tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Doğumu ve terbiyesi
1243/1827-28'de doğdu; doğum tarihini kendi eseri Tuhfetü'l-ahbâbda ebcedle kaydetti. Babası Seyyid Tâhâ'nın yanında yetişti, onun vefatından sonra amcası Seyyid Sâlih'e tâbi olup zikir telkini ve hilâfet aldı.
Nehrî postu
Seyyid Sâlih'in vefatının ardından 1865'te Nehrî postuna geçti. Günlük düzeninde murakabe, Kur'an ve Delâilü'l-hayrât okuması, müridlerin soruları, misafirlerin ihtiyaçları, hânkâhın tamiri, hatm-i hâcegân ve teveccüh birlikte yer alıyordu.
Eseri ve tenkit dili
Yaklaşık altı bin beyitlik Farsça Tuhfetü'l-ahbâb, Nakşibendî büyüklerini, tasavvufî meseleleri ve 1877-78 savaşı hatıralarını işler. Eserde tarikatı makam ve dünya menfaati için kullananları eleştirir; dinî ve ahlâkî yenilenme çağrısı yapar.
Siyasî dönem
93 Harbi ve 1880 hareketi sebebiyle siyasî tarihte öne çıktı. Bu faaliyetler tasavvufî biyografiyi silmeden, ayrıca siyasî olay katmanında okunmalıdır. Kâtibi Vefâî'nin Tuhfetü'l-mürîdîni hayatı ve hânkâh düzeni için başlıca tanıklıklardandır.
Vefatı ve halefi
Sürgün yıllarının sonunda 1300/1883'te Mekke'de vefat etti. Daha önce verdiği Farsça icazetnameyle oğlu Seyyid Abdülkadir'i tarikat işlerinde halef ve vekil tayin etmişti.