tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2107 sonuç · toplam 2107 · “inşâ” · 25/88
01emânet (II)
emânet (II) a. [< Ar.emn] Bu terim, peygamberlerin sıfatlarmdan biri olup Allah’tan aldığı vahiyleri aynen insanlara tebliğ etmekle görevli güvenilir kimseler için kullanılmıştır. Onlar için genel ve yaygın kanaat şudur: “Onlar İlâhî emirle…
Baht
Talih, nasip ve kişinin payına düştüğü düşünülen hayat şartları. Farsça kökenli kelime halk ve edebiyat dilinde iyi veya kötü talihi anlatır. İslâmî düşüncede baht bağımsız ve kör bir güç değildir; kader, insan iradesi, sebepler ve sorumlul…
metâ
Q tu) [Ar.] (ç. b. emti'a) Dünyada insanm elde edip yararlanması için kullanılan her türlü maddî değer ya da ihtiyaç maddeleri. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de otuz beş ayette geçmektedir (bk. M. F. Abdülbâkî, el- Mu'cem, “met'a” maddesi.) fık. G…
Kur'ân kursu
Kur’ân kursu a. Kur’ân-ı k Kerîm’i doğru ve aslına uygun biçimde, yani “tecvid” (bk. bu madde) usullerine göre okumayı öğretmek, ezberletmek amacıyla oluşturulan kurumlar için kullanılan terim. Bu kurum başlangıcmdan beri “dârü’l-Kur’ân, dâ…
habîs
“Değersiz ve bayağı olmasından dolayı hoşa gitmeyen somut veya soyut varlık ya da durum.” an lamında olan bu terim, insan tabiatmın hoşlanmadığı, aklın ve dinin benimsemediği nesneler ve değerler için kullanılmıştır Kur’ân-ı Kerîm’de yanlış…
karz
GAâ) [Ar. ] fik. İslâm hukukunda, altın ve gümüş benzeri para değerinde bir malı veya buğday, arpa gibi eşdeğer bir malı geçici bir süre için eşdeğerinin geri verümesi ilkesine bağlı olarak birine veya birilerine ödünç verilmesi konusunda k…
kavs-i nuzûl
kavs-i nuzûl a. [Ar. ] tas. Sufî inancma göre “devir” terimi ile karşılanan ve bir varlığın değişim ve dönüşüm evreleri den olan, inişe geçüen yarım d ire olarak da nitelenen en sü mertebe. Bu düzende sırasıy “külli akıl, dokuz akıl, dokuz…
ta'lîkât
İslâmî edebiyatta bir metnin iyi ve kolay anlaşılabilmesi için sayfa kenarlarma düşülen notlar veya eklemeleri içeren eserlerin ortak adı ve bunun için kullanılan terim.
ta'n (I)
ta'n (I) a. Ç>ü) [Ar.] Yahudilerin ve müşriklerin İslâm’ı ayıplamalan. Bu konu Kur’ân-ı Kerîm’de “Nisâ suresi” ile “Tevbe suresi” inde geçmektedir. Bu hareket insanı küfre kadar götürmektedir.
