tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
40 sonuç · “kâl”
01Buzguşiyye / Necîbiyye
Necîbüddin Ali Buzguş’un Şiraz merkezli irşadıyla gelişen, oğlu Abdurrahman ve sonraki halkalarla devam eden kol.
Kalburcu Şeyhi Ahmed
Kalburcu Şeyhi Ahmed (ö. 978/1570-71), Kütahya yakınındaki Gırbalcı köyünden çıkan; Merkez Efendi'nin yanında yetişip memleketinde zâviye ve misafir sofrası kuran Halvetî şeyhtir.
Kalender Çelebi (Kalender Şah)
Kalender Çelebi, Hacıbektaş pîr evi ve Çelebiler soy hafızasıyla ilişkilendirilen; 1526–1527'de malî, siyasî ve dinî sebeplerle büyüyen Orta Anadolu ayaklanmasına liderlik eden tarihî şahsiyettir.
Kâlibî Şeyh Ahmed Efendi
Kâlibî Ahmed Efendi (ö. 1077/1666-67), Cezayir ve Tunus'ta tahsil gören; Bursa'da Seyyid Muslî'nin ardından Ahmed Paşa-yı Fenârî Zâviyesi postuna geçen âlim şeyhtir.
Abdî Dedezâde Seyyid Halil Efendi
Abdî Dedezâde Seyyid Halil Efendi (1024/1615–21 Zilhicce 1088/1678), Kasımpaşa Mevlevîhânesi’nin kurucusu Sırrî Abdî Dede’nin oğlu; ilim tahsiliyle Mevlevî terbiyesini birleştirerek zâviyenin postunu yaklaşık kırk altı yıl sürdüren şeyhtir.
Abdülahad Nûrî Sivâsî
Abdülahad Nûrî Sivâsî (1594/95-1651), Abdülmecid Sivâsî’nin ilmî ve tasavvufî terbiyesinde yetişen; Midilli’den İstanbul’a uzanan irşadı, Mehmed Ağa Tekkesi, selâtin camilerindeki vaazları, Kadızâdelilere karşı kaleme aldığı risaleleri ve Dîvân-ı İlâhiyyât’ıyla Sivâsiyye’nin Nûriyye koluna adını veren mutasavvıf, vâiz ve şairdir.
Abdülkerîmzâde Mehmed Efendi
Abdülkerîmzâde Mehmed Efendi (ö. 1568), Ebüssuûd ve Kemalpaşazâde çevresinde yetişen; müderrislik, kadılık ve Anadolu kazaskerliği yapan, tefsirden nahve uzanan eserler ve Arapça Kasîde-i Mîmiyye kaleme alan Osmanlı âlimidir.
Abdürrahîm el-Kınâî
Abdürrahîm el-Kınâî (1127–1196), Mağrib’de yetişip Ebû Medyen çevresinden aldığı irşadı Kınâ’ya taşıyan; Mâlikî ilmi, helâl kazanç, hizmet ve sohbeti birleştirerek Yukarı Mısır’da kalıcı bir tesir oluşturan âlim ve mürşiddir.
Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî
Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye ve Şâzelî kaynaklarında korunan öğütleriyle Mağrib tasavvufunda kalıcı iz bırakan sûfîdir.
Açıkbaş Seyyid Mahmud Resmî
Açıkbaş Seyyid Mahmud Resmî (ö. 15 Rebîülâhir 1077/1666), amcası Rûmiyye Şeyhi'nden Nakşibendî terbiyesi alan; Âmid'den Bursa'ya gelerek Dâye Hatun ve Ulu Cami'de irşad halkaları kuran şeyh ve şairdir.
Ahıskalı Hüseyin Efendi
Ahıskalı Hüseyin Efendi (ö. 13 Receb 1135/19 Nisan 1723), Feyzullah Efendi’den mülâzemet aldıktan sonra İstanbul medreselerinde ders veren ve 1719-1720’de Lefkoşa kadılığı yapan Osmanlı âlimidir.
Ahmed Avni Konuk
Ahmed Avni Konuk (1868–1938), Selânikli Mehmed Esad Dede’den Mesnevî icazeti alan; Mesnevî ve Fusûsu’l-hikem üzerine büyük Türkçe şerhler kaleme getiren, Hânende’yi hazırlayan, Mevlevî âyinleri besteleyen hukukçu ve müelliftir.
