tarikat.orgİlk Melâmetî çevrelerden Bayramî-Melâmî yorumlara uzanan kavramsal ayrım TDV İslâm Ansiklopedisi maddeleri mevcut monografilerle karşılaştırılarak özgün biçimde hazırlanmıştır.
İlk anlam
Melâmet, kişinin mânevî hâlini gösteriş konusu yapmaması, nefsini temize çıkarmaması ve halkın övgüsünü aramaması etrafında gelişen bir tavırdır. İlk Melâmetî çevreleri, sonraki anlamıyla merkezî teşkilâta sahip tek bir tarikat gibi okunmamalıdır.
Tarikatlar içindeki etkisi
Melâmet neşvesi Hâcegân-Nakşibendiyye, Kübreviyye ve Mevleviyye gibi farklı gelenekleri etkiledi. Bu etki, söz konusu yolları Melâmiyye'nin alt kolu yapmaz; ortak ahlâk ve irfan vurgularını gösterir.
Anadolu'daki yeni görünüm
Bayramiyye içinde gelişen Melâmî yorum, ilk dönem Melâmetîliğiyle tarihî bağ kurmakla birlikte başka bir sosyal ve kurumsal bağlamda ortaya çıktı. Kişi ve grup sayfalarında dönemler birbirine karıştırılmadan “ilk Melâmet”, “Bayramî-Melâmî” ve sonraki yorumlar ayrı gösterilir.