Hicret

1. Göç, sefer.
2. tas. a Kişinin beden memleketinden ayrılıp ruhaniler vatanına göç etmesi. b Sâlikin kötü huy ve sıfatlarından ayrılıp iyi huy ve sıfatlar yurduna gitmesi, yani ahlakını güzelleştirmesi. Safi nefesten kalbe, kalpten sırra, sırdan ruha, ruhtan Hakk’a hicret eder. Nefes Islam, kalp iman, sır marifet, ruh tevhit menzilidir (sr).

Dinî sebeplerle bir yerden bir başka yere, özellikle de Müslüman olmayan bir ülkeden bir İslâm ülkesine göç etme. İslâmî literatürde bu terim, genellikle Hz. Peygamber’in Mekke’den Medine’ye göç etme olaymı anlatmak için kullanılmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm’de bire bir “hicret” terimi geçmemekle beraber, “hecr” kökünden türemiş otuz bir söz varlığı söz konusudur. Bunlardan bazıları, “Allah için bir yerden başka bir yere göç etmek. ” hi (Bakara suresi, 2 / 218; Âl-i İmrân, 3 /195, Nisa suresi, 4 / 89); “Bir yerden, kişiden veya gruptan ayrılmak.

” (Nisa suresi, 4 / 34; Meryem suresi, 19 / 46) hi anlamlarına gelmektedir. Pek çok ayette de Mekke’den Medi hi ne’ye göç eden Müslümanlardan söz edilmiştir. Yine bazı ayetlerde hicret eden kimse için “muhacir” ve bunun çokluk biçimi olan “muhâcirât, muhacirin” sözü kullanılmıştır (M.

F. Abdülbakî, el-Mu'cem, “her” maddesi). Ayrıca yine pek çok hadiste Rasûl-i Ekrem bu sözü sıkça kullanmış; hatta terimin faklı anlamlarmı ifade etmiştir (Wensinck, el-Mu'cem, “her” maddesi).

Hz. Peygamber’in Mekke’den Medine’ye hicreti İslâm tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak gösterilmektedir. Bu olay, yalnızca bir beldeden bir başka beldeye göç olarak değerlendirilmemiş; İslâm’ın yayüışı ve yeniden oluşumu, devlet olma kimliğine kavuşması, kanunlarla yönetilme ilkelerinin benimsenmesi ve siyasî bir hareket olarak etkin konuma gelmesi gibi çok önemli yeniliklere vesile olmuştur.

Bunlarm yanmda sosyal hayatta da yenilikler baş göstermiş; her şeyden önemlisi de “hicret” bir takvim yılının oluşmasını sağlamıştır.