tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
1805 sonuç · toplam 4980 · “hal'” · 31/76
01cerh ve ta'dîl
Hadis biliminin en önemli konularmdan olup sahih hadis ile zayıf hadisi ayırt etme işine verilen ad ve bu konuyu araştıran bilim dalı. Bu sorunu râviler “metâ'in-i aşere” [on kusur) veya “ta'n sebepleri” olarak on kusurda incelemişlerdir. K…
oruç, -cu
oruç, -cu a. İslâm’m beş şartmdan biri olan bu terim, Arapça “savm, sıyâm”, Farsça “rûze” sözünün karşılığı olarak Türkçeleşmiştir. İslâm inancına göre, “Tan yerinin ağarmasından başlayarak gün batımına kadar geçen süre içinde yeme, içme, v…
ırk
Kemale erme, olgunlaşma, sonsuzluğa ulaşma anlamlarmda kullanılan ve kutsal kabul edilen kırk sayısı için kullanılan kıs terim. Bu sayı, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayette geçmekte olup hadislerde de sıkça kullanıldığı söz konusudur. Bundan dola…
Süryânî
Eski Suriye denilen Şam ülkesi ahalisinden ve bu bölgede oturan kavim ve bu kavimden olan kimse.
Vefat
Ölüm; dünya hayatının sona ermesi. Kelime “tam olarak almak” anlamındaki kökten gelir ve İslâmî dilde canın Allah tarafından alınmasını anlatan saygılı bir kullanım kazanmıştır. Tasavvuf biyografilerinde ölüm tarihi çoğu zaman “irtihal” vey…
Yeseviyye
Yeseviyye a [Ar.] İslâm tarikatlerinden olup 12. yy.’da ortaya çıkan ve Ahmed Yesevî (öl. 562 / 1166) ye nispet edilen Orta Asya coğrafyasmda etkin olan bir tarikatın adı ve bunun için kullanılan terim. Kökeni Hz. Ali ve Hz. Ebubekir’e kada…
Mâcin
Mâcin a. (^L) [Ar. ] fık. Sözlük anlamı “Laubali davranan ve konuşan. ” olan bu söz, genellik “müftî” sözü ile birlikte kullan larak insanlara dinin yasaklar na karşı hileleri öğreten, bu yo la haramı helâl veya helali h ram gibi sunan, bil…
akar
İslâm hukukunda, taşınmaz mal ve arazi olarak geçen bu terim, Mecelle (madde: 29) de “Hâne ve arazi misillü başka bir yere taşınması mümkün olmayan şey.” biçimine tanımlanmış; halk arasmda ise genellikle kiraya verilmek suretiyle gelir sağl…
devir, -vri
Ölen bir kimsenin hayatta iken yerine getiremediği ibadetlerinin karşılığı olarak borçlarmın edası niyetiyle fakir - lere para dağıtılması ve bu amaçla yapılan toplu dua. 2. Bazı tarikat dervişlerinin dönerek k ettikleri zikir ve sema. 3. t…
Câhidiyye
Halvetiyye-Uşşakıyye tarikatının kollarmdan birinin adı. Kurucusu Cahidî Ahmed Efendi (öl. 1070 / 1659) olan bu tarikat, daha çok Çanakkale-Kilitbahir yöresinde tanmmış ve çevre edinmiştir. Şeyhin ölümünden sonra oğlu Abdüllatif Efendi tari…
hizip, -zbi (II)
hizip, -zbi (II) a. [< Ar. hizb] tas. Belli konularda veya amaçlarda kullanılmak veya okunmak için düzenlenmiş, özellikle de tarikat üyeleri tarafından okunması gelenek hâlini almış dualar için kullanılan bir tasavvuf terimi. Bu dualar, Ara…
Medine sözleşmesi
Medine sözleşmesi a. Farklı din ve sosyal gruplar arasındaki ilişkileri, hukuk düzeni ve karşıhklı güven anlayışı temeli üzerine kurulmuş ve Hz. Peygamber tarafından Hicret (622) ’in hemen sonrasında Medine’de çoğu Yahudi olan farklı kabile…
