Aşk

Ayrı bir düzeltilmiş okuma kaydı henüz yok. Gösterilen kaynak aktarımı onaylanmış düzeltme değildir.

CMS’deki metin burada değiştirilmeden saklanır; etiketler ve olası OCR hataları özgün aktarımın parçasıdır. Basılı nüsha ile karşılaştırma durumu yukarıdadır.

<p><strong>Sevginin insanın bütün varlığını kuşatan en ileri derecesi.</strong> Tasavvuf dilinde aşk, sâliki benlik iddiasından çıkarıp sevgilinin iradesine yönelten güçlü muhabbeti; varlığın yaratılışındaki sevgi sırrını ve Hakk’a kavuşma arzusunu anlatır.</p>
<h2>Sevginin dereceleri</h2><p>Klasik kaynaklar sevginin hâllerini tek bir değişmez sıraya bağlamaz. Bununla birlikte şu kavramlar sıkça birlikte anılır:</p><dl><dt>Meveddet</dt><dd>Sevgi sebebiyle kalbin özlem ve bağlılık içinde bulunması.</dd><dt>Hevâ</dt><dd>Gönlün sevgiliye yönelmesi; denetlenmediğinde nefsânî arzu anlamı da taşır.</dd><dt>Hillet</dt><dd>Sevginin kalbin bütün katlarına işlemesi ve dostluk.</dd><dt>Muhabbet</dt><dd>Kötü huylardan arınıp sevgiliye lâyık olma çabası.</dd><dt>Şağaf</dt><dd>Kalbin zarına kadar ulaşan yakıcı sevgi.</dd><dt>Garâm</dt><dd>Ayrılmayan, sürekli ve bağlayıcı sevgi.</dd><dt>Heyâm</dt><dd>Âşığı kendinden geçiren sevgi taşkınlığı.</dd><dt>Valeh</dt><dd>Sevgilinin güzelliği karşısında hayret ve vecd.</dd></dl>
<h2>Hakikî ve mecazî aşk</h2><p><strong>Hakikî aşk</strong> Hakk’a yönelen sevgidir. <strong>Mecazî aşk</strong> yaratılmış güzelliğe duyulan sevgiyi ifade eder. Sûfîler mecazî sevginin insanı hakikate taşıyabileceğini söylemekle birlikte, kişiyi bağımlılık, zulüm veya sorumsuzluğa götüren her tutkuyu mânevî aşk saymaz.</p><p>Aşkın ateş, şarap, deniz ve delilik mecazlarıyla anlatılması onun dönüştürücü kuvvetini ifade eder. Ateş benliği yakar; şarap sıradan idrakin sınırlarını aşan vecdi; deniz ise sevginin kuşatıcılığını temsil eder. Bu ifadeler çoğunlukla şiirsel ve semboliktir.</p>
<h2>Aşk ve kulluk</h2><p>Tasavvufta aşk şeriatın ve ahlâkın yerine geçen sınırsız bir taşkınlık değildir. Sevginin doğruluğu sadakat, merhamet, hizmet, edep ve kul hakkına riayetle ölçülür. Âşık sevdiğini iddia etmekten çok, sevgisinin gerektirdiği güzel huyları taşımaya çalışır.</p>
<blockquote>Şeriat tarikat yoldur varana<br>Hakikat mârifet andan içeru</blockquote>
<h2>Mevlevî kullanım</h2><p>“Aşk olsun” Mevlevî çevrelerinde selâm, dua ve mânevî gayret temennisidir. Muhatap “Aşkın cemâl olsun”, ardından “Cemâlin nûr olsun” ve “Nûrun alâ nûr olsun” gibi karşılıklar verebilir. Buradaki aşk, kişisel romantik duygudan ziyade Hakk’a yöneliş ve hizmet neşesidir.</p>
<aside class="term-reading-note"><strong>Okuma notu</strong><p>Sevgi mertebelerinin adları ve sırası kaynaklara göre değişir. Madde bu farklı tasnifleri tek ve zorunlu bir psikoloji şeması gibi sunmaz.</p></aside>

Ayrı bir düzeltilmiş okuma kaydı henüz yok. Gösterilen kaynak aktarımı onaylanmış düzeltme değildir.

CMS’deki metin burada değiştirilmeden saklanır; etiketler ve olası OCR hataları özgün aktarımın parçasıdır. Basılı nüsha ile karşılaştırma durumu yukarıdadır.

