SEYYİD BURHÂNEDDÎN MUHAKKİK-İ TİRMÎZÎ

Seyyidü’l-ârifîn, tâcü’s-sâlikîndir. Sâdât-ı kirâmdan olup, Horasan cihetinde kâin,
Tirmid’de, “Seyyid-i Serdân” unvâniyle, müşârün bi’l-benân idi. Bahâeddîn-i Veled
hazretlerinden ahz-ı feyz ederek zâhir ve bâtınını ma’mûr eylemiş kibâr-ı
evliyâu’llâh’dandır.

Menkûl olduğu üzere, Cenâb-ı Şihâbeddîn es-Sühreverdî, Hz. Burhâneddîn’i görmek
üzere Rûm diyârına gelmiş idi. Nezd-i Burhâneddîn’e vardıkta âteş külü üzerinde
oturduğunu görmekle, uzaktan râsime-i selâm u ihtirâmı îfâ ederek muntazır-ı iltifâtı
olduğu halde hiç mükâleme etmez, mürîdleri sükût-ı vâkıın sebebini Seyyid
Burhâneddîn’den sordular. “Ehl-i hâl önünde zebân-ı hâl gerektir, zebân-ı kâl değil.”
buyurmuşlardır. Bunun üzerine lisân-ı hâl ile mükâleme ve muârefe hikmetine sebep ne
olduğunu sorduklarında, “O, bir mevvâc-ı deryâdır. Maânîden ve hakâik-i
Muhammedi’den (salla’llâhu aleyhi ve sellem) gâyet âşikar, gâyet gizlidir.” cevâbını
vermiştir.

Hz. Sultânü’l-ulemânın irtihâlinden bir sene sonra, âlem-i ma'nâda vâki' olan emr ü
işâreti üzerine Hz. Mevlânâ’yı taht-ı vesâyetine almak üzere, hemen Konya’ya gelip
sohbete mübâşeret ve ulûm-ı şer’iyyedeki mertebesine dikkat edip, Hz. Mevlânâ’yı derece-
i âliyede bulmakla mesrûr oldu.

Hz. Mevlânâ’ya kelime-i tevhîdi telkîn ve ta’lîm ve âdâb-ı tarîkatı tefhîm ile, ba’dehû sultânü’l-ulemâdan istifâde eyledi ve hakâyık ve dekâyıkı himmet ü nazar ile ifâde ve tahkîk buyurdu. Hâsılı, Cenâb-ı Burhâneddîn Hz. Mevlânâ’yı, hem-sohbet ve hem-dil ittihâz edip, mertebe-i kemâlât u kerâmatta, derece-i âliyeye nâil ve dâire-i velâyette, ( ‫أَ َﻻ ِإنﱠ‬ َ‫)أَوْ لِيَ اءَ ﱠ ِ َﻻ خَ وْ فٌ عَ لَ يْهِ مْ وَ َﻻ هُ مْ يَحْ زَ نُ ون‬175 mecmaına dâhil eyledi. Maksûdu da bu idi, hâsıl oldu. Ba’dehû, Kayseri’ye gitmek üzere izin istedikçe Hz. Mevlânâ, muvâfakat buyurmazlar idi.

Bir gün yine gitmek için ısrâr edince, “Ey azîz ü muhteremim, zât-ı âlileriyle bu
derecede, hem-bezm-i sohbet ve beynimizde, bu kadar üns ü ülfet var iken, şimdi,
mufârakati ihtiyâr buyurmanızdaki hikmet nedir? Merâk ediyorum.” buyurunca, Hz.
Burhâneddîn, “Ey benim, mahdûm-ı mükerrem ve azîz-i muhterem olan cânım. Bu fakîr,
hem-deminizden istifâdesi mümkin olan fevâid-i kemâlât itmâm olundu. Her neye mâlik
isem dirîğ etmedim. Kabza-ı himmetinize teslîm eyledim. Şimdi azîmet yüz gösterdi. Hâk-i
Tebrîz’den bir şîr-i dilîr zuhûr etti, geliyor. Zât-ı âlinize, tarîk-ı Hak’ta bundan sonra
rehnümâdır.” cevâb-ı beşâret-meâlini verip, Kayseri’ye âzim ve âhir ömürlerine kadar
burada âsûde oldular.

Hz. Burhâneddîn, fi'l-hakîka, kibâr-ı evliyâullâhtandır. (Kaddesa’llâhu sırrahû)

"Haberiniz olsun ki, Allahın velîlerine ne bir korku ve ne de hüzün isâbet edecektir." 10. Yûnus sûresi,
62.(H)

Hz. Mevlânâ, bu beşâret üzerine tulû’-ı Şemseddîn’e râgıb olup, bir müddet sonra,
râyiha-ı tayyibe-i muhabbetini şemmetmekle şiddetle hâl-i intizârda bulunmakta idi.