Tevhid
Allah’ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde bir ve benzersiz olduğunu kabul etmek. İslâm inancının merkezidir. Tevhîd-i ulûhiyyet İbadetin yalnız Allah’a yöneltilmesi. Tevhîd-i rubûbiyyet Yaratma, yönetme ve terbiyenin mutlak sahibinin Al…
buğz
Kin gütmek, sevmemek, hoşlanmamak an- ) lamlanna gelen bu terim, hem. Kur’ân-ı Kerîm’de hoş karşılanmamış, hem de Hz. Peygamber’in hadislerinde ondan kaçmılması öğütlenmiştir. e buldâniyye a. [Ar.] Hadis k biliminde farkh mekânlarda veya be…
mürâhik
fık. İslâm hukukunda, ergenlik çağma inşa girmek üzere olan çocuk. Bir ıfatı başka ifadeyle, dokuz yaşma m’in ulaştığı hâlde henüz âdet gör nde meyen kızlar, on iki yaşma gir diği hâlde henüz ihtilâm olma yan erkekler için kullanılmakta lar…
beddu'â
Birisi için ondan gördüğü haksızlığa ve aşağılamağa karşılık kötü dua etmek, ah etmek, ilenmek. Zulüm ve haksızhğa karşı geçerli sebeplere dayanması şartıyla din, beddua etmenin caiz olduğunu ayet ve hadislerle ifade etmiştir. Hz. Peygamber…
hezl
Q>) [Ar. ] İslâm hukukunda sözün anlamını ve hükmünü h kasdetmemekle gerçekleşen ve düşünce üe ifade arasında bilinçli uyumsuzluk durumunu doğuran ciddiyetsizlik anlamında kullanılan bir terim. hıdrellez a. [T. < Ar. Hızır + İlyâs] İslâmî-T…
Ahmediye (I)
Ahmediye (I) a. [Ar.] İslâmî tarikatlerden olup 14. yüzyılda ortaya çıkan ve Ömer el-Halvetî ’ye nipet edilen bir büyük tarikatın kolu için kullanılan ad.
bedî'iyyât
Peygamberi övmek amacıyla kaleme alman ve her beytinde en az bir bedîî sanatm bulunması zarurî olan kasidelere verilen ad. Bu tarz şürler Hz. Peygamber’in sağlığmda iken yazılmaya başlanmış, sonradan yaygmlaşmıştır. Başlangıçta aydm kesimin…
ekar
Sözlüklerde “Şiddetli bir ateş ile yakıp kavuran alevli ateş. ” anlamındaki bu söz, cehennem için kullanılan terimlerden biridir ve Kur’ân Kerîm’de dört ayette geçmek dir. sekerât-ı mevt a. Ar. sekerât + mevt ] Ölü anında çekilen acı ve ızt…
örfü’l-hâss
G»UUjt) fik. Belirli bir bölge veya ülke halkının bir davranışı veya bir sözü o bölgeye özgü anlamda ve söyleyiş biçimiyle kullanmasını ifade eden terim. Söz gelişi Irak halkının “hayvan” sözünü at için kullanması gibi.
h, mâ'-ı mukattar
h, mâ'-ı mukattar a. u Damıtılmış su, imbikten geçir rilmiş ve arıtılmış su. mâ'-ı mukayyed a (kayıtlı su) Herhangi bir katkı L) u maddesiyle oluşmuş ve tabiî z hâlinden çıkmış su. Söz gelişi, n meyve suları, gül suyu gibi. k Bunlar temiz o…
Cerrâhiyye
Halvetiyye-Ramazâniyye tarikatının Nureddin Cerrâhî’ye nisbet edilen bir kolu. Bu tarikatın kurucusunun sahabeden Ebû Ubeyde b. Cerrâh soyundan geldiği ve İstanbul’da Cerrahpaşa semtinde doğduğu için “Cerrâhî” adını aldığı rivayeti yaygındı…
namazm mekruhları
namazm mekruhları a. Namaz kılarken “mekruh” (bk. bu madde) şeylerle uğraşma için kullanılan terim. İlmihal kitaplarında bu konuda elliye yalan madde sayılmaktadır. Bunlardan en önemlileri şöyle sıralanabilir: Namazda esnemek veya gülmek, e…