tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2107 sonuç · toplam 2107 · “inşâ” · 24/88
01ye's
ye's a. GAP [Ar.] Allah’ın rahmetinden ve lütfundan umut kesmek anlamında kelâm terimi. Böyle bir ruh hâlinin insanı küfür ve inkâra götürebileceği ifade edilmiştir. 2. Ölüm korkusunun ve sancılarının başlaması ve hayattan umut kesilmesi an…
ırk
Kemale erme, olgunlaşma, sonsuzluğa ulaşma anlamlarmda kullanılan ve kutsal kabul edilen kırk sayısı için kullanılan kıs terim. Bu sayı, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayette geçmekte olup hadislerde de sıkça kullanıldığı söz konusudur. Bundan dola…
nefse zulüm
nefse zulüm a. Bir insanın dünya laj ve ahrette kendisine zarar vereefis. cek inanca sahip olması, söz, eylem veya davranışlar içinde buu-ü) lunması. Bu söz, Kur’ân-ı nla- Kerîm’de yirmi dokuz ayette vuf geçmektedir (bk. M. F. Abdülbâkî, Al…
Mâcin
Mâcin a. (^L) [Ar. ] fık. Sözlük anlamı “Laubali davranan ve konuşan. ” olan bu söz, genellik “müftî” sözü ile birlikte kullan larak insanlara dinin yasaklar na karşı hileleri öğreten, bu yo la haramı helâl veya helali h ram gibi sunan, bil…
abd
“ibâdet” v ök “ubûdiyyet” kavrammdan h ul reketle kulluk ve itaat anlamı ya da olup Allah adına kullanıld a ğında “hür insan”, kula ita ar için kullanıldığında ise “köle anlamındadır. Kur’ân’da A lah’a izafetle, bütün insanla UD için kullan…
avelân-i havi
avelân-i havi ç.a. [< Ar. havelân + havi] fik. îslâmi inanca göre, zekâtın şartları arasında yer alan ve zekâtı verilecek bir malm üzerinden bir kamerî yılm geçmesini ifade eden bir fıkıh terimi.
fetih (I)
fetih (I) a. [Ar.] Müslümanlarm memleket veya şehirleri Allah rızası ve O’nun adını yüceltmek amacıyla ele geçirmeleri ve İslâm devletine katılmalarım sağlamaları için kullanılan bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de pek çok yerde, mealen “Biryerin s…
dâ'î
Sözlük anlamı “Çağırmak, seslenmek davet etmek. ” olan bu söz, “İnsanları mensup olduğu veya bağlandığı din ya da mezhebine davet eden kimse. ” anlamında bir terim. Ayrıca dâ'üer, İslâm dünyasında ortaya çıkan mezhepleri duyurma, yayma veya…
diyet
İslâm hukukuda adam öldürme veya yaralama hadiselerinde mağdur olan tarafa ceza veya kan bedeli olarak ödenen para veya mal karşılığı kullanılan terim. Diyet insanlık tarihinin en eski dönemlerinden başlayarak var olan ve uygulanan bir olgu…
ahlât
Karışmış olanlar. 2. İnsan bedeninde var olduğu ileri sürülen dört unsur. 3. hek. Vücut sıvıları. § tam. ahlât-ı erba'a ç.a. (<üuj I LıGJ) İnsanm biyolojik, ahlâkî ve psikolojik fonksiyonlarını etkilediği kabul edilen ve”demevî” (san-guin),…
devir, -vri
Ölen bir kimsenin hayatta iken yerine getiremediği ibadetlerinin karşılığı olarak borçlarmın edası niyetiyle fakir - lere para dağıtılması ve bu amaçla yapılan toplu dua. 2. Bazı tarikat dervişlerinin dönerek k ettikleri zikir ve sema. 3. t…
cefr
Değişik yöntemlerle gelecekte vuku bulacak olaylan inceleyen bilim ve bu bilimle ilgili eser. Kur’ân-ı Kerîm’de gayb bilgisinin ulûhiyet vasıflarmdan olduğu, insanlarm bilgi edinme vasıflarmm dışında kaldığı, bununla beraber Allah’ın bazı p…
ceber
İnsanm her davranışınm cebir yoluyla gerçekleştiğine inanan bir tarikat.
