şeyhlerinden Saçlu İbrâhim Efendi'nin yanında yetiştiğini, tarikat âdâbını ondan öğrendiğini kaydeder. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdülhay Celvetî : Şeyh Abdülhay Celvetî (ö. 1705), Edirneli Saçlı İbrahim Efendi'nin oğlu; Kızanlık ve Edirne'den İstanbul'a uzanan irşad ve vaaz hizmetlerinin ardından Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi postuna geçen Celvetî şeyhidir.

↗22

Üsküp

Üsküp · Kuzey Makedonya · Sefîne'ye göre doğum yeri; Edirne'ye yerleştiği için sonradan 'Edirneli' diye anılmıştır. İlişkili kişi dosyası Vahdetî Osman Efendi : Vahdetî Osman Efendi (ö. 1723), Üsküp doğumlu, Edirne'de yaşayan; İsmâil Hakkı Bursevî ve Hasan Sezâî çevresiyle irtibatlı Celvetî âlim ve şairdir.

↗23

İsmâil Hakkı Camii ve Türbesi, Tuzpazarı

Bursa · Türkiye · 1135/1723'te Bursa'ya döndükten sonra kendi imkânlarıyla inşa ettirdiği cami; 9 Zilkade 1137'de (20 Temmuz 1725) vefat etmiş ve kabri caminin kıble tarafına yapılmıştır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Bursalı İsmâil Hakkı : Bursalı İsmâil Hakkı (1653–1725), Atpazarî Osman Fazlı’nın halifesi; Üsküp, Ustrumca, Bursa, Tekirdağ, Şam ve Üsküdar’da irşad faaliyetinde bulunan; Rûhu’l-beyân başta olmak üzere yüzü aşkın eseriyle Celvetî irfanını tefsir, vaaz, şiir ve şerh geleneği içinde işleyen Osmanlı sûfî-müellifidir.

↗24

Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi

İstanbul · Türkiye · Celvetiyye'nin pîr makamı; 1140/1728'de on beşinci postnişin olarak buraya oturmuş, vefatına kadar irşadını sürdürmüştür. İlişkili kişi dosyası Ya‘kūb Afvî Efendi : Ya‘kūb Afvî Efendi (ö. 1149/1736), Mustafa Fenâî’nin oğlu ve Osman Efendi’nin damadı; Hüdâyî Âsitânesi’nde dokuz yıl postnişinlik yapan, Celvetî sülûkunu anlatan Hediyyetü’s-sâlikîn’in müellifidir.

↗25

Üftâde Camii ve Tekkesi

Bursa · Türkiye · Uludağ eteklerindeki Pınarbaşı Kuzgunluk mahallesinde inşa ettirdiği, Yerkapı semtindeki camisi 985/1577'de tamamlanan külliye; 988/1580'deki vefatında buraya defnedilmiş, iki oğlu yerine postnişin olmuştur. Yapı tamirlerle günümüze ulaşmıştır.

↗26

Aziz Mahmud Hüdâyî Dergâhı ve Türbesi

İstanbul, Üsküdar · Türkiye · Yerini 1589'da satın aldı, inşaatı 1595'te tamamlandı. Vefatında buraya defnedildi; 1850 yangınında yanan külliye Sultan Abdülmecid tarafından yeniden inşa ettirildi. İstanbul'un en çok ziyaret edilen türbelerindendir.

↗27

Medine-i Münevvere

Medine · Suudi Arabistan · Sefîne'ye göre hac yolculuğunda iki ay halvete girdiği yer. İlişkili kişi dosyası Neccâr-zâde Mustafa Rıza Efendi : Neccâr-zâde Mustafa Rıza Efendi (1679-1746), Celvetiyye'de Mustafa Fenâyî'nin; Nakşibendiyye-Müceddidiyye'de Arap-zâde Muhammed İlmî'nin terbiyesinden geçti. Beşiktaş Mevlevîhânesi şeyhi Mehmed Memiş Efendi'den Mesnevî icazeti aldı; tekkesinde hafî Hatm-i Hâcegân ile Celvetî cehrî zikrini ve Mesnevî derslerini birlikte sürdürdü.

