Ara
Menü

Alâeddin Attâr

Bahâeddin Nakşibend'in mürid eğitiminde sorumluluk verdiği Alâeddin Attâr, Hârizm ve Herat'a uzanan ayrı bir erken Nakşibendî yayılma hattı oluşturdu.

Vefat
1400
Unvan
Bahâeddin Nakşibend'in halifesi ve damadı
Temalar
sohbet, halifelik, edep

Yakın halife

Alâeddin Attâr Bahâeddin Nakşibend'in hem halifesi hem damadıydı. Şeyhinin, müridlerin terbiyesinde onun yardımını açıkça takdir ettiği aktarılır. Bu konum, Bahâeddin sonrasındaki ilk liderliğin yalnız tek kişiye bırakılmış düz bir çizgi olmadığını gösterir.

Yayılma hattı

Şeyhinin emriyle Hârizm'e giderek Nakşibendî çevrenin bu bölgeye ulaşmasına katkı sağladı. Oğlu Hasan Attâr, Seyyid Şerîf el-Cürcânî ve Nizâmeddin Hâmûş başlıca müridleri arasında anılır. Hâmûş'un halifesi Sa‘deddin Kâşgarî yoluyla tarikat Herat'ta güçlü bir kültür çevresine dönüştü.

Çok merkezli devam

Attâr hattı, Ya‘kūb-i Çerhî–Ahrâr hattının gölgesinde yok sayılmamalıdır. Erken Nakşibendiyye aynı anda Buhara, Hârizm ve Herat yönlerinde yayılan, halifelerin farklı ilmî ve toplumsal çevrelerle temas ettiği çok merkezli bir ağdı.

Kırk halkanın tamamı
Nakşibendiyye bedâheli tâc-ı şerifi
BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASINakşibendiyye bedâheli tâc-ı şerifi

Dört terkli, müjganlı ve stilize geometrik bedâhe işlemeli Nakşibendî tâcı. Kubbe merkezinde gül mühür bulunmaz.

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →
YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

Eserleri ve metinleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Kelimât-ı Kudsiyye nispeti

Kaynak, Alâeddin Attâr’ın müstakil yazılı bir eser bırakmadığını; ona nispet edilen Kelimât-ı Kudsiyye yahut Makâmât-ı Bahâeddîn-i Nakşbend adlı metnin Muhammed Pârsâ’ya ait olduğunu belirtir.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak, Alâeddin Attâr’ın müstakil yazılı bir eser bırakmadığını; ona nispet edilen Kelimât-ı Kudsiyye yahut Makâmât-ı Bahâeddîn-i Nakşbend adlı metnin Muhammed Pârsâ’ya ait olduğunu belirtir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Altın Silsile’den Altın Halkalar.

Öğütleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Sohbet ve kardeşlik vasiyeti

Alâeddin Attâr son vasiyetinde sohbeti sürekli korumayı, kardeşlerin birbirine destek olmasını, kişinin kendisini öne çıkarmayıp kardeşini nefsine tercih etmesini ve dinî yaşayışta azimet ile istikameti gözetmesini öğütler.

Metni gösterMetni daralt

Alâeddin Attâr son vasiyetinde sohbeti sürekli korumayı, kardeşlerin birbirine destek olmasını, kişinin kendisini öne çıkarmayıp kardeşini nefsine tercih etmesini ve dinî yaşayışta azimet ile istikameti gözetmesini öğütler.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Altın Silsile’den Altın Halkalar.

Kavram dünyası

İlk 2 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Kavram haritası

sohbet, halifelik, edep

Metni gösterMetni daralt

sohbet, halifelik, edep

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: tarikat.org editoryası.
TARİHÎ KAYIT

Mürşidlikte liyakat ve ilme riayet

Attâr'a bağlanan reşha ve kâşifeler, irşadın yalnız vasiyet veya aile bağıyla değil liyakat, istidat ve mânevî olgunlukla sürdüğünü vurgular.

Metni gösterMetni daralt

Kaynakta mürşide bağlanma, talibin hâli, ilme riayet, helâl rızık, murakabe, sükût ve kalbe gelen düşünceleri denetleme ayrı başlıklar halinde işlenir. Bu düzen, Hâcegân terbiyesini tek bir zikir biçimine indirgemeden ahlâk, bilgi ve gündelik hayat bütünü içinde okutur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Reşahât Aynü'l-Hayât.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

ÖNCEKİ HALKABahâeddin Nakşibendhalife ve damatSONRAKİ HALKANizâmeddin Hâmûşdoğrudan halife

Önceki ve sonraki halka