tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Bu metin, Cerrâhî silsile arşivindeki kişi dosyasının tamamı esas alınarak paragraf ve manzume düzeni korunmak suretiyle hazırlanmıştır. Gelenek içi menkıbeler tarihî kayıtlarla aynı kesinlikte değerlendirilmez.
Hayatı ve silsiledeki yeri
Cuneyd Bağdadî 297/909 Bağdat Nihavent teşrifi. Tasavvuf yolunun şeyhlerinin şeyhi, şeriat imamlarinin imami Ebu Kasım Cuneyd bin Muhammed bin Cuneyd Bağdadi ra, Ser-halka zahir ehlince makbul, gonul sahiplerince muteber, ilmin fenierin de kamil olan Hazretİ Cuneyd ra hali cok İlmi geniş İdi. Değeri yüksek olan sözleri ve kamil halleri vardi. Oyİe ki tasavvuf ehli olanlarin cümlesi onun önder imam olduğu hususun da İttifak etmişlerdir. Hiçbir iddiacının ve mutasavvifin onun hakkinda itirazda bulunmaya, ondan yuz çevirmeye mecali yoktur.. Seri Sakati nin müridi ve ayni zamanda hemşiresinin oğlu idi.
Babasi camci idi. Zeccac, Kendisi ipek dokumasi Hazzaz. Hz. Cuneyd İmam Safi nin talebesi Sevri den ders okumuştur, Şeyh Nuri, Şeyh Sibli, Şeyh Ebul Abbas talebelerindendir. Şeyhi Seri Sakati nin iltifati,,, soru üzre: Derecesi şeyhinin derecesinden ustun olan murid hic varmi dir? evet var o Cuneyd dir onun derecesi benim derecemin üstündedir.. Tevhid esasli tasavvuf kurumlasmasi Üzerinde Allahin, eda etmediğin bir hakki olduğu müddetçe kalbine asla tevhid ruhu vasil omaz..
fena ve beka mevzulari mum gunes demir ateş Ebu Said Harraz Ayiklik akli basında olmak fark 'sahv ve temkin ve huzur' (sekr sarhoşluk kendinden geçme hali ve cezbe' Bayezidi Bîstami) ve Hallaci Mansur şathiyye ve sayha atmaya karsi.. gorusme Hallaç İle.. meczup haline mağlup olan... Nefis ve Heva konulari Sehl bin Abdullah Tusteri 'İhlas kul ile Allah arasinda bir sirdir. Melek onu bilmez ki sevap yazsin. Şeytan ona muttali olamazki ifsad etsin.
Heva heves onu fark edemez ki kendisine meylettirsin.' Seriyyi Sakati Zunnun Misri Cuneydi Bağdadi İlk sema meclisleri., zikir ilahi., sordular: sakin sakin duran bir kişi sema dinlediği zaman neden sallanmaya basliyor. cevabi: Allah Teala elest bezminde ruhlara ben sizin rabbiniz degilmiyim? diye hitab etmiş ruhlar da evet öyle demişlerdi, (araf/172) iste o zaman bu kelamin işitilmesinden semadan hasil olan sevk ve lezzet ruhlara yerleşti, sema dinledikleri zaman onu hatirlar ve harekete geçerler..
(musiki sanat hat deha olanlar hepsi dervişlerdir, (mevleviyye musiki/sairler) Hakkin seni sende öldürmesi kendisi ile diriltmesidir. Tasavvuf Allah in kalbini tasfiye etmesi, insanlara uymamak nefsini terbiye etmek, Tasavvuf sulhu olmayan bir savastir.
Daginik olmayan zihinle Allahi zikretmek, Tamamen Allah a yönelerek ibadetlerden zevk alma duygusundan da fani olmak, sema ile vecde gelmek, sünnete uygun bir şekilde amel etmek, maddi şeylerden ilgiyi keserek Allah ile beraber olmak, Vakitleri muhafaza etmek, Halka uyma kirinden arinmak, süfli huylardan ayrilmak, beseri ve adi vasiflari söndürmek, nefsani davalardan uzaklaşmak, ruhani vasiflar kazanmaya'gayret etmek, hakiki ilimlere sarilmak, daima en uygun olana göre hareket etmektir, Allah a elest bezminde verilen soz üzerinde samimiyetle durmak, Resulullaha sav ve seriatina uymaktır.