Ahmed-i Zarîfî
Ahmed-i Zarîfî (ö. 30 Aralık 1912), babası Şumnulu Hacı Mehmed Sâlih Efendi’den sonra Şehremini-Topkapı’daki Pazar Tekkesi’nin postuna geçen; Sinâniyye çevresinde vekâlet, irşad ve terbiye hizmetleri üstlenen Halvetî şeyhidir.
sakâlibe
Orta Çağ İslâm kaynaklarmda zikredilen Slavlar ile Slav kökenli köleler.
kâl
Sözlük anlamı, “Söyledi, dedi.” olan ve “ilm-i kâl” (bk. bu madde) olarak da adlandırılan bu söz, sözde takılıp kalmak, sözün özünü ve inceliklerini anlayamamak biçiminde ifade edilen, zahirden ve şer'î hükümlerden söz eden tasavvufî bir terimdir, “ilm-i hâl” (bk. bu madde) in karşıtı.
Oğlanlar Tekkesi
İstanbul · Türkiye · Aksaray’daki Oğlanlar Tekkesi Kaynaklar tekkeyi Aksaray’da, Çakırağa Mahallesi’nde, Millet Caddesi ile Cerrahpaşa Caddesi’nin kavşak çevresinde gösterir. Akademik çalışmada tarihî yer 872 ada 3 parsel olarak kaydedilir. Yapı Millet Caddesi açılırken ortadan kaldırılmıştır. Adları ve irşad çevresi Tekke Oğlanlar Tekkesi ve Olanlar Dergâhı adlarının yanı sıra İbrâhim Efendi’nin meşihatiyle ilişkili olarak Gavsî Tekkesi ve Şeyh İbrâhim Efendi Dergâhı adlarıyla da anılmıştır. Sun‘ullah Gaybî 1059/1649’da İbrâhim Efendi’ye burada intisap etmiş ve şeyhinin 1065/1654’teki vefatına kadar bu çevrede bulunmuştur. Kaynakları birlikte okuma notu Sefîne kaydı tekkenin kişi ve silsile bağlantılarını; akademik çalışma ise ad varyantı, mahalle, cadde ve parsel tarifini tamamlar. OCR metnindeki bozuk kelimeler ve sayfa artıkları yayıma alınmamış, yalnız birbiriyle uyumlu yer ve ilişki bilgileri redaksiyondan geçirilmiştir. Son dönem bağlantısı Mustafa Safvet Efendi, Meclis-i Meşâyih reisliği sırasında tekkenin meşihatini vekâleten sürdürmüş; Olanlar Dergâhı son Osmanlı dönemi Kādirî çevrelerinden biri olarak yaşamaya devam etmiştir.
İğci (İplikçi) Mehmed Hüsâmeddin Tekkesi
İstanbul · Türkiye · Hâcegî Mescidi'nde kurduğu tekke; XVIII. yüzyılın ilk yarısında açılmış, 1925'te hâlâ faal olan beş Cerrâhî tekkesinden biriydi. İbrâhim Fahreddin Efendi de 1905 sonrası burada vekâleten şeyhlik yapmıştır. Konum yaklaşıktır.
Kâlâbâğ (doğum yeri)
— · Hindistan · Ailesi Dekken'den Ekberâbâd'a göç ederken 3 Mart 1699'da burada doğdu. Kasabanın bugünkü yeri kesin olarak tespit edilememektedir ; harita üzerindeki nokta, göç güzergâhının varış şehri olan Agra çevresini gösterir, kasabanın kendisini değil.
Ümmî Sinan Âsitânesi (Şehremini)
İstanbul · Türkiye · Ümmî Sinan'ın Şehremini'ndeki âsitânesi. Sefîne, Harîrî Muhammed Efendi'nin pîrin hayatında burada zâkirbaşılık ettiğini, irtihalinden sonra da on beş yıl onun makamında vekâlet ettiğini kaydeder. İlişkili kişi dosyası Kazzâz Mehmed Efendi (Harîrî Muhammed) : Kazzâz Mehmed Efendi (ö. 1050/1640-41), İbrâhim Ümmî Sinan’ın ilk halifesi, Şehremini âsitânesinin zâkirbaşısı ve Topkapı’daki Pazar Tekkesi’nin bânisidir.
Koçina Cerrâhî Dergâhı
Üsküp çevresi · Kuzey Makedonya · 1905'te babası tarafından gönderildiği ve 1200 dervişin biatını yenileyip 282 kişinin intisabını aldığı dergâh; Cerrâhiyye'nin Rumeli'deki gücünü gösterir. Konum Üsküp'e göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid İbrâhim Fahreddin Şevkî Erenden : Seyyid İbrâhim Fahreddin Şevkî Erenden (1885–1966), Cerrâhiyye Âsitânesi’nin 18. postnişini; tekke arşivini ve erkânını Envâr ile Tabakāt’ta kayda geçiren, âsitâneyi kapanış sonrasında koruyan müellif ve şeyhtir.
