tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
26 sonuç · “Kalender”
01Kalender Çelebi (Kalender Şah)
Kalender Çelebi, Hacıbektaş pîr evi ve Çelebiler soy hafızasıyla ilişkilendirilen; 1526–1527'de malî, siyasî ve dinî sebeplerle büyüyen Orta Anadolu ayaklanmasına liderlik eden tarihî şahsiyettir.
Arab İbrâhim b. Kāsım el-Halebî
Arab İbrâhim b. Kāsım el-Halebî (ö. 983/1575), Halep’te yetişip Ebüssuûd Efendi’den mülâzemet alan; Kalenderhâne ve Sahn medreselerinde ders veren, ardından İzmir kadılığı yapan Osmanlı âlimidir.
Çeşmîzâde Tâbiî Hasan Efendi
Canik’ten İstanbul’a gelerek Çeşmîzâde Mehmed Sâlih Efendi’den mülâzemet alan Çeşmîzâde Tâbiî Hasan Efendi (ö. 1695), Ebü’l-Fazl Medresesi’nden Sahn-ı Semân ve Kalenderhâne’ye uzanan bir ilmiye kariyeri yürüttü.
Hacım Sultan
Hacım Sultan; Bektaşî geleneğine göre Hacı Bektâş-ı Velî'nin önde gelen halifelerinden biri. Kaynak, kronolojik delillerle onun Hacı Bektaş'ın çağdaşı değil, XIV. yüzyılda yaşamış bir Kalenderî-Haydarî şeyhi olduğunu gösterir.
Hatibzâde Mollâ Mehmed
Hatibzâde Mollâ Mehmed (ö. 945/1538-39), Çivizâde ve Sa‘dî Efendi çevrelerinde yetişen; astronomi okutan, daha sonra resmî ilmiye yolundan ayrılarak kalenderâne bir hayat seçen Kastamonulu âlimdir.
Otman Baba
Otman Baba (780/1378-79 – 883/1478), erenlerin “Hüsam Şah” dediği Kalenderî şeyhi; yüzlerce abdalıyla Balkanları dolaşarak XV. yüzyıl Rumeli Kalenderîliğine damgasını vurmuş, kendini zamanın kutbu sayarak Fâtih Sultan Mehmed'in karşısında dahi bu iddiadan vazgeçmemiştir.
Kalender
iki alemden ilgisini kesen dünyayı ve ahireti umursamayan. Kalender örfe, ananeye, âdetlere ve toplumun kurallarına karşı ilgisizdir. Hiçbir şeye aldırmaz. Hatta gelenek ve göreneklere aykırı davranmaktan zevk alır. Zevk ve keyif ehlidir. Kalenderlerin <oğu ya hiç ibadet etmez veya canı istediği zaman ibadet eder. Günahlardan kaçınma hususunda da böyle davranırlar, Haram da olsa canlarının istediğini yapmaktan geri durmazlar (: CN 15; ta VI:128). Bektasilikte mürit adayı, Mr ' ERE REN!
Kalenderiye
Kalenderilerin bağlı bulundukları dini-sosyal akım. Kalendername Konusu kalenderilik olan manzume. Kalendername, kalenderiyat. Kalenderce hal ve hareketleri öven nesir ve manzum eserler. Kalenderhane Kalenderlerin tekkesi.
Otman Baba Türbesi ve Zâviyesi
Varna · Bulgaristan · Kışlarını geçirdiği zâviyesi buradaydı; türbesi 1506'da yapıldı. Demir Baba'nın abdalları burayı sık sık ziyaret etmiş, ziyaretin en büyük kerem olduğunu söylemişlerdir. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal çevresi ve Küçük Abdal’ın Vilâyetnâme’sinde korunan hatırasıyla Balkan tasavvuf tarihinin başlıca Kalenderî şahsiyetidir.