Tasavvufun ne olduğu sorulduğunda, şöyle cevap verdi: "Tasavvuf on şeyi içerisine alan bir isimdir. Birincisi, dünyâdan (lâzım olan) az bir mikdârı edinmek. İkincisi, kalbin Allahü teâlâya güvenip dayanması. Üçüncüsü, tâat olan Allahü teâlâmn beğendiği şeylere rağbet etmek. Dördüncüsü, yediği içtiği ve kullandığı şeylerin helâlden olmasında titiz davranmak. Beşincisi, kalbin Allahü teâlâ ile meşgûl olması. Altıncısı, gizli olarak Allahü teâlâyı hatırlamak. Yedincisi gerçek ihlâsa sâhib olmak. Sekizincîsi, şek ve şüpheden uzak, kat'î bir îmâna sâhib olmak.
Dokuzuncusu, tam bir teslimiyetle Allahü teâlâya yönelmek. Onuncusu, İhtiyaçlarını başkasından istemeyip, şikâyette bulunmamak. Kimde bu on haslet bulunursa, tasavvuftan söz etmeye lâyıktır. Yoksa yalancıdır." Tasavvuf su sekiz haslet üzerine kurulmuştur. Seha, Riza, Sabir, işaret, gurbet, suf giyme, seyahat, fakr. Seha İbrahim Riza Ishak SabrEyyub İşaret Zekeriyya Gurbet Yahya Suf giyme Musa Seyahat Isa Fakr Hz. Muhammed asm.
(Ibnt Arabi 27 peygambere 27 hikmet Fususul Hikem_ Teşbih Cafer bin Muhammed Huldi der ki: sen bu yüksek halin ve şerefinle eline teşbih mi / kavuştuğumuza onunla kavuştuk onu asla terk etmeyiz,, Cafer el Haledi der kİ? Cuneyd carsida dururdu ve her gun virdi 300 rekat namaz ve otuz bin teşbih idi. Cuneyd yirmi yildir ancak haftadan haftaya yerdi ve her gun 400 rekat namaz.. "Allahü teâlânın rızâsına nasıl kavuşulur?" diye sorulunca; "Dünyâya düşkün olmayı terket, kavuşursun. Nefsin hevâsına uyma ulaşırsın." buyurdu.
Belâ ve musîbet, âriflerin kandili, müridlerin uyanıklığı, gâfillerin de helâkıdır.
Alla hin bir kuldan yuz çevirdiğinin alameti onu maleyani luzumsuz sey ile meşgul etmesidir, 'Var olani vermek her kapiyi ve her İlmî acti'
En şerefli ve yüce meclis tevhid makaminda tefekkür İle oturmaktir.' 'Dikkatini Allah a yogunlastir, Allah i temasa ettiğin gözle, ondan baskasina bakmaktan sakin Ki Hakkin nazarindan düşmeyesin.' "Allahü teâlânın ihsân ettiği nimetlerin çokluğunu göreceksin. Birde, O'na karşı yaptığın ibâdet ve tâatlardaki kusurlarını göreceksin. Bu iki görüş arasında meydana gelen hâle haya denir." "Kulluk, her an Allahü teâlâya muhtâc olduğunu bilmek ve O'nun Resûlüne tam tâbi olmaktır." "Allahü teâlâ her şeyi kıymetli yaratmıştır, ama bir şeyi en kıymetli yaratmıştır. O da vakittir. Vakit zâyi olursa tekrar elde edilmesi mümkün değildir. Bunun için en kıymetli şey vakittir." 'sen Rahbe de günah isliyorsun bizde senin için Bağdat da İstiğfar ediyoruz.
