Arzî Mehmed Dede

Ayıntab’dan İstanbul’a

Ayıntab’da doğdu ve ilk ilim tahsilini burada yaptı. İstanbul’a gelerek Kara Musa Efendi’nin ders halkasına katıldı; ardından reisületıbbâ Emir Efendi’nin çocuklarına hocalık yaptı.

Abdülmecid Sivâsî ile görüşmesi

Emir Efendi ile Abdülmecid Sivâsî’yi ziyaret etti. Sivâsî ona kendi Mesnevî şerhinden iki cüz verdi ve mânevî yönelişinin Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin ruhaniyetine ait olduğunu söyledi. Halvetiyye’den de nasipsiz kalmaması için kendisine teveccüh ettiği aktarılır.

Âdem Dede ve Galata Mevlevîhânesi

Bu görüşmeden sonra Galata Mevlevîhânesi şeyhi Âdem Dede’ye yöneldi; sikke giydi ve kıraat hizmeti aldı. Âdem Dede 1063/1653’te hacca giderken onu vekil bıraktı. Vefat haberi gelince Galata Mevlevîhânesi postu Arzî Mehmed Dede’ye verildi.

Mesnevîhanlık ve diller

Mesnevî anlatımındaki yetkinliği, sohbeti ve Türkçe, Arapça, Farsça kullanımındaki başarısıyla tanındı. Mevlevî ana aidiyeti yanında Abdülmecid Sivâsî ile teması ayrı bir mânevî etki olarak korunmuştur.

Vefatı ve eseri

1075 Zilkadesinde, Nisan-Mayıs 1665’te vefat etti ve Galata Mevlevîhânesi civarına defnedildi. Yerine Derviş Çelebi geçti. Mürettep Türkçe Dîvânı vardır.