Hacım Sultan Türbesi, Hacımköy
Uşak · Türkiye · Uşak'a üç saat mesafede bulunan Hacımköy'de yattığı kabul edilir; Vilâyetnâme 'ye göre âsitânesini kurduğu Susuz da bu çevrededir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Hacım Sultan : Hacım Sultan, XIV. yüzyılda Germiyan sahasında yaşadığı anlaşılan; 1321 tarihli Susuz zâviyesi, konar göçer Türkmen çevresi ve erken Vilâyetnâmesi üzerinden tanınan, daha sonra Bektaşî geleneğin başlıca halife şahsiyetlerinden biri kabul edilen Kalenderî-Haydarî şeyhidir.
Hacıbektaş (Hacı Bektaş ocağı)
Nevşehir · Türkiye · Kaynak, Kalender'in hayatı hakkında “Hacı Bektaş ocağı şeyhi olması dışında bilgi mevcut değildir” der. Ocak şeyhliği, isyan öncesindeki tek sabit görev kaydıdır. İlişkili kişi dosyası Kalender Çelebi (Kalender Şah) : Kalender Çelebi, Hacıbektaş pîr evi ve Çelebiler soy hafızasıyla ilişkilendirilen; 1526–1527'de malî, siyasî ve dinî sebeplerle büyüyen Orta Anadolu ayaklanmasına liderlik eden tarihî şahsiyettir.
Kumcân Köyü, Hemedan
Hemedan · İran · Irâkī'nin 610 (1213) dolayında doğduğu köy; Kumcânî nisbesi buradan gelir. Hemedan'daki Şehristan Medresesi'nde daha on yedi yaşındayken ders vermeye başladı; medresede ders okuturken içeri giren Kalenderî dervişlerin gazeli ve semâı sebebiyle 627'de (1230) buradan ayrıldı. Koordinat Hemedan şehir merkezine göre verilmiştir; köyün kesin yeri gösterilmemiştir.
Kalenderhane Medresesi
İstanbul · Türkiye · 944 Rebîülâhirinde 40 akçe ile Taşköprîzâde Ahmed Efendi'nin yerine müderris olduğu medrese. İlişkili kişi dosyası Baldırzâde Abdurrahman Efendi : Baldırzâde Abdurrahman Efendi (ö. Şaban 970/1563), Zenbilli Ali Cemâlî’nin muîdi ve mülâzımı olarak yetişen; İstanbul, Edirne ve Tire medreselerinden sonra Medine ve Halep kadılıklarında bulunan Osmanlı âlimidir.
Kubbetü'l-İslâm Medresesi
Mültan · Pakistan · Vali Nâsırüddin Kabâce'nin Mültan'da yaptırdığı medrese; burada fıkıh okumuştur. Kendi maddesinde ise Mültan'daki öğrenimini “Mevlânâ Minhâcüddîn-i Tirmizî Medresesi”nde tamamladığı kayıtlıdır; iki adlandırmanın aynı kurumu mu yoksa iki ayrı medreseyi mi gösterdiği kaynaklarda açık değildir. Kutbüddin Bahtiyâr ile ilk defa Mültan'da tanışmış ve onun vasıtasıyla Çiştiyye'ye girmiştir.
Arpaemini Mustafa Efendi Mektebi Hazîresi
İstanbul · Türkiye · Kalenderhâne Camii yakınındaki mektep hazîresi. Kendi yaptırdığı mektebin yakınına defnedildiği kaydedilir; araştırmalar sonucunda mezarının, oğlu Mirzazâde Sâlim Efendi'nin mezarıyla birlikte burada bulunduğu tespit edilmiştir.
Bahâeddin Zekeriyyâ Hankahı
Mültan · Pakistan · Kalenderî kafilesinin konakladığı, Irâkī'nin ilk gelişinde ayrılıp Delhi ve Sûmenât dolaştıktan sonra dönerek Bahâeddin Zekeriyyâ'nın müridi olduğu hankah. Burada yirmi beş yıl şeyhine hizmet etti, kızıyla evlendi ve şeyhinin vefatından (661/1262 veya 666/1267) sonra yerine geçti. Kendisini çekemeyenlerin hükümdara şikâyeti üzerine Mültan'dan ayrıldı. Koordinat Mültan şehir merkezine göredir.
