tarikat.orgTARİH ATLASI
Pîrler, şehirler, kollar ve kurumlar tek bir kronoloji içinde; silsile, tarihî etki ve ortaya çıkış kayıtları birbirine karıştırılmadan okunur.
1271–1925 arasında 8 şahsiyet, 1 yol ve 6 mekân bağlantısı gösteriliyor.
Tarihî durak · Tarihî etki
Hacı Bektâş'ın vefatından sonra Sulucakarahöyük zâviyesi Rum abdalları ve ziyaret ağları için giderek güçlenen merkez oldu.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi, Balım Sultan maddeleri; Vilâyetnâme geleneği; genel Bektaşîlik tarihi araştırmalarıTarihî durak · Tarihî etki
XIV-XV. yüzyıllarda Abdal Musa, Seyyid Ali Sultan ve Otman Baba çevreleri sonraki Bektaşî hafızasının coğrafî zeminini oluşturdu.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi, Balım Sultan maddeleri; Vilâyetnâme geleneği; genel Bektaşîlik tarihi araştırmalarıTarihî durak · Tarihî etki
II. Bayezid döneminde Balım Sultan'ın Hacıbektaş pîr evinin başına gelişi, Bektaşî erkân ve hiyerarşisinin kurumsallaşmasında dönüm noktasıdır.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi, Balım Sultan maddeleri; Vilâyetnâme geleneği; genel Bektaşîlik tarihi araştırmalarıPîr-i sânî · Mânevî silsile
Bektaşî geleneğinde pîr-i sânî diye anılan Balım Sultan, erkânı ve teşkilat yapısını düzenleyen ikinci kurucu şahsiyet kabul edilir. Unvan burada geleneğin kendi tarih anlatımını ifade eder.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.Tarihî durak · Tarihî etki
Orta Anadolu'daki siyasî, iktisadî ve toplumsal gerilimleri birleştiren ayaklanma, Çelebiler çevresinin XVI. yüzyıldaki etkisini de gösterdi.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi, Balım Sultan maddeleri; Vilâyetnâme geleneği; genel Bektaşîlik tarihi araştırmalarıHanedan, emanet ve kurum tarihi · historical_context
İzzî’nin ‘Ağa-yı dûdmân-ı Bektâşiyân’ başlığı altında verdiği değişiklik Yeniçeri Ocağı makamlarına aittir; Bektaşî dergâhı post değişikliği değildir.
Kaynak notu: İzzî TarihiHanedan, emanet ve kurum tarihi · historical_context
Küçükpazar yangınında yanan Yeniçeri Ağa Kapısı devlet hazinesinden ayrılan ödenekle yeniden yaptırıldı; kitâbelerde ocak Hacı Bektaş Veli hâtırasıyla ilişkilendirildi.
Kaynak notu: İzzî TarihiTarihî durak · Tarihî etki
Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla Bektaşîlik yasaklandı; tekke, vakıf ve baba ağları ağır müdahaleye uğradı.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi, Balım Sultan maddeleri; Vilâyetnâme geleneği; genel Bektaşîlik tarihi araştırmalarıbiyografi · Tarihî etki
Hacı Ali Türâbî Dedebaba Hacıbektaş Pîrevi postunu üstlendi; kaynaklardaki yakın tarih farkları korunur.
Kaynak notu: Divan-edebiyat tezleri paketiTarihî durak · Tarihî etki
Şahkulu Dergâhı'nın XIX. yüzyıldaki ihya ve eğitim ağını taşıyacak Hilmi Baba on dört yaşında yola girdi.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Balım Sultan, Hacım Sultan, Edib Harâbî, Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Lâmiî Çelebi, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi ve Şahkulu Sultan Tekkesi maddeleriTarihî durak · Tarihî etki
Şahkulu Sultan Dergâhı postuna geçen Hilmi Baba aynı yıl Hacıbektaş pîr evinde mücerredlik ikrarı aldı.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Balım Sultan, Hacım Sultan, Edib Harâbî, Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Lâmiî Çelebi, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi ve Şahkulu Sultan Tekkesi maddeleribiyografi · Tarihî etki
Hacı Ali Türâbî Dedebaba vefat ederek Hacıbektaş Pîrevi’ndeki dedebaba mezarları arasına defnedildi.
Kaynak notu: Divan-edebiyat tezleri paketiTarihî durak · Tarihî etki
Ahmed Edib yaklaşık on yedi yaşında Mehmed Ali Hilmi Dedebaba'ya bağlandı; sonraki icazet tartışması ayrıca kişi dosyasında gösterilir.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Balım Sultan, Hacım Sultan, Edib Harâbî, Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Lâmiî Çelebi, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi ve Şahkulu Sultan Tekkesi maddeleriTarihî durak · Tarihî etki
Şahkulu Sultan Dergâhı'nın ikinci bânisi kabul edilen Mehmed Ali Hilmi Dedebaba vefat etti; naaşı daha sonra Gözcü Baba Türbesi çevresine nakledildi.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Balım Sultan, Hacım Sultan, Edib Harâbî, Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Lâmiî Çelebi, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi ve Şahkulu Sultan Tekkesi maddeleriTarihî durak · Tarihî etki
Edib Harâbî'nin müellif hattı ve farklı Dîvân nüshaları son dönem Bektaşî şiirinin geniş yazılı arşivini bıraktı.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Balım Sultan, Hacım Sultan, Edib Harâbî, Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Lâmiî Çelebi, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi ve Şahkulu Sultan Tekkesi maddeleriTarihî durak · Tarihî etki
Tekke ve zâviyelerin kapatılmasıyla pîr evi müzeye dönüşen sürece girdi; yaşayan aktarım kurum dışı ve Türkiye dışı ağlara taşındı.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi, Balım Sultan maddeleri; Vilâyetnâme geleneği; genel Bektaşîlik tarihi araştırmaları