ŞAHSİYET DOSYASI

Üftâdezâde İbrâhim Efendi

Üftâdezâde İbrâhim Efendi (ö. 1089/1679), Üftâde'nin torunu; Aziz Mahmud Hüdâyî yanında sülûkünü tamamlayarak Bursa'daki aile âsitânesine dönen Celvetî şeyhidir.

Vefat: 1679
Unvan: Celvetî şeyhi, Üftâde Âsitânesi postnişini ve imar hamisi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Üftâde ailesi

Bursa'da doğdu. Babası Mustafa Efendi, dedesi Üftâde idi. Babasını genç yaşta kaybettiğinde Üsküdar'a giderek dedesinin halifesi Aziz Mahmud Hüdâyî'nin hizmetine girdi.

Hüdâyî terbiyesi

Sülûkünü Hüdâyî yanında tamamladı. Üftâde'nin daha önce, ailesinden birinin Hüdâyî eliyle yetişeceğini söylediğine dair anlatı gelenek hafızasında korunur.

Bursa postu ve imar faaliyeti

Hüdâyî tarafından Bursa'daki aile makamına gönderildi. Üftâde Âsitânesi'nde uzun süre irşad etti; zâviyeyi tamir ettirdi ve Üftâde'nin kabri civarındaki Türbe Camii'ni yeniden ihya etti.

Vefatı ve halefi

1089 Ramazanında, 1678-79 kışında vefat etti ve Türbe Camii'nde babası ile dedesinin yanına defnedildi. Vasiyeti üzerine oğlu Mehmed Efendi postnişin oldu.

BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASICelvetiyye on üç terkli tâc-ı şerifi
On üç terkli Celvetî tâcı. Kubbe merkezindeki düğme, Cüneydî destar ve üstten sarkan taylasanla tanımlanır.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Son gün ve Kur'an tilâveti

Vefatından önce dervişlerine Kur'an okuttuğu ve sakin biçimde ruhunu teslim ettiği aktarılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Son günün hazırlığı

Üftâdezâde İbrâhim Efendi'nin vefat edeceği gün yakınındaki dervişleri yanına çağırdığı ve Kur'an okumalarını istediği aktarılır. Mecliste yüksek sesli telaş yerine tilâvet ve sükûnet hâkimdi.

Tilâvet sırasında vefat

Dervişler okumayı sürdürürken Üftâdezâde'nin sakin biçimde ruhunu teslim ettiği anlatılır. Kaynak bu sahneyi onun ömrünü Kur'an dinleyerek tamamlaması ve çevresine son anda da edep öğretmesi şeklinde yorumlar. Vefatın sahne düzeni gelenek içi hatıradır.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 840-846.

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Çarşı ve Girit anlatıları

Nefesinin tesiri ve Girit kuşatmasına mânevî yardımı hakkında iki anlatı kaydedilir.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Çarşıdaki söz

Üftâdezâde'nin çarşıda karşılaştığı iki satıcının davranışına öfkelenerek sert söz söylediği, sözlerinin ardından kendisini sorumlu hissedip bir süre inzivaya çekildiği anlatılır. Rivayet nefesin tesiri kadar şeyhin kendi sözünden duyduğu korkuyu öne çıkarır.

Girit kuşatması

Başka bir anlatıda Fazıl Ahmed Paşa, Girit kuşatması sırasında Üftâdezâde'yi mânevî yardımda bulunurken gördüğünü bildirir. Uşşâkīzâde iki olayı keramet başlığı altında aktarır; çarşı ve askerî sefer ayrıntılarıyla olağanüstü bağ aynı kesinlikte değildir.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 840-846.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİAziz Mahmud HüdâyîÜftâdezâde İbrâhim Efendi sülûkünü Aziz Mahmud Hüdâyî yanında tamamladı.