tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2107 sonuç · toplam 2107 · “inşâ” · 21/88
01dünyâ hayatı
dünyâ hayatı a. İnsanoğlunun doğumundan ölümüne kadar süren hayat.
in'âm (I)
in'âm (I) a. ÇLcj) [Ar.] İslâmî inançta Allah’ın insanoğluna rızık vermesi, ihsan ve lütufta bulunması anlamında kullanılan bir terim. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de değişik türevleriyle on sekiz ayette yer almaktadır (bk. M. F. Abdülbâkî, el-Mu…
sahâbiyye
Muhammedi görmüş, onunla görüşüp sohbet etmiş ol kadın. sâhâf a. [< Ar. sahhâf] lâm dünyasında kitap alış ver işlerini yürüten kimselere O manlI döneminde verilen ad terim. sahâfî a. bk. musahhaf sâhha a. [Ar.] (Şiddetli se bk. yevm-i kıyâm…
mu'âmelât
biLLu) [Ar.] fık. Sözlük anlamı, “alış veriş yapnmak.” olan bu terim, insanlar bu arası ilişkilerde ticaret, kira, şirye ketler, hibe, evlilik, miras, vekâ ’llet, kefalet, vasiyet gibi hukukî et işlemleri düzenleyen kuralların an tamamı içi…
muhabbet
1. “Sevgi” anlamındaki bu söz, dinî hayatın temel ve aslî değeri ve unsuru olarak kabul edilen bir terim olmuştur. Kur’ân-ı Kerîm’in “Tâhâ suresi” (20)nin 39. ayetinde geçen bu söz, hem Aüah’a hem de insanlara nispet edilerek hadislerde de…
Rufâ'iyye
Rifâ'iyye bili rûh a. (^J [Ar.] Hz. “İnsanda ve hayvandaki hayatın ğini özü, can, nefes.” anlamında teha rim. İnsana yüce Allah tarafindan “rûh”un verilmesi Kur’ân-ı Kerîm’de iki ayette açıkça ifade yaedilmektedir (“Secde suresi”, 32 deti /…
muharref din
muharref din a. Allah tarafindan peygamberler aracılığı ile bildirilmesine, İlâhî vahye dayanmakla birlikte insanların elinde değişikliğe uyrayan ve bozulan, yani orijinalitesini kaybetmiş dinler. Bu dinlere, Yahudüik ve Hristiyanlık örnek…
besmele
“Rahman ve rahim olan Allah’ın adıyla” anlamma gelen “Bismi’llahi’rrahmani’r-rahîm” sözünün kısaltması. Bu sözün başmda okunan “E'ûzü billahi mine’şşetâni’r-racîm” (Allah’ın lânet edip kovduğu şeytanın şerrinden Allah’a sığınırım. ) sözü il…
harem (D
harem [Ar. ] Saray ve konaklarda kadınlar için ayrılmış bölüm için kullanılan bir terim. İslâmiyetle beraber evlerde erkek ve kadm misafirlerin oturma yerleri ayrı bölümler olarak düzenlenmeye başlamış; bunun en mütevazi örneğini Hz. Peygam…
hayât (II)
hayât (II) a. [Ar.] tas. İlâhî tecellilere mazhar olan ruhun bu sayede eriştiği mertebe ve ha hayat tarzı için kullanılan tasavvufî bir terim. Sûfîlere göre İlâhî tecellilere erememiş bir ruh ölü gibidir. İnsan bu İlâhî tecellilere kavuşunc…
resmu’l-hadîs
(öjjJI ^ufi [Ar.] Hadis biliminin dayandığı temel ^fi ilkeler ve usul özellikleri. Uleresmu’s-sahîh a. ^->.»11 ^J [Ar.] arı Sahih hadisin dayandığı temel k’te ilkeler ve usul özellikleri. âmî resûl a. (J^J [Ar.] Peygamber mda karşılığı Arap…
tab'
İnsanın ahlâkî ve -ı psikolojik özelliklerinin bütül nünü kapsayan, tabiat veya huy. a
mübeyyen / mübeyyin
mübeyyen / mübeyyin s. te) [Ar.] Bir sözü söyleyenin hermübhem 494 hangi bir açıklaması olmadan ve ne anlama geldiği bilinemeyen hafi (gizli) ve müşkil (anlaşılmamü sı zor) sözlerin kapanıklılığının giderilmesi ve kolay anlaşılabi mü lirliğ…
domuz
İslâm dinînin yenmesini yasak kıldığı hayvan. İnsanı maddî ve manevî pisliklerden ve zararh maddelerden korumak için birtakım kurallar ve yasaklar koyan İslâm dinînin bu konudaki temel kaynağı Kur’ân-ı Kerîm'dir. Kaynak almarak kısastan diy…
Hâşimiyye (II)
Hâşimiyye (II) a. [Ar. ] “Celvetiyye” (bk. bu madde) tarikatının Haşim Baba (öl. 1197 /1783) ya nispet edilen bir kolu. Bu tarikatın özünde zikir ve ayin ön planda gelir. Törene önce “salât-ı efdaliyye” ile başlanır; ardmdan “kelime-i tevhî…
hasen
Hadis bilimin de, “Sahih hadis şartlarını taşı makla birlikte rivayet edenin tes pit ettiği metin, sahih hadisi tes pit eden râvînin metnine gör daha az güvenilir olması.” anlamında bir terim. Hadis bilimi il uğraşan kimselerin yaptığı bu t…
batıl din
batıl din a Allah’ın elçüeri tarafından tebliğ edilmemiş olan, İlâhî vahye dayanmayan ve insanlar tarafından uydurulmuş bulunan dinler.
dîn
“Allah'ın hükmü ve yönee timi” anlamındaki bu söz zaman u içinde “Allah’a inanma ve ibadet etme konusunda herkesin veya r her milletin tuttuğu yol. ” biçie minde terimleşmiştir. Kur’ân-ı - Kerîm’de bu söz doksan iki yern de geçmektedir. Bu…
câriye
Kölelik sistemi içinde hür olmayan, hukukî, ekonomik ve sosyal bakımdan sahibi olan bir efendiye tabi olan kadm köle veya esir, eme, memlûke. Dünya tarihi içinde köleliğe daha İnsanî vasıflarla yaklaşan İslâmiyet, gerek Kur’ân-ı Kerîm’de ge…
cimrilik
Farsça “cimrî” sözünün Türkçeye geçmesi ve bu sözden “-lik” ekiyle yeni bir isim yapılması yoluyla dilimize kazandınlan bir terim. “Elindeki parayı harcamaya kıyamama, eli sıkılık, hasislik, pintilik” anlamındaki bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de h…
refî'ü’d-derecât
bLjjiı [Ar.] “İnsanların manevî derecelerini yükselten.” anlamında Allah’ın sıfatı.
akâ'id
Uü) [Ar.akîde’nin ç. b.] İslâm dininin temel ilkeleri, inanılması ve öğrenilmesi zarurî olan kaideler. Kur’ân-ı Kerîm’e göre (Enbiyâ suresi, 21 / 25) bütün peygamberlerin tebliğ ettiği akaidin temelini “tevhid” inancı oluşturmuştur. Yine Ku…
âfâkî
Dış dünya ile ilgili şeyler karşısında bireyin şahsî görüş ve inanışlanna bağlı olarak değerlendirilen ve herkesin izleyip gözleyebileceği reel durumlar, “enfüsî” sözünün karşıtı, objektif. Kur’ân-ı Kerîm (Fussilet suresi 41 / 53) ’de bu sö…
acz
İnsanda olabilecek aklî, bedenî veya ekonomik yetersizlik.