tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
12 sonuç · “Melamet”
01Enveriyye
Osman Şems Efendi'nin Kādirî-Üveysî ve melâmet neşveli ev sohbeti, şiir ve ilâhi çevresi.
Kassâriyye Melâmîliği
9-10. yüzyıl Nişâbur çevresinde belirginleşen; ihlâs, ameli gizleme, nefsi itham ve çalışıp kazanma ilkelerini öne çıkaran Melâmetî çevre.
Ahmed Amiş Efendi
Ahmed Amiş Efendi (1807-1920), Tırnova’daki muallimlikten Fatih sertürbedarlığına uzanan hayatında Kuşadavî irşadı sohbet, melâmet ve teveccüh merkezli bir yöntemle İstanbul’un ilim ve kültür çevrelerine taşıdı.
Bandırmalızâde Mustafa Hâşim Baba
Bandırmalızâde Mustafa Hâşim Baba (1130/1718-1197/1782-83), Üsküdar’da Celvetî terbiyesiyle yetişen; Mısır ve Hacıbektaş’ta Bektaşîlik tecrübesi kazanan, melâmet yorumunu Dîvân, Vâridât, Ankā-yı Maşrık ve Devriyye-i Ferşiyye’de işleyen mutasavvıf şairdir.
Hamdûn el-Kassâr
Hamdûn el-Kassâr (ö. III./IX. yüzyıl sonu, Nîşâbur); Melâmetiyye akımının ilk temsilcisi . Fıkıh ve hadiste yüksek dereceye ulaştıktan sonra tasavvufa yönelmiş, şekilciliğe karşı çıkan bir hareketin öncüsü olmuştur.
Ömer Dede Sikkînî (Bıçakçı Emîr Dede)
Ömer Dede Sikkînî (Emîr/Bıçakçı Dede, ö. 1475), Hacı Bayrâm-ı Velî’nin doğrudan halifesi, Göynük merkezli Bayramî-Melâmî irşad çizgisinin ilk kutbu ve taç-hırka yerine sohbet ile melâmeti öne çıkaran kurucu sûfîdir.
Şeyh Bahrî Dede
Şeyh Bahrî Dede (ö. 974/1566), Edirne’deki Koğacı Dede Zâviyesi’nden Bursa Muradiye’deki kendi zâviyesine uzanan irşad hayatı; melâmet tavrı, şiiri ve Sigetvar seferi anlatılarıyla tanınan XVI. yüzyıl sûfîsidir.
Şeyh Mustafa Hâşim Efendi (Hâşim Baba)
Hâşim Baba (ö. 1783), babası Yûsuf Nizâmeddin'in ardından Üsküdar Bandırmalı Tekkesi postuna geçen; Celvetî, Bektaşî ve melâmet neşvelerinin kesişiminde eser veren sûfî ve şairdir.
Melamet
Su) Kınama, ayıplama, kötüleme, karalama, tas. Melamet selameti terk etmektir (Hamdun Kassar). Kınayanların kınamasından çekinmeden doğru yolda yürümektir. Allah'ın kanunu öyledir ki, kim halkı hak yola davet et- se herkes onu kınar. Peygamberler, veliler hep kınanmışlardır. Bu yüzden hak yolda yürüyen Hak erlerinin kınanmayı daima göze almaları ve buna hiç aldırış etmemeleri lazımdır. Özellikle âşıklar aşkları uğrunda her türlü kınanmayı, hatta aşağılanmayı göze alırlar. Meleküt âlemi Ben melamet hırkasını kendim geydim eğnime Ârunamus şişesini taşa çaldım kime ne Nesimi Melameti i, 5. ar. منتى) te) Melamet ehli, melamet neşesine sahip olan, melamet meşrebini tercih eden, melamet tarikini tutan, Melametiliği Nişabur'da Hamdun Kassar (ölm. H. 271) yaymıştır. Horasan'daki zahitler ve abitler Irak süfilerine karşı bu yolu savunmuşlardır. Süfilik ile Melamilik (Melametilik) arasındaki başhea farklar şunlardır: Süfilerin Saf, hırka ve taç gibi belli bazı kıyafetleri vardır, Melamet ehlinin belli bir kıyafeti yoktur; onları halktan ayıran şekle ait bir şey mevcut değildir. Süfiler ibadet, zikir, semâ ve vecd gibi hususları gizlemezler; bunları açıkça icra ederler. Melamet ehli bahsedilen hususları özellikle nafile ibadetleri gizli tutar. Süfilerin belli bir tarikat adabı, erkânı ve evrâdı, kısaca tarikat merasimi vardır. Melamet ehli her türlü merasimden titizlikle kaçınır. Sadece sohbete önem verirler. Melami “Hayrı izhar, şerri izmar etmeyen sâlik,” Yani “ibadetini gizli tutan, ama günahını gizlemeyen kimse,” diye tarif edilir. Melami riyadan ve ucbdan (kendini beğenmişlik) şiddetle kaçınır, ihlasa büyük önem verir. Bu yüzden ibadetlerinin açığa çıkmasından ve günahlarının gizli kalmasından rahatsız olur. Başkaları hatalarının teşhir edilmesinden ne kadar rahatsız olursa onlar kusurlarının kınamaya yol açmasından o kadar hoşlanırlar. Melami farzı terketmemek, haramı işlememek şartıyla özellikle halkın kınamasına Yol açan hususları bilerek ve isteyerek Yapar. Yerleşik töre, gelenek ve göreneklere aykırı hareket eder. Levm edile edile, kınana kınana nefsini ezecegine ve yola getireceğine inanır, Melamet ehlinden olmadıkları halde pek çok zevk ve keyif ehli, hatta zındık kendini Melami göstermiştir Melamet ehlinin çeşitli tabakatları vardır. Son dönem Melamileri vahdet-i vücut fikrini de benimsemişlerdir. Fakat melamet fikri ve meşrebi az çok bütün tarikatlerde vardır. Nefs-i levvame konusu üzerinde bütün süfiler önemle dururlar. Melamilere Ahfiya, Umena, Danâin gibi isimler de verilir. Terkedip nâm u nişânı giy melâmet hırkasın Bu melâmet hırkasında nice sultan gizlidir İsmail Ma'şüki
İlk Dönem Melâmetîliğinin Temel İlkeleri
Nişâbur çevresinde ihlâs, fütüvvet, emek ve hâli gizleme üzerine iki kaynağın birlikte ve kaynak türleri ayrılarak okunmasına dayalı editoryal dosya.
Melâmetîlikte Kaynak ve Yöntem
Menâkıbnâme, akademik bildiri, belge ve yaşayan hafızayı birlikte değerlendirme üzerine iki kaynağın birlikte ve kaynak türleri ayrılarak okunmasına dayalı editoryal dosya.
Melâmet Bir Tarikat mı, Bir Meşrep mi?
İlk Melâmetî çevrelerden Bayramî-Melâmî yorumlara uzanan kavramsal ayrım TDV İslâm Ansiklopedisi maddeleri mevcut monografilerle karşılaştırılarak özgün biçimde hazırlanmıştır.