diyet

İslâm hukukuda adam öldürme veya yaralama hadiselerinde mağdur olan tarafa ceza veya kan bedeli olarak ödenen para veya mal karşılığı kullanılan terim. Diyet insanlık tarihinin en eski dönemlerinden başlayarak var olan ve uygulanan bir olgudur. Özellikle İslâmiyet öncesinde kabileler arasmda baş gösteren öldürme hadiselerinde mağdur tarafa diyet ödeme genellikle mal karşılığı olmakta, mal için de ölçü deve kabul edilmekteydi.

İslâm hukukunda ise Kur’ân-ı Kerîm kaynak ahnarak kısastan diyete geçilmesi benimsenmeye başlanmıştır. Nitekim “Bakara suresi” ndeki bir ayette, “Ancak kim (din) kardeşi tarafından affedilirse o zaman ma’rûfa (ölçüye) uymak, güzel ve tam olarak ödeme yapmak gerekir. ” sözü bunun en açık belgesidir.

Ayrıca yine Kur’ân-ı Kerîm'deki bir ayette “hatâen adam öldürme” sözü geçmektedir. Bu durumda müminin bir esir azat etmesi ve ölenin varislerine teslim edilecek bir diyet vermesi, eğer öldürülen düşman bir kavimden ise öldürenin mümin bir esir azat etmesi ifade edilmektedir. Hadislerde ise bu konuda oldukça ayrıntı söz konusudur.

Diyet için yüz deve, alün, gümüş, sığır, koyun, kıymetli mallar verilmesine ilişkin pek çok rivayetin varlığı kaynaklarda zikredilmektedir. Geç dönem İslâm hukukunda ise diyet, adam öldürme, yaralama ve sakat bırakma hadiselerine göre farklı diyet ödenmesini hükme bağlamıştır.