↗28

İsmâil Hakkı Bursevî Camii ve Türbesi

Bursa · Türkiye · Kendi imkânlarıyla Tuzpazarı'nda inşa ettirdiği cami; kabri caminin kıble tarafındadır. İlişkili kişi dosyası İsmâil Hakkı Bursevî : İsmâil Hakkı Bursevî (1063/1653–1137/1725), Atpazarî Osman Fazlı'nın yanında yetişen; Bursa, Üsküp, Şam, Tekirdağ ve Üsküdar arasında vaaz, irşad ve telif faaliyeti yürüten Celvetî şeyhi ve müfessirdir.

↗29

Şeyh Alâeddin Efendi Zâviyesi

Filibe · Bulgaristan · Babası Alâeddin b. Muhsin Efendi'nin inşa ettirdiği zâviye. Hüdâyî tarafından buraya halife olarak gönderildi ve yirmi seneyi aşkın bir süre burada irşadla meşgul oldu. İlişkili kişi dosyası Kızanlıklı Şeyh İsmail Efendi : Kızanlıklı İsmail Efendi (ö. yaklaşık 1052/1642-43), Aziz Mahmud Hüdâyî’nin halifesi; Filibe’deki aile zâviyesi, hac yolculuğu ve İstanbul’un büyük camilerindeki vaaz hizmetleriyle tanınan Celvetî şeyhidir.

↗30

Celvetiyye'nin Tarihî Silsilesi

Erdebîl'den Üsküdar'a aktarım. Monografiden hareketle hazırlanmış özgün inceleme.

↗31

Celvetî Seyr ü Sülûk Haritası

Tezkiye, tasfiye ve tecliye. Monografiden hareketle hazırlanmış özgün inceleme.

↗32

Nısf-ı Kıyam ve Celvetî Musikisi

Zikir, ilâhi ve ritim. Monografiden hareketle hazırlanmış özgün inceleme.

↗33

Celvetiyye'nin Şubeleri ve Tekkeleri

Dört şube ve şehir ağı. Monografiden hareketle hazırlanmış özgün inceleme.

↗34

Tâc, Sikke ve Şemle: Tarikatlar Arası Farklar

Mevlevî, Rifâî, Nakşibendî, Celvetî ve Halvetî adlandırmaları. Derleme ve ana başvuru kaynakları ihtiyatla karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

↗35

Ecvibe-i Mutasavvıfâne: Bir Dervişin Soruları

Banyalukalı Musâfî'nin Celvetî yoluna dair soruları ve Hüdâyî'nin cevapları. Ecvibe ve karşılaştırmalı makaleden hazırlanmış özgün editoryal inceleme.

↗36

Celvetî Zikir Yolu: Tevhid ve Hû

Kelime-i tevhidin merkezî, esmâ zikrinin tâli konumu. Ecvibe ve karşılaştırmalı makaleden hazırlanmış özgün editoryal inceleme.

↗37

Celvetî Halvet Âdâbı

Perhiz, ibadet, zikir ve tefekkür düzeni. Ecvibe ve karşılaştırmalı makaleden hazırlanmış özgün editoryal inceleme.

↗38

Celvetiyye ve Halvetiyye Arasındaki Fark

Ortak kök, farklı sülûk vurguları. Ecvibe ve karşılaştırmalı makaleden hazırlanmış özgün editoryal inceleme.

↗39

Celvetî Zikrinde Devrân Meselesi

Sükûn, sınırlı hareket ve tarih içinde değişen uygulama. Ecvibe ve karşılaştırmalı makaleden hazırlanmış özgün editoryal inceleme.

↗40

Ecvibe'de Rüya, Himmet ve Dua

Mânevî işaretin sınırı ve müridin sorumluluğu. Ecvibe ve karşılaştırmalı makaleden hazırlanmış özgün editoryal inceleme.

↗41