u'accel
fık. Sözlük anlamı, “Peşin ödenen, ilk anda verilen şey. ” olan bu söz, evlilik hukukunda, erkek tarafından kadma peşin ödenen mehri ifade etmektedir. mu'addel a. [Ar. ] Hadis bil minde, adalet ve zabt nitelikle rini taşıdığı, hadis rivayet…
a mîrâs
a mîrâs a. (il[< Ar. “verâset” ve ğe “irs”] Ölen bir di kimsenin arkada bıraktığı mal, zı mülk veya değerli eşya. Mîrâs mı, hukuku, İslâm dininin önemli yi konularından biridir. Bu önem, m Kur’ân-ı Kerîm’den ileri gelğu mektedir. Şöyle ki y…
hanîf dini
hanîf dini a. Hz. İbrahim’in insan lık için sunduğu Hak din. bk hanîf
gaybet (II)
gaybet (II) a. (. c^ [Ar. ] Şiâ mezhebi çerçevesinde, “isnâaşeriyye” (bk. bu madde)nin on ikinci imamının ölmeden önce insanlar arasından kaybolup gizlenmesi inancı. Bu konuda ilk iddia, Hz. Ali’nin ilâh olduğu ve kıyamet öncesi dönerek dün…
âs
Kitap, sünnet ve icmâda hükmü bulunmayan bir meseleye, aralarmdaki bağ sebebiyle, bu kaynaklardan birinde bulunan bir meselenin hükmünü vermek anlamında fıkıh terimi. § tam. kıyâs-ı fukahâ a. ( ^ ^U) fik. Fıkıh bilginlerinin üzerinde birleş…
hades
fık. Sözlük anlamı, “Kısa zamanda oluşan, birdenbire ortaya çıkan.” olan bu terim, abdestsizlik veya cünüplükten dolayı meydana gelen manevî kirliliği ifade etmek için kullanılmıştır. Namazm dışındaki altı şartından biri olan “hadesten taha…
ihye-i şerif
ihye-i şerif a. Hz. Peygamber’in “sakal-ı şerif’ (bk. bu madde) ine ve saçma verilen ad.
mütevekkil
İslâmî inanca göre, insanm kendi iradesine sahip çıkması, Allah’a sarılması, kul olduğunun bilincine varması, işlerinin hayırla sonuçlanması için Allah’tan yardım bekleyen ve O’na güvenen mümin kimse. 2. Allah’tan gelen her şeye rıza göster…
ef âl
“İşler, eylemler.” anlamındaki bu söz, başka kelime ve terkiplerle yeni terimler oluşturur. § tam. efâl-i ibâd ç.a. (jU Jl*jl) İnsan için iradeye dayanan ve bireye sorumluluklar yükleyen iş ve eylemler. efâl-i mükellefin ç.a. (jjâL JLûl) “M…
şart
Bir hadis hocasınm bir hadisi yorumlarken veya kitabma ahrken uyulması gereken kuralları ifade eden terim. fik. Bir ibadetin içinde varlığı, kendi varlığı için gerekli olmakla beraber onun yapısmdan bir unsur olmayan iş ve vasıf için kullan…
halîfe (II)
halîfe (II) a. [< Ar.half] tas. Sözlük anlamı, “birinin arkasından gelmek, yerine geçmek.” olan bu söz, Allah’ın isim ve sıfatla rıyla kendisine en mükemme bir biçimde tecelli ettiği “insankâmil” (bk. bu madde) mertebe si için kullanılan bi…
fiilî sıfatlar
fiilî sıfatlar a. AUah’m büfiil uyguladığı olaylar, işleri ve tasarruflarını ifade eden sıfatlar için kuUanılan terim. Bu sıfatlar şunlardır: “tahlîk” (Allah'ın yaratması), “terzîk” (Allah'ın rızk vermesi), “inşâ” (Allah'ın yoktan var etmes…
halîfe (D
halîfe [< Ar. half] Sözlük anlamı, “Birinin yerine geçen ve onun adına iş yapan.” olarak bilinen bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de “Rabbin meleklere: Ben yeryüzünde bir halife yapacağım, demişti” (Bakara suresi, 2 / 30) ibaresinde insan için geçm…
Mâtüridî mezhebi
Mâtüridî mezhebi a. bk Mâtüridiyye Mâ'ûn suresi a. (^j^ (> U [ Ar. “Sûretü’l- Mâ'ûn” ] Kur’ân-ı Kerîm’in. yüz ye dinci, iniş sırasma göre on ye dinci suresi olup “Tekâsür su resi” (102)nden sonra v “Kâfirûn suresi” (109)nden ön ce Mekke dön…
hak (D, -kkı
hak [ ja) huk. On yıl boyunca sorunsuz olarak kullanılan bir arazi üzerinde kazanılan mülkiyet hakkı. hakk-ı kazâ a. GLü ^ Yargı hakkı. hakk-ı mecrâ a. (^.^ jx) huk. İhtiyacı olan suyu getirmek için komşu gayrimenkulden su yolu geçirmek hak…