<p><strong>Sevginin insanın bütün varlığını kuşatan en ileri derecesi.</strong> Tasavvuf dilinde aşk, sâliki benlik iddiasından çıkarıp sevgilinin iradesine yönelten güçlü muhabbeti; varlığın yaratılışındaki sevgi sırrını ve Hakk’a kavuşma arzusunu anlatır.</p>
<h2>Sevginin dereceleri</h2><p>Klasik kaynaklar sevginin hâllerini tek bir değişmez sıraya bağlamaz. Bununla birlikte şu kavramlar sıkça birlikte anılır:</p><dl><dt>Meveddet</dt><dd>Sevgi sebebiyle kalbin özlem ve bağlılık içinde bulunması.</dd><dt>Hevâ</dt><dd>Gönlün sevgiliye yönelmesi; denetlenmediğinde nefsânî arzu anlamı da taşır.</dd><dt>Hillet</dt><dd>Sevginin kalbin bütün katlarına işlemesi ve dostluk.</dd><dt>Muhabbet</dt><dd>Kötü huylardan arınıp sevgiliye lâyık olma çabası.</dd><dt>Şağaf</dt><dd>Kalbin zarına kadar ulaşan yakıcı sevgi.</dd><dt>Garâm</dt><dd>Ayrılmayan, sürekli ve bağlayıcı sevgi.</dd><dt>Heyâm</dt><dd>Âşığı kendinden geçiren sevgi taşkınlığı.</dd><dt>Valeh</dt><dd>Sevgilinin güzelliği karşısında hayret ve vecd.</dd></dl>
<h2>Hakikî ve mecazî aşk</h2><p><strong>Hakikî aşk</strong> Hakk’a yönelen sevgidir. <strong>Mecazî aşk</strong> yaratılmış güzelliğe duyulan sevgiyi ifade eder. Sûfîler mecazî sevginin insanı hakikate taşıyabileceğini söylemekle birlikte, kişiyi bağımlılık, zulüm veya sorumsuzluğa götüren her tutkuyu mânevî aşk saymaz.</p><p>Aşkın ateş, şarap, deniz ve delilik mecazlarıyla anlatılması onun dönüştürücü kuvvetini ifade eder. Ateş benliği yakar; şarap sıradan idrakin sınırlarını aşan vecdi; deniz ise sevginin kuşatıcılığını temsil eder. Bu ifadeler çoğunlukla şiirsel ve semboliktir.</p>
<h2>Aşk ve kulluk</h2><p>Tasavvufta aşk şeriatın ve ahlâkın yerine geçen sınırsız bir taşkınlık değildir. Sevginin doğruluğu sadakat, merhamet, hizmet, edep ve kul hakkına riayetle ölçülür. Âşık sevdiğini iddia etmekten çok, sevgisinin gerektirdiği güzel huyları taşımaya çalışır.</p>
<blockquote>Şeriat tarikat yoldur varana<br>Hakikat mârifet andan içeru</blockquote>
<h2>Mevlevî kullanım</h2><p>“Aşk olsun” Mevlevî çevrelerinde selâm, dua ve mânevî gayret temennisidir. Muhatap “Aşkın cemâl olsun”, ardından “Cemâlin nûr olsun” ve “Nûrun alâ nûr olsun” gibi karşılıklar verebilir. Buradaki aşk, kişisel romantik duygudan ziyade Hakk’a yöneliş ve hizmet neşesidir.</p>
<aside class="term-reading-note"><strong>Okuma notu</strong><p>Sevgi mertebelerinin adları ve sırası kaynaklara göre değişir. Madde bu farklı tasnifleri tek ve zorunlu bir psikoloji şeması gibi sunmaz.</p></aside>

Ayrı bir düzeltilmiş okuma kaydı henüz yok. Gösterilen kaynak aktarımı onaylanmış düzeltme değildir.

CMS’deki metin burada değiştirilmeden saklanır; etiketler ve olası OCR hataları özgün aktarımın parçasıdır. Basılı nüsha ile karşılaştırma durumu yukarıdadır.