Koçina Cerrâhî Dergâhı
Üsküp çevresi · Kuzey Makedonya · 1905'te oğlunu vekâlet vermek üzere gönderdiği, 1200 mensuplu Rumeli dergâhı. Konum Üsküp'e göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Mehmed Rızâeddin Yaşar Efendi : Seyyid Mehmed Rızâeddin Yaşar Efendi (1845–1913), Abdülaziz Zihnî’nin oğlu; hat, klasik ilimler ve Farsça tahsilinin ardından Kapıağası Tekkesi ile Cerrâhiyye Âsitânesi’nde hizmet eden ve on altı halife yetiştiren şeyhtir.
Selimiye Dergâhı (Çiçekçi)
Üsküdar, İstanbul · Türkiye · Meşihatını üzerine alıp oğlu Mehmed Ali Efendi'yi vekâleten şeyhliğine tayin ettirdiği dergâh; 1925'e kadar zaman zaman buraya da gitmiştir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Esad Erbîlî : Muhammed Esad Erbîlî (1847–1931), Erbil Hâlidî çevresinden İstanbul’a gelerek Kelâmî ve Selimiye dergâhlarında irşad faaliyetini sürdüren; Cem‘iyyet-i Sûfiyye ile Meclis-i Meşâyih’te görev alan Nakşibendî-Hâlidî şeyhi, şair ve müelliftir.
Şeyh Hüsâmeddin Cerrâhî Dergâhı
İstanbul · Türkiye · Üsküp dönüşü vekâleten şeyhlik yaptığı dergâh; İğci Mehmed Hüsâmeddin'in kurduğu ve 1925'te hâlâ faal olan beş Cerrâhî tekkesinden biridir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid İbrâhim Fahreddin Şevkî Erenden : Seyyid İbrâhim Fahreddin Şevkî Erenden (1885–1966), Cerrâhiyye Âsitânesi’nin 18. postnişini; tekke arşivini ve erkânını Envâr ile Tabakāt’ta kayda geçiren, âsitâneyi kapanış sonrasında koruyan müellif ve şeyhtir.
Fener Rum Lisesi
İstanbul · Türkiye · Maarif Vekâleti'nden emekli olduktan sonra on üç yıl Türkçe hocalığı yaptığı mektep. İlişkili kişi dosyası Ken‘an Rifâî : Ken‘an Rifâî (1867–1950), Osmanlı maarif teşkilâtında müdür, müfettiş ve öğretmen olarak çalışan; Medine’de Hamza er-Rifâî’den icâzet alan, Hırka-i Şerif’teki dergâhında Mesnevî okutan mutasavvıf ve müelliftir.
Cerrahpaşa Bekâr Bey Tekkesi
İstanbul · Türkiye · Tarihî kayıt 1924-25 cetvelinde İhsan Efendi adına vekâleten Şeyh Haydar Efendi'nin hizmet ettiği Rifâî merkezi; Cerrahpaşa Camii kaydıyla özdeşliği kesinleştirilmemiştir. Sefîne-i Evliyâ cetvelinde âyin günü Cumartesi olarak verilir. Güncel yapı durumu ve kesin koordinatı ayrıca saha/arşiv denetimi beklemektedir.
Kadem-i Şerif Sa‘dî Tekkesi
İstanbul · Türkiye · Kuruluş Kadem-i Şerif Tekkesi, Sadrazam Halil Hamîd Paşa’nın Etyemez-Davutpaşa çevresindeki Kapıcıbaşı Konağı’nı satın alıp vakfetmesiyle yaklaşık 1190/1776’da kuruldu. Şam’dan İstanbul’a gelen Sa‘dî şeyhi Muhammed Ziyâd Efendi kurucu postnişin oldu. Âyin günü ve şehir hayatı Başlangıçta perşembe günleri yapılan Sa‘dî mukabelesi, Etyemez Dergâhı’nın âyin günüyle çakışmaması için salıya alındı. Sefîne, devlet ricâlinin de dergâhtaki mukabelelere katıldığını aktarır. Post silsilesi Sefîne’de Muhammed Ziyâd’dan sonra Ahmed Efendi, Muhammed Efendi, Muhyiddin Efendi, Abdüllatif Efendi, Ahmed Âgâh Efendi, İsmâil Bedreddin Efendi ve Hâfız Abdüllatif Salâhaddin Efendi postnişin olarak sıralanır. Bu sıra aile nesebi, vekâlet ve meşihat tevcihinin her zaman aynı çizgide ilerlemediğini gösterir. Hazîre Kurucu Muhammed Ziyâd Efendi 1205/1791’de tekke hazîresine defnedildi. Aynı mekâna ait ziyaretgâh veri kümesindeki 1261 tarihli kayıt, kurucunun vefat tarihiyle uyuşmadığından kişi kronolojisine aktarılmamıştır.
