Şeyh Muhammed-i Sahfî

Hayatı ve irşad çevresi

Şeyh Muhammed-i Sahfî
Bursa’da Şehâbeddîn Mahallesi’nde nice zamân tahsîl-i ulûm-ı zâhirî ve kitâb
bey’ u şirâsıyla iştigâl etmiştir. Bundan dolayı “Sahfî” (tahallus) eylediler. Hz.
Mısrî’den ahz-i feyz edip, nâil-i hilâfet olarak hânkâh-ı şerîfde seccâde-i irşâda câlis
olmuştur. 1146/(1733-34) senesinde terk-i hayât-ı müsteâr eyledi. Bursa’da Âsitâne-i
Hz. Mısrî’de medfûndur. (Kaddesa'llâhu sırrahû).
İlâhî cilve-gâh-ı Şeyh Sahfî'i cinân eyle
( ‫ = )الهي جلوه كاه شيخ صحفي ئي جنان ايله‬1146
İlâhiyâtından:
Şarâb-ı aşk ile sekrân bize Mısrîliler dirler
Safâ-yı mâyede sûzân bize Mısrîliler dirler
Diğer:
Dilâ sen mantıku’t-tayrı özü insân olandan sor
Dilersen “küntü kenzen” remzini erkân olandan sor

(Sahfî’nin) Âsâr-ı Aliyyesi:

1. Zeyn-i A’yâd: Hz. Bayram-ı Velî’nin, “Çalabım bir şâr yaratmış / İki cihân
arasında” nutku şerhidir.
2. Şerh-i Gazel-i Eşref-zâde: “Tecellî şevk-ı dîdârın beni mest eyledi hayrân”
gazeli(nin şerhi)dir.
3. Şerh-i Gazel-i Mısrî-i Niyâzî. İsmi Keşfü’r-Rumûz fî Halli’l-Künûz’dur.
“Müşkilim var Hak dostları eyleyin güşâd”
4. Manzûme-i Mi’râciyye.
5. Mecmûa-i İlâhiyyât.

Bu ibârenin hesaplanmasından 1129 çıkmaktadır. (H)

Şeyh Ali Efendi
Muhammed Sahfî Efendi’nin mahdûmudur. Pederinin irtihâlinde Hânkâh-ı
Mısrî’de câ-nişîn oldu. Feyzi pederindendir. Otuzdört sene şeyh olup, 1180/(1766-
67)’de irtihâl eyledi. Hânkâhda pîr-zâdeye karînen medfûndur.

Kitapçılıktan hilâfete

Sefîne-i Evliyâ'nın kaydına göre Şeyh Muhammed-i Sahfî, Bursa'da Şehâbeddin Mahallesi'nde uzun zaman zâhirî ilimleri tahsil etmiş ve kitap alım satımıyla meşgul olmuştur; “Sahfî” mahlası da bu meşgalesinden gelmektedir.

Daha sonra Niyâzî-i Mısrî'den feyz alarak hilâfete nâil olmuş ve hankâh-ı şerifte seccâde-i irşada oturmuştur. 1146/1733-34 senesinde vefat etmiş, Bursa'daki Mısrî Âsitânesi'nde defnedilmiştir. Vefatına düşürülen tarih terkibi ebced hesabıyla 1146'yı verir; ancak metinde bu ibarenin hesabından 1129 çıktığına dair bir neşir notu da bulunmaktadır. Metnin sonunda, oğlu Şeyh Ali Efendi'nin de kaynaklarda anıldığı belirtilir.

Şerhleri ve ilâhileri

Eserleri arasında iki şerh okunabilmektedir. Birincisi Hacı Bayrâm-ı Velî'nin “Çalabım bir şâr yaratmış / İki cihân arasında” diye başlayan nutkunun şerhi, ikincisi Eşrefzâde'nin “Tecellî şevk-ı dîdârın beni mest eyledi hayrân” mısraıyla başlayan gazelinin şerhidir. Sefîne'deki liste üçüncü bir maddeyle devam etmekte, ancak elimizdeki metinde bu kısım okunamamaktadır.

İlâhiyâtından verilen iki örnekten biri aşk şarabıyla sarhoş hâllerinden söz ederek kendilerine “Mısrîliler” dendiğini söyler; diğeri mantıku't-tayrın özünün ancak insan olandan, “küntü kenzen” remzinin ise ancak erkân sahibinden sorulabileceğini dile getirir.