HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Hayatı ve intisabı
1653’te Aydos’ta doğdu. Genç yaşta Celvetî şeyhi Osman Fazlı Atpazarî’nin yanına gönderildi; İstanbul’da dinî ilimler, hat ve musiki öğrendi, seyrüsülûkunu tamamladı.
Balkanlar ve Bursa
Üsküp ve başka Balkan şehirlerinde vaaz ve irşad hizmetinde bulundu. Daha sonra Bursa’ya yerleşti; burası eserlerini kaleme aldığı ve geniş bir öğrenci çevresi yetiştirdiği ana merkez oldu.
Rûhu’l-beyân ve eserleri
Arapça Rûhu’l-beyân, rivayet, dil, işârî yorum ve tasavvufî öğütleri birleştiren kapsamlı Kur’an tefsiridir. Kitâbü’n-Netîce, Tamâmü’l-feyz, Silsilenâme-i Celvetiyye, şerhler, risaleler ve divanları çok geniş yazılı mirasının parçalarıdır.
Düşüncesi ve vefatı
İbnü’l-Arabî geleneğiyle Celvetî seyrüsülûkünü birleştirdi; tecelli, insan-ı kâmil ve vahdet kavramlarını vaaz diliyle açıkladı. 1725’te Bursa’da vefat etti.