Sandıklı
Afyonkarahisar · Türkiye · Üveyik köyünde sığır çobanlığından sonra gittiği, ancak kılık kıyafeti yüzünden barındırılmadığı yerlerden. İlişkili kişi dosyası Hacım Sultan : Hacım Sultan, XIV. yüzyılda Germiyan sahasında yaşadığı anlaşılan; 1321 tarihli Susuz zâviyesi, konar göçer Türkmen çevresi ve erken Vilâyetnâmesi üzerinden tanınan, daha sonra Bektaşî geleneğin başlıca halife şahsiyetlerinden biri kabul edilen Kalenderî-Haydarî şeyhidir.
Kalenderhane Medresesi
İstanbul · Türkiye · 951/1544-45'te kırk akçe ile, iki kazaskerin yaptığı imtihanı geçerek müderris olduğu medrese. İlişkili kişi dosyası Abdülkerîmzâde Mehmed Efendi : Abdülkerîmzâde Mehmed Efendi (ö. 1568), Ebüssuûd ve Kemalpaşazâde çevresinde yetişen; müderrislik, kadılık ve Anadolu kazaskerliği yapan, tefsirden nahve uzanan eserler ve Arapça Kasîde-i Mîmiyye kaleme alan Osmanlı âlimidir.
Abdal Mûsâ Dergâhı (Tekke köyü)
Elmalı / Antalya · Türkiye · Menâkıbnâmeye göre intisap ettiği ve kırk yıl hizmet ettiği dergâh. İlişkili kişi dosyası Kaygusuz Abdal : Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ çevresine bağlanan menâkıbnâmesi, Kahire dergâhı ve manzum-mensur eserleriyle Bektaşî edebiyat ve erkân hafızasının kurucu isimlerindendir.
Edirne Zâviyesi
Edirne · Türkiye · Varna ile birlikte kışları geçirdiği iki zâviyeden biri. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal çevresi ve Küçük Abdal’ın Vilâyetnâme’sinde korunan hatırasıyla Balkan tasavvuf tarihinin başlıca Kalenderî şahsiyetidir.
İlk Dönem Melâmetîliğinin Temel İlkeleri
Nişâbur çevresinde ihlâs, fütüvvet, emek ve hâli gizleme üzerine iki kaynağın birlikte ve kaynak türleri ayrılarak okunmasına dayalı editoryal dosya.
Bektaşiyye Nasıl Teşekkül Etti?
XIII. yüzyıl Hacı Bektâş çevresinden XVI. yüzyıl tarikat teşkilatına
Divan Şiirinde Tasavvuf: Kavram, Mecaz ve Eşya
Şiir kaynak olarak nasıl okunur? Divan şiirindeki tasavvuf dili doğrudan tekke yönetmeliği değildir. Şair, teknik kavramı estetik mecaza dönüştürebilir; aynı mazmun dinî, beşerî ve tasavvufî anlamları birlikte taşıyabilir. Tevhid ve aşk Vahdet-kesret, benlik, mâsivâ, tecellî ve ayna mecazları varlık anlayışını; âşık, sevgili, rakip, şarap ve meyhane dili aşk
SÛFÎ OLMADIKLARI HALDE SÛFÎLERE NİSBET EDİLENLER
Avârifü’l-Maârif · 9. bölüm · Kendilerini bazen “Kalenderi” bazen de “Melâmetî” diye isimlendiren bir grup, sûfiler arasında zikredilmektedir. Az önceki bölümde melâmetînin hâlini zikrettik. Onların hâlinin şer
Sayfalar 426–433
Muzaffer Ozak Külliyatı · Mazhar-1 sırrı Hudâ, Mesher-i feyz-i atâ, Meş'ar-i pûş-i hata, Pir sultan Abdülkadir.. İns-ü cin oldu hayran, Melekler kıldı devran, Arsı eyledi seyran, Pir sultan Abdülkadir.. Ber
Sayfalar 754–760
Muzaffer Ozak Külliyatı · El-hamdü lillahillezi kale fi kitabih-il-kerim: (FA'LEM ENNEHU LÂ İLAHE İLLALLAH) ve fi âyetin âhar: (FEZKÜ- RÜNİ EZKÜRKÜM..) ve fi âyetin âhar: (YÂ EYYÜHELLE- ZİYNE AMENUZKÜRULLAH