Makâlât: Dört Kapı Kırk Makam ve Kaynak Meselesi
Hacı Bektâş'a nispet edilen Makâlât geleneğini dört kapı-kırk makam öğretisi ve metin tarihiyle birlikte okuyan rehber.
Sarı Nâib Naîm: Divan, Hamse ve Tevhid Dili
Naîm İsmail Efendi'nin medrese ve nâiblik hayatını, divan ve hamse kaydını, kaynakta korunan şiirlerini ve tasavvufî söz varlığını birlikte sunar.
SÛFİLERİN İLİMLERİNİN KAYNAĞI
Avârifü’l-Maârif · 1. bölüm · Mürşidimiz, Şeyhu’l-İslâm Ebu’n-Necîb Abdulkâhir es-Sühreverdî, hicrî 560, milâdî 1165 senesinin Şevval ayında, bize, imlâ yoluyla (bizzat yazdırarak) şunu rivâyet etti: Ebû Mûsâ e
MÜRŞİDLİK RÜTBESİ VE MÜRŞİDLERİN HİZMETİ
Avârifü’l-Maârif · 10. bölüm · Rasûlullah (sav) Efendimiz bir hadislerinde buyurmuştur ki: “Muhammed’in nefsini elinde bulunduran Allah’a yemin olsun; eğer isterseniz bu hususta yemin de edebilirim. Hiç şüphesiz
Sayfalar 19–24
Muzaffer Ozak Külliyatı · çimleri dar, vakitleri dar, ömürleri acı bir zarar içinde geçer. Onlar, daha burada hamiym suyundan içer. Her ne ka dar zâhiren, yani dış görünüşleri itibariyle rahat ve huzur için
Sayfalar 29–36
Muzaffer Ozak Külliyatı · haremeyn, ceddüs-sıbteyn, imam-ül-Enbiyâ, imam-ül-etkiyâ, tâcül-asfiyâ, sahib-üs-seyf, sahib-ül-kitab, münzel-ül-Kur'an, sahibül-mi'râc, şefi-ul-müznibiyn, Resûlüllah, Habibullah,
Sayfalar 31–36
Muzaffer Ozak Külliyatı · «Liginanü Bidun ie selune şübelen je ejdalühu kavli lâ ilâhe illallah re ednahû imalati! con anit tariks rel hayau şübetün minel iyman. Lyman, yetmiş küsur şubedir. Bunun en efdali
Sayfalar 40–47
Muzaffer Ozak Külliyatı · mur etmiştir. Hâlet-i-ihtizardaki mü'mine, sağ tarafında cennetteki makamına nazar ettirir. Cennetteki makamını ve ona verilecek hurileri, sarayları, derecatı, hizmet ehli olan cen
Sayfalar 57–65
Muzaffer Ozak Külliyatı · İRŞAD ONIKINCİ DERS MÜNDERECAT: Ramazana ait mev'ize, âyeti kerime ve hadisi şerifler, meâlleri ile; Oruç ve teravihin faziletiyle verilen ilâhi ecirler ve insanlara ibret verecek
Sayfalar 71–77
Muzaffer Ozak Külliyatı · silmişti. Insanlardan kaçıyor, daima tenhalarda dolaşıyor. Anası, bu hâle vâkıf olup meseleyi babasına açtı. Baba divanı toplayıp, Habbâbı divana dâvet etti. Habbâb divana geldiğin
Sayfalar 73–79
Muzaffer Ozak Külliyatı · lâdına dehşetli bir düşmandır. Şeyh şeklinde görünür ve seni namazından, niyazından alıkoyar. Şeytan, mü'mine şu şekilde vesvese verir: — Namaz da ne imiş? der. — Yatıp, kalkmaktan
Sayfalar 95–101
Muzaffer Ozak Külliyatı · Zira, sevdiği o kulunun âh-ü eniyni Allahu tealâ'ya hoş gelir ve niyazına devam etmesi için de talebini geciktirir. Allahu tealâ'nın, sevdiği kullarına nâzı ehline malûmdur. Dualar
Sayfalar 106–113
Muzaffer Ozak Külliyatı · — Bu harfler, müteşâbihattandır.. Bunları öğrenmek sana lâzım değildir, buyurarak tefsir ve tafsil etmek istememişler. Hz. Huzeyfe't-ül-Yemani, bu zata sormuşlar: - Sen, bu harfler
Sayfalar 122–128
Muzaffer Ozak Külliyatı · kötü ve çirkin fiil ve amellerinle, suçların ve kabahatlerinle, irili ufaklı günahlarınla başbaşa kalacaksın. Acaba, o korkunç ânı, ölüm acılarını, pişmanlık sancılarını, o karanlı