tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
33 sonuç · “ubeydullah”
01Ahrâriyye
Ubeydullah Ahrâr’a nispet edilen, Orta Asya ve erken Osmanlı Nakşibendîliğinde etkili kol.
Ubeydullah Ahrâr
Hâce Ubeydullah Ahrâr (806/1404, Bâgıstan, Taşkent – 29 Rebîülevvel 895 / 20 Şubat 1490, Semerkant); Ahrâriyye kolunun pîri . Ziraat ve ticaretle geçinip kimseden hediye kabul etmemiş, iki ordu arasındaki savaşı önleyerek halkı katliamdan korumuştur.
Ubeydullah-ı Akşehirî
Ubeydullah-ı Akşehirî (ö. 973/1565-66), Halvetî şeyhi Tâc Ahmed Berdaî'nin oğlu; Gedik Ahmed Paşa Medresesi'nde müderrislik yapmış âlim ve hattattır.
Abdullah-ı İlâhî
Abdullah-ı İlâhî (Molla İlâhî, Simavî; ö. 896/1491), Ubeydullah Ahrâr'a intisap edip Nakşibendiyye'yi Anadolu ve Rumeli'de yayan mutasavvıf; Şeyh Bedreddin'in Vâridât 'ının ilk şârihidir.
Derviş Muhammed İmkenegî
Derviş Muhammed İmkenegî (ö. 18 Eylül 1562), Ubeydullah Ahrâr’dan başlayan terbiyesini dayısı Muhammed Zâhid Vahşuvârî’nin yanında tamamlayan; İmkene çevresinde ziraat, hadis tedrisi ve irşadı birleştiren Ahrârî-Nakşibendî şeyhidir.
Hâce Abdullah (Ubeydullah) Berakî
Hâce Abdullah (Ubeydullah) Berakî (ö. 555/1160), Hârizm kökenli; Buhara’da faaliyet gösteren, Yûsuf el-Hemedânî’nin dört meşhur halifesinin ilk tertip halkası olarak anılan erken Hâcegân sûfîsidir.
Mevlânâ Ya‘kūb-i Çerhî
Ya‘kūb-i Çerhî (ö. 851/1447), Gazne yakınındaki Çerh’te doğan; Herat ve Mısır’da ilim tahsil ettikten sonra Bahâeddin Nakşibend ile Alâeddin Attâr’ın terbiyesinde yetişen ve Ubeydullah Ahrâr vasıtasıyla Nakşibendiyye’nin Orta Asya’daki yayılışını belirleyen şeyhtir.
Muhammed Kādî-i Semerkandî
Muhammed Kādî-i Semerkandî (ö. 921/1515; bazı kaynaklarda 922/1516), Ubeydullah Ahrâr’ın on yılı aşkın süre hizmetinde bulunan halifesi, Silsiletü’l-ârifîn müellifi ve Kâsâniyye koluna uzanan irşad hattının başlıca halkasıdır.
Muhammed Zâhid Vahşuvârî
Muhammed Zâhid Vahşuvârî (ö. 1529), Vahş köyünde doğan, Ubeydullah Ahrâr’dan hilâfet alıp memleketinde irşad eden ve Derviş Muhammed İmkenegî’yi yetiştiren Ahrârî şeyhidir.
Seyyid Abdülkadir Nehrî
Seyyid Abdülkadir Nehrî (1851-1925), Şeyh Ubeydullah'ın icazetli halefi; sürgünler, Meclis-i Âyân üyeliği ve Osmanlı son dönem siyaseti içinde Nehrî ailesinin tasavvufî ve kamusal temsilini sürdüren şeyhtir.
Seyyid Sâlih Nehrî
Seyyid Sâlih Nehrî (ö. 1280/1863-64), ağabeyi Seyyid Tâhâ'nın halifesi; Berdesor'dan Nehrî'ye geçerek hânkâhı yeniden işler hâle getiren ve Şeyh Ubeydullah'ı halef tayin eden postnişindir.
Şeyh Ubeydullah Nehrî
Şeyh Ubeydullah Nehrî (1827/28-1883), Seyyid Tâhâ'nın oğlu ve Seyyid Sâlih'in halifesi; Nehrî hânkâhının irşad, eğitim, sosyal hizmet ve siyasî görünürlüğünü birlikte taşıyan şair ve postnişindir.
Taşkentli Hâce Fazlullah en-Nakşbendî
Taşkentli Hâce Fazlullah en-Nakşbendî (ö. 1046/1637), Ubeydullah Ahrâr'ın soyundan gelen; Hâce Ahmed Sâdık-ı Taşkendî'den terbiye alıp 1016/1607-08'de Emir Buhârî Zâviyesi postuna geçen Nakşibendî şeyhidir.
ubeydullah
“Allah’ın kulu, kölesi.” anlamında olan bu terim, dört büyük melekten Mîkâ'ü için kullanılmaktadır.