'müminin ferasetinden sakinin o Allah in nuru ile bakar, demiş sonra da suphesiz bunda İbret alanlar için işaretler vardir,' hicr/75 ayetini okumuştur
Namaz da secde de veya kuran okuyarak gocmustur. Onu Ebu Muhammed el Hariri yikadi. Namazini oğlu kildirdi, Cenazesinde 60 bin kişi rivayet edilir,,
Cafer el Haledi derki:
Rüyamda Cuneydİ gördüm, ona Allah sana ne yapti dedim, O da o işaretler ibareler kayboldu o ilimler fena buldu ve o resimler silindi, bize ancak seher vakti kildigimîz bir kac rekat namaz fayda verdi, dedi. Allah şefaatine nail buyursun,
Vefâtmdan sonra büyük zâtlardan biri kendisini rüyâda görüp; "Münker ve Nekir’in suâllerine nasıl cevap verdin?” diye sordu. Cüneyd-İ Bağdâdî; "O iki melek bana gelip, men Rabbüke (Rabbin kim)? dediler. Ben, Allahü teâlâ benim ruhumu yaratıp, Elestü birabbiküm (Ben sizin Rabbiniz değil miyim)? diye sorduğu zaman, ben, evet, sen bizim Rabbimizsin, cevâbını vermiştim. Sizin, şimdi tekrar sormanızın mânâsı nedir?” dedim. Böyle deyince beni bırakıp gittiler
Cüneyd-i BağdâdîVi rüyâsında gören bir başka zât ona; "Allahü teâlâ sana nasıl muâmele eyledi?" diye sordu. Cüneyd-i Bağdâdî; "İlim, mârîfet dolu sözlerimin hiç faydası olmadı. Öğrendiğim kıymetli bilgiler İşime yaramadı. Yalnız gece vakti kıldığım namazlar imdâdıma yetişti. Onun için akıllı insan sâlih ameli terk etmemeli, hâllerden, mânâlardan uzak olmamalıdır.” buyurdu
Bir kimse Cüneyd-i Bağdâdî'den duâ istediğinde şöyle duâ ederdi:
Allahü teâlâ senin kalbini dağınık etmesin. Seni, kendisinden alıkoyan her şeyden kurtarsın
Kendisine kavuşturan şeylere kavuştursun. Seni mâsivâdan (kendisinden başka şeylerden) kurtarıp, kendisiyle meşgul eylesin. Sana kendisiyle berâber olmaya lâyık bir edep ihsân eylesin. Kalbinden, râzı olmadığı, beğenmediği şeyleri çıkarıp, kendi rızâsını koysun. Seni kendisine ulaştıran yola kavuştursun." Yâ Rabbîl Bizi aziz kıl, zelîl kılma. Bizi, senin rızâna götüren dünyâ ve âhiret İşlerinde birleştir. Bu ancak senin yardımınla olur. Yâ Rabbîl Bize, senden korkmayı, sana tâzim ve hürmeti, sevdiklerine lütfettiğin mârifet ve nîmetlerini bize ihsân ve bunları devamlı eyle.
Yâ Rabbîl Bedenlerimize, bütün kardeşlerimize, bizden sonra gelecek çoluk çocuğumuza, yakınlarımıza, sıhhat ve âfiyet ihsân eyle. Bu âfiyeti diğer bütün mümin erkek ve kadınlara da ver." Hz. Şeyh ül Meşayih Cüneyd-i Bağdadi Kaddesallhu sırruhu ve ruhahul aziz, alem-i meşayihin şeyhi idî. Cümle halayık onu severdi. Sözleri tarikat içinde sohbettir. Ona Bağdad içinde ’Seyyid üt taife', 'Sultan ül Muhakkikin' derlerdi. Çok tasnifleri vardır. Son zamanlarda düşmanlan ona zındık dediler. Ve saadetli başına kast eylediler ama diş kıvıramadılar, kör oldular.
Çok meşayih yüzü görmüş idi ve Sırrı Sakatı hazretlerinin müridi ve yeğeni idi. Cüneyd:
Biz tasavvufu, açlık, uykusuzluk, dünyadan kesilme ve sevdiklerimizden beri olmakla bulduk" demiştir
Sözleri
Herkim Allah kelamını sağ eline ve peygamber hadisini sol elinde tutar ve yolunda bu çerağ şulesiyle yürürse, şüphe afetine ve bid'at karanlığına düşmez
Ben öyle günler geçirdim ki, yer gök ehli, bizim İçin ağlaşırlardı. Sonra Öyle oldum ki ben bunlar için ağlarım. Şimdi de öyle oldum kİ ben ne bunlardan haber bilirim. Ne de kendimden. Bin yıl diri olsam amelden bir zerre eksik etmeyem
Otuz yıl, Cüneyd diliyle, HakTeala hazretleri halka hitab buyurdu. Cüneyd orada değil, bundan halkın haberi yok idi
Otuz yıllık namazı kaza ettim. Namaz İçinde gönlüme dünya endişesi gelse o namazı kaza eyler, ahret uçmağı gelse kaza etmez, velakin secde-î sehv eylerdim.
