HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Hayatı ve irşad çevresi
Müşarünileyh Seyfullah Efendi'nin necl-i necibi ve Hz. Sezai'nin beşinci hafididir. 1 258 sene-i hicriyyesinde ( 1 842 ) Edime'de zinet-saz-ı alem-i şuhud oldu. Sinn-i alileri tahsil zamanına vasıl olunca Konyalı Hacı Mahmud Efendi'den taallüm-i Kur'an ile ulum-ı ibtidfüyyeyi okumuştur. Ba'dehu Edime'de güşad olunan Mekteb-i Rüşdi'de Kütahyalı Osman Efendi'den bir mikdar Arabi Farisi okuduktan sonra cami' dersine devam etmişlerdir. Hocaları Berber-zade Muhammed Efendi olup, ulum-ı eliyeyi onlardan tahsil eylediler. Bu sırada pederleri irtihal-ı dar-ı naim eylediği cihetle, henüz yirmi yaşında idiler, hasbe'l-icab lstanbul'a gelerek Molla Aşki Dergahı'nda, Şeyh Osman Efendi ile, Gürcü Ali Efendi hulefasından Bolulu, sahib-i icaze Mustafa Hilmi Efendi hazeratına mülaki olup, Şeyh Mustafa Hilmi Efendi'ye intisab ve tarik-ı Gülşeni'ye ittisal ile kam-yab oldular. Tohm-ı tevhidi kalb-i Hz. Şeyh'e eken bu zattır. Teberrüken rac ve hırka iksa ederek me'zuniyyet vermişlerdir. Ba'dehu Edime'ye avdetle bir tarafdan tahsile devam ve bir yandan ta'lim olundukları evrad u esma ile meşgul olmuşlardır. Üç sene sonra işaret-i ma'neviyye üzerine İstanbul'u yine teşrif buyurup, şeyhinden teberrüken icaze almışlardır ki, 1 28 1/( 1 864) senesine müsadifdir. Bu sırada Edime'ye avdetle ke-ma-kan tahsil-i kemalata hasr-ı evkat ederek Gülşeni Veli Dede Dergahı meşihatini de der-uhde buyurmuşlardı. Üç sene sonra şeyhi Mustafa Hilmi Efendi terk-i dünya eylemekle, o gül-zar-ı /1 7 1/ reşadetin bir gonca-i ma'rifeti olan Şerefeddin Efendi, bundan melul olmuştu. Edirne'de Cami'-i Atik müderrisi Hafız İsmail Rüşdi Efendi'nin dahil-i dfüre-i irfanı oldular. Onlardan ilm-i tefsir ü hadis-i şerif ve tasavvuf dersleri gördüler. Bu sırada Hariri-zade Şeyh Muhammed Kemaleddin Efendi ( 84. sahifeye müracaat)
250 Seflne-i Evliya
hazretleriyle mülaki oldular. Aralarında ülfet ve ünsiyyet husule geldi. Onlardan tarikat-ı Nakşiyye, Celvetiyye, Nasuhiyye-i Şa'baniyye, Bekriyye-i Şa'baniyye, Kadiriyye, Ruffüyye ve Halvetiyye'den nfül-i idize oldular. Kendileri de müşarünileyhe tarik-ı Gülşeni'den feyz verdiler ki, Hariri-zade, Fatih Kütübhanesi'nde mevcud Tibyanü't-Taraik nam eserinde bu keyfiyyeti yazıyor. Hz. Sezal'nin, "Adem hemin bu bezm-i dil-ô.rô.ya bir gelür" gazelini Şerefeddin Efendi 'nin ricaları üzerine şerh eylemişlerdi. Şerefeddin Efendi, 1 290/( 1 873) senesinde Muhammed Mahvi Efendi namında bir mürşid-i kamilin mazhar-ı sohbeti olup, bu zat-ı muhteremden de ahz-i feyz ü esrar ederek tarik-ı Gülşeni'de zül-cenahayn olmuşlardı. Çünki tarik-ı Gülşeni'de iki kol olup, biri Sezfüyye, diğeri Haletiyye'dir. Mahvi Efendi vasıtasıyla Haletiyye kolundan da nisbetleri husule gelmiş idi ki, silsile-i nisbetleri ber-vech-i aridir:
Haletiyye kolu: Şeyh Şuayb Şerefeddin Efendi, Şeyh Muhammed Mahvi er-Rumi (Hayrabolulu) , Şeyh İsmail Aşir b. Ahmed Necib-i Edimevi ( 1 278/186 1 -62 ) , Şeyh Mustafa Çelebi el-Mısri hadim-i Hankah-ı Gülşen!, Şeyh İbrahim Aliyy-i Lineveri sümme'l Mısri, Şeyh Ahmed Nasırüddin-i Gülşen! an validihi, Şeyh Hasan-ı Haleti an-validihi, Şeyh Ali el-A'la an-validihi, Şeyh İbrahim Muhyiddin an-Şeyh Hasan b. Muhyiddin an-ammihi, Ahmed an-ahihi, Şeyh İbrahim Muhyiddin ( 1 044/1 634) an-validihi, Necibüddin Hasenü'l-Ahseni ( 1 024/1 6 1 5 ) an-ahihi, Şeyh Ali es-Safvet! ( 1 005/1597) an-validihi, Şeyh Ebu's-Safü Şemseddin-i Hayali (977/1 569) an-validiht, lmamü't-tarika pir-i dest-gir Şeyh lbrahim-i Gülşen! (kuadise sırruhu's-senl) hazretleri.
Sezaiyye kolu: Şeyh Şuayb Şerefeddin Efendi, Şeyh Mustafa Hilmi Efendi, Şeyh Ali Rıza Efendi, Şeyh Hasan el-Haseni Efendi, Şeyh Hafız Mustafa Efendi, Şeyh Gürcü Ali el-kebir, pir-i sani Hasan Sezai (kuadise sırrulı 'l-lill) .
/1 72/ Şerefeddin Efendi hazretlerinin terceme-i haline biraz fasıla vererek bu zevattan bahs edelim:
Şeyh Mustafa Hilmi Efendi
Bu zat-ı muhterem Samatya'd a İ mrahor Dergahı hazlresinde medfGndur. Kitabe-i
seng- i mezarı:
Şeyh Şuayb Şerefeddin Efendi Hazretleri 25
"Hu Dost!
Tarlkaı-ı aliyye-i Gülşeniyye'den Molla Aşkı DerglilH şerı1i posHıişlni meşdyıh-ı
ızamdan eş-Şeyh Aü Rıza Efendi'nin hulefrumdan ve el-Hlic İlyas Cami' -i şerifi imamı
alem-i fenadan alem-i bekaya intikal eden eş-Şeyh es-Seyyid Mustafa Hilmi Efendi'nin ve
kllffe-i ehl-i imanın ervahına el-Flitiha. 9 Receb 1 283/5 Teşrln-i sllnl 1 282 ( 1 7 Ocak
1 867) , yevm-i Cumartesi."