Buhara
Buhara · Özbekistan · Herat ve Kahire'de ilim tahsil eden Çerhî'nin 782 (1380) yılında geldiği ve Bahâeddin Nakşibend'in burada kaldığı son yıllarda ona intisap ettiği şehir. İlişkili kişi dosyası Mevlânâ Ya‘kūb-i Çerhî : Ya‘kūb-i Çerhî (ö. 851/1447), Gazne yakınındaki Çerh’te doğan; Herat ve Mısır’da ilim tahsil ettikten sonra Bahâeddin Nakşibend ile Alâeddin Attâr’ın terbiyesinde yetişen ve Ubeydullah Ahrâr vasıtasıyla Nakşibendiyye’nin Orta Asya’daki yayılışını belirleyen şeyhtir.
Semerkant (Hâce Ahrâr Türbesi)
Semerkant · Özbekistan · 855/1451'de Ebû Said Mirza Han'ın daveti üzerine yerleştiği ve 29 Rebîülevvel 895'te (20 Şubat 1490) vefat edip defnedildiği şehir; türbesi bugün de ziyaretgâhtır. İlişkili kişi dosyası Ubeydullah Ahrâr : Ya‘kūb-i Çerhî'nin müridi Ubeydullah Ahrâr, Nakşibendiyye'yi Mâverâünnehir'de güçlü bir sosyal, ekonomik ve siyasî irşad ağına dönüştürdü.
Simav
Kütahya · Türkiye · Doğum, eğitim ve irşad çevresi Abdullah-ı İlâhî’nin doğduğu; Semerkant dönüşünde dergâhını kurup Nakşibendîliği yaymaya başladığı kasabadır. Medrese ilimlerine vukufu sayesinde çevresindeki halka kısa sürede genişlemiştir. Kaynak aktarımında Ahmed-i Buhârî’nin de burada seyrüsülûkünü tamamladığı belirtilir. Kişi bağlantısı Simavlı Abdullah-ı İlâhî (ö. 896/1491), Ubeydullah Ahrâr’ın halifesi olarak Nakşibendiyye’nin Ahrârî yorumunu Anadolu ve Rumeli’ye taşıyan; Simav, İstanbul ve Vardar Yenicesi çevrelerini etkileyen âlim-sûfîdir.
Hülgatû köyü
Çagâniyân tarafında bulunan ve Çerhî'nin irşad halkasının kurulu olduğu köy. Ubeydullah Ahrâr 834 (1431) yılında buraya gelerek ona intisap etmiş, üç ay kadar sohbetinde bulunup hilâfet almıştır. İlişkili kişi dosyası Mevlânâ Ya‘kūb-i Çerhî : Ya‘kūb-i Çerhî (ö. 851/1447), Gazne yakınındaki Çerh’te doğan; Herat ve Mısır’da ilim tahsil ettikten sonra Bahâeddin Nakşibend ile Alâeddin Attâr’ın terbiyesinde yetişen ve Ubeydullah Ahrâr vasıtasıyla Nakşibendiyye’nin Orta Asya’daki yayılışını belirleyen şeyhtir.
Harcird (Câm)
Torbat-ı Câm · İran · 23 Şâban 817'de (7 Kasım 1414) doğduğu kasaba; mahlasını hem bu şehre nisbetle hem Ahmed-i Nâmekī-yi Câmî'nin hâtırasına saygı olarak almıştır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Abdurrahman Câmî : Nûrüddîn Abdurrahman Câmî (1414–1492), Herat ve Semerkant’ın ilim çevrelerinde yetişen; Sa‘deddin Kâşgarî ve Ubeydullah Ahrâr ile Nakşibendî bağı kuran, Nefehâtü’l-üns, Heft Evreng, üç divan ve çok sayıda tasavvuf şerhiyle İslâm düşünce ve edebiyatında kalıcı iz bırakan âlim ve şairdir.
Bâgıstan
Taşkent · Özbekistan · 806/1404'te doğduğu köy; çocukluğunda ziraatla uğraşan babasına yardım ettiği yer. Konum şehir merkezine göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ubeydullah Ahrâr : Ya‘kūb-i Çerhî'nin müridi Ubeydullah Ahrâr, Nakşibendiyye'yi Mâverâünnehir'de güçlü bir sosyal, ekonomik ve siyasî irşad ağına dönüştürdü.
Hâce Ubeydullah Zâviyesi
Semerkant · Özbekistan · Semerkant'ta şeyhliğini yaptığı, Hâce Ubeydullah Ahrâr'a nisbet edilen zâviye. İlişkili kişi dosyası Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi : Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi (884/1479–968/1560-61), Muğla'dan Mekke, Horasan ve Semerkant'a uzanan; Emir Buhârî'den inâbet alan âlim ve şeyhtir.
Baba Haydar Nakşibendî Zâviyesi
İstanbul · Türkiye · Sur dışında bulunan zâviye; Zilkade 1046’daki vefatının ardından buranın sahasına defnedilmiştir. Bir kaynak aynı yeri zâviye, diğeri cami olarak anar. İlişkili kişi dosyası Taşkentli Hâce Fazlullah en-Nakşbendî : Taşkentli Hâce Fazlullah en-Nakşbendî (ö. 1046/1637), Ubeydullah Ahrâr'ın soyundan gelen; Hâce Ahmed Sâdık-ı Taşkendî'den terbiye alıp 1016/1607-08'de Emir Buhârî Zâviyesi postuna geçen Nakşibendî şeyhidir.
