Ara
Menü

Şeyh Sadreddin Müsâ

Şeyh Sadreddin Mûsâ, babası Safiyyüddin’in yanında tasavvuf terbiyesi gören; irşad mirasını oğlu Hâce Ali-i Erdebilî’ye aktardığı kaydedilen sûfîdir.

Yol
Bayramiyye
Mekân
2 bağlantı
Unvan
Safiyyüddin’in küçük oğlu ve aile-irşad halkası

Safiyyüddin’in oğlu

Şeyh Sadreddin Mûsâ, Safiyyüddin’in küçük oğludur. Sefîne-i Evliyâ onu mârifet terbiyesini doğrudan babasından alan ve onun tasavvuf çevresinde yetişen bir şahsiyet olarak anar.

Aile içinde aktarım

Sadreddin Mûsâ’nın oğlu Hâce Ali-i Erdebilî de babasının yanında yetişti. Kaynağın “takvâ libasını giydirdi, tarikat şerbetini kendi eliyle içirdi” ifadesi, irşad ve intisap aktarımını gelenek diliyle anlatır.

Kaynak sınırı

Kısa tabaka kaydı doğum, vefat, mezar ve eser bilgisi vermez. Oğlu hakkında aktarılan kerametler de Sadreddin Mûsâ’nın tarihî biyografisine taşınmamış; iki şahsın kişi sınırları ayrılmıştır.

Ailesi ve silsiledeki yeri

Safiyyüddîn-i Erdebîlî'nin ilk hanımı Bîbî Fâtıma'dan Muhyiddin, Sadreddin Mûsâ ve Ebû Saîd adlı üç oğlu; ikinci hanımından Alâeddin ve Şerefeddin isimli iki oğlu ile bir kızı olmuştur. Kızını, şeyhi İbrâhim Zâhid-i Geylânî'nin küçük oğlu Şeyh Şemseddin ile evlendirmiştir.

Harîrîzâde, Safeviyye silsilesini Safiyyüddîn-i Erdebîlî'den itibaren bir soy şeceresi biçiminde kaydederek Şeyh Safiyyüddin'den sonra oğlu Sadreddîn-i Erdebîlî, onun oğlu Hâce Ali, onun oğlu İbrâhim ve onun oğlu Haydar Pîrüddin şeklinde bir müddet babadan oğula intikal ettirmiştir.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç3 doğrudan bağlantıAğda gör →
YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

Eserleri ve metinleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Safvetü's-safâ'yı hazırlatması

Babası Safiyyüddin'in görüşlerinin ve menkıbelerinin toplandığı Safvetü's-safâ, oğlu tarafından hazırlatılmıştır.

Metni gösterMetni daralt

Harîrîzâde, Safiyyüddin'in sözlerinin bir kitapta toplandığını belirtir. Kaynakta bu kitabın, oğlu tarafından hazırlatılan Safvetü's-safâ mı yoksa başka bir kitap mı olduğunun belli olmadığı kaydedilir.

Safiyyüddîn-i Erdebîlî'nin görüşlerinin geniş biçimde yer aldığı Safvetü's-safâ'nın tahrif edilmemiş nüshaları, şeyhin Ehl-i sünnet inancına sahip olduğunu açıkça göstermesi bakımından tarikat tarihinde belirleyici bir kaynak sayılır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Kavram dünyası

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Babasının vasiyetiyle Erdebil postuna geçişi

Safiyyüddîn-i Erdebîlî 12 Muharrem 735'te (12 Eylül 1334) vefat edince, vasiyeti gereği yerine oğlu ve halifesi Sadreddin Mûsâ geçti.

Metni gösterMetni daralt

Ömrünün son yıllarında hacca giden Safiyyüddîn-i Erdebîlî 12 Muharrem 735 (12 Eylül 1334) tarihinde Erdebil'de vefat etti ve dergâhının avlusuna defnedildi. Vasiyeti gereği yerine oğlu ve halifesi Sadreddin Mûsâ geçti.

Erdebil'deki merkez tekke, babasının döneminde Azerbaycan'dan Anadolu'ya, Horasan'dan Suriye'ye kadar uzanan geniş bir coğrafyada kurulan tekkelerin bağlı olduğu merkezdi. Sadreddin Mûsâ'nın vefatından sonra (794/1392) bu tekkedeki irşad makamına oğlu Hâce Ali oturmuştur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Şeyhi konusunda kaynakların ayrışması

Kaynakların bir kısmı onu babası Safiyyüddin'in halifesi sayarken, Halvetiyye maddesindeki silsile onu doğrudan İbrâhim Zâhid-i Geylânî'nin halifesi olarak kaydeder.

Metni gösterMetni daralt

Safiyyüddîn-i Erdebîlî ve Hâce Ali maddelerinde Sadreddin Mûsâ, babası Safiyyüddin'in oğlu ve halifesi olarak geçer; babasının vasiyeti gereği posta oturduğu belirtilir.

Buna karşılık Halvetiyye maddesindeki silsile anlatımı onu doğrudan İbrâhim Zâhid-i Geylânî'nin halifesi sayar ve "silsile, İbrâhim Zâhid-i Geylânî'nin halifesi Sadreddin Erdebîlî'de Safeviyye, Ömer el-Halvetî'de Halvetiyye tarikatına dönüşmüştür" der. İki kayıt burada olduğu gibi yan yana bırakılmış, aralarında tercih yapılmamıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Somuncu Baba'ya hilâfet verdiği görüşü

Somuncu Baba'nın hilâfeti Hâce Ali'den değil babası Sadreddîn-i Erdebîlî'den aldığı ileri sürülmüşse de, tartışma kesin bir sonuca bağlanamamıştır.

Metni gösterMetni daralt

Bayramiyye'nin pîri Hacı Bayrâm-ı Velî'nin mürşidi Somuncu Baba'nın (Hamîdüddin Aksarâyî) kimden hilâfet aldığı tartışmalıdır. Somuncu Baba'nın 815'te (1412), Hâce Ali'nin ise 832'de (1429) vefat ettiği gerekçesiyle Somuncu Baba'nın Hâce Ali'den değil babası Sadreddîn-i Erdebîlî'den hilâfet aldığı ileri sürülmüştür.

Ancak Somuncu Baba'nın kesin olmayan bu ölüm tarihi doğru kabul edilse bile Hâce Ali'den hilâfet almasının mümkün olabileceği belirtilmiş; Sarı Abdullah Efendi'nin, Hâce Ali'nin Somuncu Baba'yı Anadolu'ya gönderdikten kısa süre sonra vefat ettiğini ve onun Yıldırım Bayezid zamanında Bursa'ya geldiğini söylemesi konuda kesin görüş belirtmeyi güçleştirmiştir. Meselenin bu kişiyle ilgili yönü, kaynakların onu bir ihtimal olarak göstermesinden ibarettir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Erken dönem tasavvuf tabakatı
Ortak kaynak kataloğunu aç →