<p><strong>Sevginin insanın bütün varlığını kuşatan en ileri derecesi.</strong> Tasavvuf dilinde aşk, sâliki benlik iddiasından çıkarıp sevgilinin iradesine yönelten güçlü muhabbeti; varlığın yaratılışındaki sevgi sırrını ve Hakk’a kavuşma arzusunu anlatır.</p>
<h2>Sevginin dereceleri</h2><p>Klasik kaynaklar sevginin hâllerini tek bir değişmez sıraya bağlamaz. Bununla birlikte şu kavramlar sıkça birlikte anılır:</p><dl><dt>Meveddet</dt><dd>Sevgi sebebiyle kalbin özlem ve bağlılık içinde bulunması.</dd><dt>Hevâ</dt><dd>Gönlün sevgiliye yönelmesi; denetlenmediğinde nefsânî arzu anlamı da taşır.</dd><dt>Hillet</dt><dd>Sevginin kalbin bütün katlarına işlemesi ve dostluk.</dd><dt>Muhabbet</dt><dd>Kötü huylardan arınıp sevgiliye lâyık olma çabası.</dd><dt>Şağaf</dt><dd>Kalbin zarına kadar ulaşan yakıcı sevgi.</dd><dt>Garâm</dt><dd>Ayrılmayan, sürekli ve bağlayıcı sevgi.</dd><dt>Heyâm</dt><dd>Âşığı kendinden geçiren sevgi taşkınlığı.</dd><dt>Valeh</dt><dd>Sevgilinin güzelliği karşısında hayret ve vecd.</dd></dl>
<h2>Hakikî ve mecazî aşk</h2><p><strong>Hakikî aşk</strong> Hakk’a yönelen sevgidir. <strong>Mecazî aşk</strong> yaratılmış güzelliğe duyulan sevgiyi ifade eder. Sûfîler mecazî sevginin insanı hakikate taşıyabileceğini söylemekle birlikte, kişiyi bağımlılık, zulüm veya sorumsuzluğa götüren her tutkuyu mânevî aşk saymaz.</p><p>Aşkın ateş, şarap, deniz ve delilik mecazlarıyla anlatılması onun dönüştürücü kuvvetini ifade eder. Ateş benliği yakar; şarap sıradan idrakin sınırlarını aşan vecdi; deniz ise sevginin kuşatıcılığını temsil eder. Bu ifadeler çoğunlukla şiirsel ve semboliktir.</p>
<h2>Aşk ve kulluk</h2><p>Tasavvufta aşk şeriatın ve ahlâkın yerine geçen sınırsız bir taşkınlık değildir. Sevginin doğruluğu sadakat, merhamet, hizmet, edep ve kul hakkına riayetle ölçülür. Âşık sevdiğini iddia etmekten çok, sevgisinin gerektirdiği güzel huyları taşımaya çalışır.</p>
<blockquote>Şeriat tarikat yoldur varana<br>Hakikat mârifet andan içeru</blockquote>
<h2>Mevlevî kullanım</h2><p>“Aşk olsun” Mevlevî çevrelerinde selâm, dua ve mânevî gayret temennisidir. Muhatap “Aşkın cemâl olsun”, ardından “Cemâlin nûr olsun” ve “Nûrun alâ nûr olsun” gibi karşılıklar verebilir. Buradaki aşk, kişisel romantik duygudan ziyade Hakk’a yöneliş ve hizmet neşesidir.</p>
<aside class="term-reading-note"><strong>Okuma notu</strong><p>Sevgi mertebelerinin adları ve sırası kaynaklara göre değişir. Madde bu farklı tasnifleri tek ve zorunlu bir psikoloji şeması gibi sunmaz.</p></aside>

Ayrı bir düzeltilmiş okuma kaydı henüz yok. Gösterilen kaynak aktarımı onaylanmış düzeltme değildir.

CMS’deki metin burada değiştirilmeden saklanır; etiketler ve olası OCR hataları özgün aktarımın parçasıdır. Basılı nüsha ile karşılaştırma durumu yukarıdadır.

<p>Şiddetli sevgi. Allahü teâlâyı ve O'nun sevdiklerini çok sevmek. Buna hakîkî aşk denir.</p><p>Hakîkî aşk, nefsi terbiye eder, ahlâkı güzelleştirir; insanın kalbinde bir ateş olup, Allah sevgisinden başka her şeyi yakar, yok eder. Hak âşığı olanın sözü, işi ve düşüncesi doğru ve saftır. (İbrâhim Hakkı Erzurûmî)</p>

Ayrı bir düzeltilmiş okuma kaydı henüz yok. Gösterilen kaynak aktarımı onaylanmış düzeltme değildir.

CMS’deki metin burada değiştirilmeden saklanır; etiketler ve olası OCR hataları özgün aktarımın parçasıdır. Basılı nüsha ile karşılaştırma durumu yukarıdadır.

<p>Arapça, aşırı derecedeki sevgi. Bu da maddi ve manevi şekillerde olur. Bir kadın gözününde bulundurularak zevki ve cinsi cazibe ön planda tutulmak suretiyle oluşan aşk maddidir. Bunun platonik, hayali olanı da vardır (Platonik). Şairlerin aşkı böyledir. Bu aşk genelde mecazidir. Hakiki aşk ise, Allah aşkıdır. Cenab-ı Hak bir kudsi hadiste, “Ben gizli bir hazineydim, bilinmeyi arzu ettim, âlemi yarattım” buyurmaktadır ki ilâhî aşkın kaynağı budur. Çünkü Allah’ı bilmek, tanımak ancak aşk ile olur. Allah’ı gerçekten seven kişi O’nun yarattıklarını da aynı şekilde sever. Yaratandan ötürü yaratılanı sever. Bu aşk güzele değil, güzelliğedir. Herkesi, herşeyi sevmektir. Varlıklarda tezahür eden Allah’ın sanatını, kudretini, rahmetini, lutfunu ibretle temaşa etmektir. Bu aşka bazen “mecazi aşk”la da ulaşılır. Bundan dolayı “mecazi aşk, gerçek aşkın köprüsüdür” denilmiştir. Gerçek aşka ulaşmak da ilimle olmaz. Nitekim Fuzuli bunu şu beytiyle çok güzel anlatmaktadır :Aşk imiş her ne var âlemde İlim bir kil u kal imiş ancak.Bazı yazarlar aşkı şiddetine göre şu şekilde sıralarlar:1. İrade 2. Muhabbet 3. Hevâ 4. Sakabe 5. Tebettül 6. Alaka 7. Vüluğ 8. Kelef 9. Şağaf 10. Aşk 11. Ülfet 12. Garava 13. Hullet 14. Teyemmüm 15. Valeh Tedellüh 17. Velâ</p>