Zeyrek Medresesi
İstanbul · Türkiye · Gençliğinde tahsil gördüğü medrese. Fâtih'in ölümünden sonra İstanbul'a geldiğinde, kendisi için hazırlanan derviş hücrelerini reddedip artık metruk olan bu medreseye yerleşti. İlişkili kişi dosyası Abdullah-ı İlâhî : Simavlı Abdullah-ı İlâhî (ö. 896/1491), Ubeydullah Ahrâr’ın halifesi olarak Nakşibendiyye’nin Ahrârî yorumunu Anadolu ve Rumeli’ye taşıyan; Simav, İstanbul ve Vardar Yenicesi çevrelerini etkileyen, Türkçe ve Arapça eserleriyle aşk, vahdet, seyrüsülûk ve melâmet düşüncesini işleyen âlim-sûfîdir.
Semerkant (Uluğ Bey Medresesi)
Semerkant · Özbekistan · Uluğ Bey zamanında ilim merkezi hâline gelen şehirde dokuz yıl kalmış, Kadızâde-i Rûmî'den riyâziyyât dersleri almıştır. İlişkili kişi dosyası Abdurrahman Câmî : Nûrüddîn Abdurrahman Câmî (1414–1492), Herat ve Semerkant’ın ilim çevrelerinde yetişen; Sa‘deddin Kâşgarî ve Ubeydullah Ahrâr ile Nakşibendî bağı kuran, Nefehâtü’l-üns, Heft Evreng, üç divan ve çok sayıda tasavvuf şerhiyle İslâm düşünce ve edebiyatında kalıcı iz bırakan âlim ve şairdir.
Taşkent
Taşkent · Özbekistan · Çerhî'den hilâfet aldıktan sonra irşada başladığı ve yirmi yıl ikamet ettiği şehir; ziraat ve ticaretle de burada uğraşmıştır. İlişkili kişi dosyası Ubeydullah Ahrâr : Ya‘kūb-i Çerhî'nin müridi Ubeydullah Ahrâr, Nakşibendiyye'yi Mâverâünnehir'de güçlü bir sosyal, ekonomik ve siyasî irşad ağına dönüştürdü.
Semerkant
Semerkant · Özbekistan · Devrin en meşhur mutasavvıfı Ubeydullah Ahrâr'a intisap ettiği ve Abdullah-ı İlâhî ile tanıştığı şehir. İlişkili kişi dosyası Seyyid Ahmed-i Buhârî : Seyyid Ahmed-i Buhârî (ö. 994/1586), XVI. yüzyıl ortalarında Buhara’dan İstanbul’a gelerek Unkapanı-Yeşil Tulumba çevresine yerleşen; türbesi II. Mahmud döneminde yeniden ortaya çıkarılan Nakşibendî şeyhidir.
Nakşibendî-Hâlidî Nehrî Kolu
Nehrî'den Türkiye, İran ve Irak'a uzanan aktarım ağı. Mehmet Saki Çakır'ın doktora tezinden hazırlanmış özgün editoryal dosya.
Reşehât'ta Hâcegân Haritası
Yûsuf el-Hemedânî'den Bahâeddin Nakşibend ve Ahrâr çevresine kişi, şehir, meslek ve sohbet ağı
Reşehât Aynü'l-Hayât Nasıl Okunmalı?
Reşha, kâşife, biyografi, sohbet ve menkıbe katmanlarını birbirine karıştırmadan okuma kılavuzu
Nakşibendiyye: Hâcegân'dan Hâlidiyye'ye Tarihsel Örgü
Nakşibendiyye'yi yalnız Hâlidiyye'ye indirgemeden Hâcegân, Ahrâriyye, Kâsâniyye, Müceddidiyye, Mazhariyye ve Hâlidiyye safhalarıyla anlatan ana rehber.
Kâsâniyye ve Doğu Türkistan: İshâkıyye ile Âfâkıyye
Ahmed Kâsânî'nin usulünü, İshâkıyye–Âfâkıyye ayrımını ve Doğu Türkistan'da mânevî otoritenin siyasî güce dönüşmesini kaynak katmanlarıyla ele alan dosya.
Hüseyniyye Silsile Varyantları ve Coğrafyası
İki yerel silsile nüshasını, ortak Nakşibendî-Müceddidî gövdeyi ve Buhara'dan Güney Kazakistan-Fergana hattına geçişi karşılaştıran dosya
Sayfalar 538–545
Muzaffer Ozak Külliyatı · ladı. O da, ibn-i Ömer gibi Ümmü-Halid'in nikâhına talib oldu. Ebâ-Hureyre onun da vekâletini kabul eyledi. Nihayet, Ebâ-Hureyre cennetin delikanlısı, ehl-i sünnetin gözü nuru, Res