a­ mîrâs

a mîrâs a. (il[< Ar. “verâset” ve ğe “irs”] Ölen bir di kimsenin arkada bıraktığı mal, zı mülk veya değerli eşya. Mîrâs mı, hukuku, İslâm dininin önemli yi konularından biridir. Bu önem, m Kur’ân-ı Kerîm’den ileri gelğu mektedir.

Şöyle ki yüce Allah, e “Nisâ suresi” nin on bir ve ça mîrâs 472 on ikinci ayetierinde ölen bir kimsenin mirasçılarının terekeden alması gereken hisseleri oranlarma göre açık bir ifade ile izah etmektedir.

Konunun önemine binaen bu iki ayeti mealen buraya aktarmayı uygun bulduk: “Allah size mîrâs taksimini şöyle tavsfye eder.

Çocuklarınız hakkında erkeğe iki dişinin payı mikdarıdır.

Eğer çocuklar ikiden fazla kadınlar iseler, ölünün bıraktığının üçte ikisi anlarındır. Dişi evlâd bir tek ise o zaman terikenin yarısı onundur.

(Ana babaya gelince) Ölenin çocuğu varsa, ana-babadan her birine terikenin altıda biri verilir. Çocuğu olmayıp da ona ana ve babası mirasçı olduysa üçte biri anasınındır. (Erkek, dişi) kardeşleri varsa, o vakit altıda biri anasınındır.

(Fakat bütün bu hükümler) ölenin edeceği vasiyetin yerine getirilmesinden veya borcunun ödenmesinden sonradır.

Siz babalarınızdan veya oğullarınızdan hangisinin fâide yönünden size daha yakın olduğunu bilmezsiniz.

Bunlar Allah’tan birer farizadır. Şüphesiz ki Allah hakkıyla bilicidir. Yegâne hüküm ve hikmet sahibidir. Zevcelerinizin çocuğu yoksa, terikesinin yarısı sizindir.

Eğer onların çocuğu varsa size terikesinden dörtte bir vardır. (Fakat bu da) onların edecekleri vasiyet ve borçtan sonradır.

Eğer çocuğunuz yoksa, bıraktığınızdan dörtte biri onlarındır (yani zevcelerinizindir).

Şayet çocuğunuz varsa, terikenizden sekizde biri -edeceğiniz vasiyet ve borcun ödenmesinden sonra-yine onlarındır.

Eğer mîrâsı aranan erkek veya kadın, çocuğu ve babası olmayan bir kimse olur ve onun erkek veya kızkardeşi bulunursa, bunlardan her birinin hakkı altıda birdir. Eğer onlar da bu mikdardan çok iseler, o hâlde onlar ölünün edeceği vasfyet ve borçtan sonra üçte birde ortaktırlar.

(Gerek vasiyette, gerek borç ikrarında mîrâsçılara asla) zarar verici olmamalıdır. (Bu emirler ve hükümler) Allah’tan bir vasiyettir.

Allah hakkıyla bilendir, halimdir.”.

Buharî’nin “Sahîh-i Buhârî”sinde bu ayetlerin yorumu şöyle ifade edilmektedir: “Kur’ân-ı Kerîm’in “mîrâs” hükümleri, bu iki ayette görüldüğü üzere pek sadedir.

Bunların özeti şudur: Bir ölünün evvelâ borcu ödenir, vasiyeti varsa yerine getirilir. Sonra zevç ve zevcelere hisseleri verilir. Ölenin çocukları yoksa, anababanın hisseleri arttırılır ve biraderlerle hemşirelere hisseler ayrılır.

Çocukları da ana-babası aynı olmayan bir ölünün kardeşleri ve hemşireleri bütün mirasını alırlar.”.