tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
61 sonuç · toplam 61 · “Mantık” · 1/3
01Mantık
1. Konuşma, düşünce, söz. Bir adamın mantığı düzgün olursa, diğer amelleri de düzgün olur. Fakat bir kimsenin mantığı bozuk olursa, diğer amelleri de bozuk olur. (Yahyâ bin Ebî Kesir) Müslüman mantıklı hareket eder. Çünkü o kendi fikrine gö…
Mantıku't-tayr
Ferîdüddin Attâr · Kuşların yolculuğu.
Bir mantık şerhinden doğan "cihet-i vahde" risâlesi
Molla Şemseddin Fenârî · Ebherî'nin Îsâgūcî'sine yazdığı şerh Osmanlı medreselerinde asırlarca okutulmuş, şerhin mukaddimesi ise ilimlerin birliğini tartışan müstakil bir risâleye dönüşmüştür.
Çerkeşşeyhizâde Mehmed Tevfik Efendi
Çerkeşî Mustafa Efendi’nin torunu Mehmed Tevfik Efendi (1826-1901), kadılık ve müderrislikten Meclis-i Meşâyih reisliğine uzanan kariyeri; kelâm, mantık, tasavvuf ve şiir alanlarındaki eserleriyle geç Osmanlı ilim ve kurum tarihinin çok yön…
Ferîdüddin Attâr
Ferîdüddin Attâr (ö. 618/1221), Nîşâbur’da eczacılık ile telifi birlikte yürüten; aşk, hayret ve fenâ yolculuğunu Mantıku’t-tayr, Musîbetnâme ve Tezkiretü’l-evliyâ gibi eserlerle klasik tasavvuf edebiyatının merkezine yerleştiren sûfî şaird…
Molla Ahmed-i Kazvînî
Molla Ahmed-i Kazvînî (892/1487–966/1558-59), Kazvin'den İstanbul'a gelen; mantık, ferâiz ve kelâm alanlarında eser veren âlimdir.
Nev‘î Yahyâ Efendi
Nev‘î Yahyâ Efendi (940-1007/1533-1599), Malkara'da doğmuş; medrese hocalığı ve III. Murad'ın şehzadelerine muallimlik yapmış, kelâm, tefsir, mantık, tasavvuf ve edebiyat alanlarında çok sayıda eser vermiş Osmanlı âlim ve şairidir.
İlâhiyâtından iki örnek
Şeyh Muhammed-i Sahfî · Sefîne, ilâhilerinden iki beyit aktarır: biri “Mısrîliler” nisbesini bir sarhoşluk hâliyle birlikte anar, diğeri mantıku't-tayrı bilenin ancak ehli olduğunu söyler.
Basılmamış diğer eserleri
Hasîrîzâde Mehmed Elif Efendi · Sarf-nahiv, mantık, tefsir, akaid ve tarikat âdâbına dair, çoğu yazma halinde kalan eserleri.
Üç mesnevi
Kaygusuz Abdal · Tasavvufa dair üç hacimli mesnevi: 1.017, 338 ve 367 beyit. İlki münâcâtla başlar, vahdet konularının ardından Attâr'ın Mantıku't-tayr 'ına temas eder, bir mürşide bağlanma
Eserleri ve metinleri
Şeyh Osmân Abdülmennân Efendi · Asarından, "Meclis·i İdeyn ve Miftiihu'l-Maiyye fi Tarikatı'n-Nakşıbendiyye Tercümesi ve Me'va'r-Regiiib fi Mecdi'n-Nasiiyıh matbu'dur. Hulasatü'l-Mantık Şerhu İnayeti Tehzibi'l-Keliim mine'l-Mantık namındaki…
Eserleri ve metinleri 2
Şeyh Muhammed-i Sahfî · İlâhî cilve-gâh-ı Şeyh Sahfî'i cinân eyle ( = )الهي جلوه كاه شيخ صحفي ئي جنان ايله1146 İlâhiyâtından: Şarâb-ı aşk ile sekrân bize Mısrîliler dirler Safâ-yı mâyede sûzân bize Mısrîliler dirler Diğer: Dilâ sen mantı…
Cem‘u’l-esrâr ve Keşfü’l-estâr
Şeyh Muhammed Demirtaş · Muhammed Demirtaş’ın, Mantıku’t-tayr’daki bir hikâyeyi nefs terbiyesi bağlamında ele aldığı tasavvufî eseridir.
Beş ilim dalında risaleler
Fâzıl-ı Taşkendî Hâce Hâfız · Tefsir, usûl, fürû, mantık ve kelâm alanlarında birer risale ile En‘âm sûresi hâşiyesi yazdı.
Îsâgūcî şerhi ve Ferâiz hâşiyesi
Molla Ahmed-i Kazvînî · Mantık ve ferâiz alanındaki iki açık eser kaydı.
Şerhu Hikmeti’l-ayn
Aksarâyî Şeyh Ali Efendi · Hikmetü’l-ayn üzerine yazdığı şerh, onun mantık ve hikmet ilimleriyle ilgisini gösteren başlıca eseridir.
Akit
Kulun, Allah'la kendisi arasında kalmak üzere kalben bir taahhütte bulunması, bir akit yapması ve niyet etmesidir. Aynı şey dille olursa buna ahit veya ahdetme (söz verme) denir. Avam (alım satım vs. işlerinde) dille yaptıkları akitlere bağ…
Aşk
Sevginin insanın bütün varlığını kuşatan en ileri derecesi. Tasavvuf dilinde aşk, sâliki benlik iddiasından çıkarıp sevgilinin iradesine yönelten güçlü muhabbeti; varlığın yaratılışındaki sevgi sırrını ve Hakk’a kavuşma arzusunu anlatır. Se…
Etvâr-ı dil
Kalbin tavırları ve mertebeleri. 2. tas. Kalbin cilveleri ve mazharları. Kalbin tavırlarından her biri diğer tavrın cevheri ve madenidir. “Altın ve gümüş gibi, insanlar da maden ocakları halindedirler,” hadisiyle bu hususa işaret edilmiştir…
bürhân
Sözlük anlamı “açıklığa kavuşturmak, berraklaştırmak, delil getirmek’ olan bu söz, “Hak ile batılı birbirinden ayıran kesin delil” olarak tanımlanmış ve Kur’ân-ı Kerîm’de “Bakara suresi”, “Enbiya suresi”, “Mü'min suresi” nde ise “delil” anl…
Mesele-i gamiza
غا مضه) dr Çözümü güç, anlaşılması son derece zor mesele. 2. tas. Ayân-ı sâbitenin yok olma hali üzere baki olması ile birlikte, bunların Suretlerinde Hakk'ın zahir ismiyle tecelli etmesi, Bu husus keşf ve zevkle bilinir, akıl ve mantıkla a…
Sevda
Sevgi, aşk, çılgınca sevgi. tas, İlahi aşk. Yürekte siyah bir nokta vardır; buna habbetu'l-kalp, sevdaii'l-kalp, suveydâü”-kalb, dâne-i dil gibi isimler verilir. Kalbin en değerli yeri burasıdır. Canın canıdır. “Canımın içi” sözüyle buna iş…
Simurg
Otuz kuş, Anka, tas. İnsan-ı kâmil, Attarin Mantiku’t- Tayr'ında kuşların Padişahı; Hüdhüd kılavuzluğunda yola çıkan kuşların yedi vadiyi geçtikten sonra ulaştıkları Padişah; Allah. Bkz. Anka.
fıtrıyyât
Akim yaradılıştan sahip olduğu doğruluğu kesin fikirler ve zarurî öncülleri anlatmak için kullanılan felsefe ve mantık terimi.