Hazretİ Ali bin Sehl Cüneyd Hazretlerine mektup yazdı: "Uyku gaflettir, muhib odur ki kendisini uykuya vermeye, yoksa maksudundan kalır." HakTeala, Davud Aleyhİsselama vahy eyledi ki: "Gece yatıp, uyuyan kişi, beni seviyorum davasında yalan söyler". Cüneyd cevap yazdı: "Bizim uyanıklığımız hakTeala yolunda muameiemizdir. Uykumuzda bizim elimizde değil Hak yedindedir. İhtiyarımız olmaksızın bize haktan gelen her nesne yekrek, uyku, dostların haktan atadır. Nitekim S.a.v. buyurur. Alimlerin uykusu, cahillerin İbadetinden yekrektir." Dedi. r r Şeyh Cüneyd hazretlerinin kelamlarındandır.
Fütüvvet Şam'da fesahat Irak’ta, sıdk Horasan'dadır. Yol urucular çoktur. Bu yolda başlıca üç tuzak kuruludur. Mekr, kahri lütuf tuzağı. Bunların nihayeti yoktur. Kul ile Allah arasında üç deniz vardır. Onları geçmedikçe Allah'a erilmez. Biri dünya: onun gemisi zühddür. İkincisi halk: onun gemisi uzlet, üçüncüsü iblis: onun gemisi düşmanlığını bilip ondan sakınmak, dördüncüsü nefstir ki: onun gemisi dileğini vermemektir. Nefis kötülüğü buyurucu, hevaya uyucudur. Er oldur ki onu öldüre. Allah'dan gafil olmak cehennem odundan katıdır. Eğer sende nefsinden nesne kalmışsa, azatlığa ermeyesin.
Her kimin de ayeti ola, onun velayeti daim ola. Her kim Allah'ı bildi, visal vaktine kadar şad olmadı. Her kim dilerse dini, selamet üzere ola, teni asude ve gönlü İnayetti ola. O halktan uzlet eylesin. Akıl oldur ki yalnızlığı seve. Herkimin ruyeti İbret olmazsa onun görmezliği görürlüğünden yekrektir. Herkim Allah zikriyle meşgul olmaya, onun söylemezliği söylediğinden yekrektir. Her kulak kim, haksözünü İşitmeye, muntazır olmaya, onun sağırlığı işittiğinden yekrektir. Her ten ki, Allah kulluğuna meşgul olmaya, onun ölmekliği diriliğinden yekrektir.
Derviş oldur kİ yer gibi ola, üstüne süprüntü dökeler, tahammül ede ve cümle iyilikleri onda göre. Nakildir hazreti Cüneyd'in vefatı yakın geldi. Halet-i Nez'a düştü, bana abdest aldırın dedi. Abdest aldırdılar, parmaklarını hilal etmediler. "Tehlİlİ yerine getirin dedi" Getirdiler, derhal secdeye düştü, ağladı. Bakara suresinden 70 ayet okudu, Birkez Allah deyip teşbih okumaya başladı. Beş parmağını yumdu. Besmeleİ şerifi okudu. Ve ol, ari pak mukaddes canını iki gözünü yumarak hakka ısmarladı. Gasl eden sonradan nakletmiştir.
"Gözünü açayım dedim, ne kadar cehd eyledîmse açamadım bir avaz işittim ki:' Hey I elini Cüneyd'in gözlerinden çek. O gözlerini onun için yumdu ki bizim didarımızı görmeyince açmaz.'" Parmaklarını açamadılar. Yine avaz eşitti ki: "Kendisi parmaklarını açmayınca açılmaz" Cism-i şerifini yudular. Cenazesini götürürlerken bir ak güvercin gelip cenazesinin yanına kondu. Tabut içine girip kayboldu. Cüneyd Hazretini defn eylediler. Bir ulu anı düşünde gördü, sordu:
Münkir ve nekre ne cevap verdin?
Ol kişi feriştah dergah-ı izzetten benim katıma geldiler. "Menrabbuke?" dediler, güldüm
Benim canımı Rabbim yarattı. Elestü birabbiküm hitabında Beli cevabını vermiştim. Şimdi siz tekrar sorarsanız. Sultan oi kişiye sormuş ola kul iken yine sorar mı? Bari size sultan sözüyle cevap vereyim" dedim. Ve Surei Şuara 78, 81 ayetlerini okudum. Bunları işittiler
Bu muhabbet eseri, mülkünden ayrılamayamndır," deyip gittiler
Cenab-ı Hak:
Ya Cüneyd uçmağa girer misin? " buyurdu
Sultanım, ben seni güçle buldum, beni karşına koy, hayran olayım durayım," HakTeala:
Ya Cüneyd I Ben şeninim sen benim, şimdiye değin sen benim dediğimi tutardın, şimdiden sonra ben de senin dediğini tutarım" buyurdu