besmele

“Rahman ve rahim olan Allah’ın adıyla” anlamma gelen “Bismi’llahi’rrahmani’r-rahîm” sözünün kısaltması. Bu sözün başmda okunan “E'ûzü billahi mine’şşetâni’r-racîm” (Allah’ın lânet edip kovduğu şeytanın şerrinden Allah’a sığınırım. ) sözü ile birlikte her ikisi “besmele”nin ortak adıdır.

İslâmî inançta gerek dünya gerek ahret işleriyle ilgili her konuya besmele ile başlamanm fazileti üzerinde durulmuştur. Hz. Peygamber bir hadisinde “Besmele ile başlanmayan her iş bereketsiz ve güdüktür” diyerek bu sözün insan hayatmdaki önemine dikkat çekmiştir.

Ayrıca “Nemi suresi” nin 30. ayetinde “besmele”nin Kur’ân-ı Kerîm’in bir ayeti olduğu ifade edilmiştir. Ancak Kur’ân-ı Kerîm’in “Tevbe suresi” dışındaki 113 surenin başmda bulunan besmele sözünün müstakil birer ayet olup olmadığı konusunda din bilginleri arasmda ihtilâf çıkmıştır.

Besmele, Kur’ân-ı Kerîm’de en çok kullanılan “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güzel isimleri)dan “rahmân” (bk. bu madde) ve “rahîm” (bk. bu madde) isimlerinin bir arada kullanıldığı hem faziletli hem de kutsal bir sözdür.

Türk kültür ve dinî hayatmın yanında sosyal hayatta da besmelenin önemli bir yeri vardır. Türk insanı her bir işe besmele ile başlamayı âdet hâline getirmiştir. Ayrıca Türkçede yer alan ve besmele ile başlayan atasözleri ve deyimlerin çokluğu bu inancm ne denli köklü olduğunun bir göstergesidir.

Bismillâhirrahmânirrahîm sözü.

Kur'ân-ı kerîme saygı göstermek, E'ûzü okuyarak başlamakla olur ve Kur'ân-ı kerîmin anahtarı Besmeledir. (Hadîs-i şerîf-Tefsîr-i Yâkûb-i Çerhî))

Hoca çocuğa, Besmele okur, çocuk da söyleyince, Allahü teâlâ, çocuğun anasının, babasının ve hocasının Cehennem'e girmemesi için senet yazdırır.

(Hadîs-i şerîf-Tefsîr-i Dürr-ül-Mensûr)

Cehennem'de azâb yapan on dokuz melekten kurtulmak isteyen Besmele okusun! Besmele on dokuz harftir. (Abdullah ibni Mes'ûd)

Besmelenin mânâsı: «Her var olana, onu yaratmakla iyilik etmiş ve varlıkta durdurmakla, yok olmaktan korumakla iyilik etmiş olan Allahü teâlânın yardımı ile bu işi yapabiliyorum. Ârifler (evliyâ), O'nu ilâh olarak tanıdı. Âlemler, O'nun merhâmeti ile rızık buldu. Günah işliyenler, O'nun rahmeti ile Cehennem'den kurtuldu» demektir. (Yâkûb-ı Çerhî)

Besmele öyle bir sözdür ki ağzı temizler, kalbden gamı ve sıkıntıyı giderir. (Abdülkâdir Geylânî)

Abdest almağa, yemeğe, içmeğe ve her mübârek işe başlarken Besmele çekmek Peygamber efendimizin âdet-i şerîflerinden olup sünnettir. (İbn-i Âbidîn)

Besmeleyle başlıyalım kitâba

Allah adı en iyi bir sığnakdır

Nîmetleri sığmaz ölçü hisâba

Çok acıyan, afvı seven bir Rab'dır.

(Seâdet-i Ebediyye)

Bismillahirrahmanirrahim’in kısaltılmışı olup her işe onunla başlanır ; onsuz başlanan işlerin sonu kesik olur. İbn Arabi, Allah’a göre “kün” (ol) ne ise, kula göre besmele de odur, der