tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Adı ve doğum yeri meselesi
Kaynaklarda Ali Türâbî, Hacı Ali Türâbî ve Yanbolulu Elhac Ali Türâbî adlarıyla anılır; kendi tarih manzumesinde “Mahlasım derler Türâbî, nâmım el-Hac Ali” der. Yanbolu, Yanya, Koniça ve Ankara doğum yeri olarak ileri sürülmüş, fakat kesin bir yer tesbit edilememiştir.
İkrar ve post hizmetleri
Halil Revnâkî Baba’dan mücerred ikrarı alarak Bektaşî hizmet basamaklarında ilerledi. Hacıbektaş Pîrevi postuna geçmeden önce 1850–1851 dolaylarında İstanbul Şahkulu Bektaşî Dergâhı postnişinliğinde bulunduğu kaydedilir. Çorumlu Hüsnü Dedebaba’nın ardından 1849’da Pîrevi dedebabası oldu; kaynakların sıra ve başlangıç yılı kayıtlarında küçük farklar vardır.
Hacıbektaş Pîrevi
Yaklaşık on dokuz yıllık dedebabalığı döneminde dergâhta tamirler yaptırdı. Meydanevi kemerindeki 1282/1865 tarihli tamir kitabesi onun adını taşır. II. Mahmud devrindeki kapatılma ve takibat sonrasındaki güç koşullarda Bektaşî merkez kurumunun yeniden görünürlük kazandığı dönemin başlıca postnişinlerindendir.
Şiiri ve sözlü dolaşım
Aruz ve heceyle yazdığı gazel, nefes ve başka nazım şekilleri Bektaşî çevrelerinde sözlü ve musikili biçimde dolaştı. Cemlerde Pîr Sultan, Kul Himmet ve Hatâyî’den sonra en çok okunan şairlerden olduğu belirtilir. Dîvân yaklaşık 2800 beyitlik geniş bir külliyattır; ayrıca Hurûfî terimlerini işleyen manzum Risâle-i Türâbî Baba ona aittir.
Mahlas karışıklığı
Bektaşî edebiyatında Türâbî mahlasını taşıyan çok sayıda şair vardır. Özellikle Türâbî-i Sânî diye anılan Kulalı Mehmed Ercan’ın şiirleriyle karışma ihtimali yüksektir. Cönk veya sözlü kayıttaki her “Türâbî” mahlaslı nefes bu kişi dosyasına otomatik bağlanmaz.
Vefatı
Cemâziyelevvel 1285/Eylül 1868’de vefat etti. Kabri Hacıbektaş Pîrevi’nde, Hacı Bektaş Velî’nin yatırına çıkan merdiven yakınındaki dedebaba mezarları arasındadır. Kabir kitabesinde kendi tarih manzumesi yer alır.