hatm
Çü.) [Ar.] İnsanın anlayı ve duyuş yeteneğinin köreltili işlemez duruma getirilmesi an lammda kelâm terimi. hattâr a. [< Ar.hatr] “Hainli etmek.” anlammdaki “hatr” sö zünün ism-i tafdili, yani müba lağalı ismi olan bu söz, “İnsanla ra hainl…
iğvâ
Müminleri şaşırtıp doru yoldan çıkarmak ihb anlamında bir Kur’ân terimi. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de altı ayette geçmektedir (bk. M. F. Abdülbakî, el-Mu'cem, “gvy” maddesi) ve iblis ile bağlantılı olarak ifade edilmektedir. Şeytanm insanları…
mürâhik
fık. İslâm hukukunda, ergenlik çağma inşa girmek üzere olan çocuk. Bir ıfatı başka ifadeyle, dokuz yaşma m’in ulaştığı hâlde henüz âdet gör nde meyen kızlar, on iki yaşma gir diği hâlde henüz ihtilâm olma yan erkekler için kullanılmakta lar…
icri takvîm
icri takvîm a. Hicrî-kamerî veya hicret-ay takvimi olarak da adlandırılan İslâm dünyasının dinî takvimine verüen ad. Bu takvim, Kur’ân-ı Kerîm’in “Tevbe suresi” ne ve Hz. Peygamber’in hadislerine dayanılarak oluşturulmuş; Rasul-i Ekrem’in h…
beyit -yti
1. “Ev, hane, menzil, konak, mesken” anlamında olan bu söz, “Aynı vezinde iki dizeden oluşan bir nazım birimi.” olarak İslâmî edebiyatta, özellikle de Divan Edebiyatı alanında kullanılan bir terim olarak yaygınlık kazanmıştır. 2. tas. Kalp,…
Hurûfîlik
Fazlullah-ı Hurûfî’nin 14. yüzyıl sonlarında geliştirdiği, harflerin şekil ve sayı değerlerine bâtınî anlamlar yükleyen dinî-felsefî hareket. Öğreti ve yayılış İnsan yüzü, ilâhî kelâm ve varlık düzeni arasında harfler üzerinden bağ kurar. F…
bedî'iyyât
Peygamberi övmek amacıyla kaleme alman ve her beytinde en az bir bedîî sanatm bulunması zarurî olan kasidelere verilen ad. Bu tarz şürler Hz. Peygamber’in sağlığmda iken yazılmaya başlanmış, sonradan yaygmlaşmıştır. Başlangıçta aydm kesimin…
müneccim
Ç^d [Ar.] İslâmî bilimlerden, insanları ve olayları etkilediği inancına dayanan ve gökbilimi adıyla anılan bilim dalı uzmanı için kullanılan terim, astrolog.
mektup, -bu
mektup, -bu a. U^) [< Ar. ketb] “Yazılan şey. ” anlamındaki bu söz, eski dönemlerden beri insanlarm birbirleriyle haberleşme vasıtası olarak başvurduğu yazı türü olarak terim niteliği kazanmıştır. Arap edebiyatında bu yazı türü için “risale…
insilâh
Sözlük ana lamı, “Hayvanın derisini yüzüp çıkarma.” anlamındaki bu söz, Bâtmî inancına göre, “İslâm di K ninden sıyrılıp çıkma ve uzaklamşma.” anlamında bir te, rim. e r inşâ a. [Ar.] Evrendeki nesi neleri önce yaratma anlamında kelâm terim…
namazm mekruhları
namazm mekruhları a. Namaz kılarken “mekruh” (bk. bu madde) şeylerle uğraşma için kullanılan terim. İlmihal kitaplarında bu konuda elliye yalan madde sayılmaktadır. Bunlardan en önemlileri şöyle sıralanabilir: Namazda esnemek veya gülmek, e…