tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
948 sonuç · toplam 948 · “dânâ” · 10/40
01hakem
İslâmî inanç çerçevesinde birden fazla kişi arasmda oluşan ihtilâfları çözmek için taraflarca belirlenen veya tayin edilen kimse. Kur’ân-ı Kerîm’in “En'âm suresi” nde mealen “Habibim de ki size içinde açıklanmış bir hâlde o kitabı indiren A…
Halvetiyye
öz. a. İslâm dünyasmm en yaygın olan ve Şeyh Ebi Abdullah Sıracüddin Ömer el-Halvetî ’ye nipet edilen bir büyük tarikatın adı. İran’ın Geylân bölgesinde 14. yüzyılm ikinci yarısmda oluşum gösteren ve Ömer el-Halvetî’nin Tebriz’e yerleşmesi…
Hayız
Kadında belirli dönemlerde rahimden gelen tabiî kan. Fıkıhta namaz, oruç, tavaf ve aile hukuku bakımından sonuçları bulunan özel hâllerden biridir. Hayız kanı, doğum sonrasında görülen nifas ve hastalık sebebiyle gelen istihâza kanından ayr…
Makdûr
Kudretin konusu olan şey. Kelâm ilminde bir kudret sıfatının etkisinin yöneldiği mümkün fiil veya varlık için kullanılan terimdir. Allah’ın kudreti bağlamında makdûr, yaratılması veya meydana getirilmesi aklen mümkün olan şeyi ifade eder; m…
ıyâmet-nâme
ed. Tasavvuf! edebiyatta Kur’ân-ı Kerîm’in. hükümleri doğrultusunda kıyamet günü hakkında kaleme alınan eserler için kullanılan ortak ad. kız ıyâmet suresi a. [< g Ar. “Sûretü’l- Kıyamet” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş s beşinci, iniş sırasma g…
Cin suresi
Cin suresi a. ((^[ -1 Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş ikinci, iniş sırasına göre kırkıncı suresi olup “A'râf suresi” nden sonra ve “Yâsîn suresi” nden önce Mekke’de nazil olmuş ve yirmi sekiz ayetten meydana gelmektedir. Admı ilk ayetteki “cinn” t…
Rifâ'iyye
(ZLüJ [Ar.] İslâm düntas. yasmm ve inancmm ilk uvtarikatlerinden biri olan ve Ahmed er-Rifâ'î (öl. 578 / 1182) ye nispet edilen tarikatın adı. Irak’m güneyindeki Batâih böluna gesinde kurulan ve oradan Anabir dolu’ya kadar uzanan geniş bir…
Kasru’s-salât
Yolculukta dört rekâtlı farz namazları iki rekât olarak kılma. Sabah ve akşam namazları kısaltılmaz. Yolculuk mesafesi, ikamet niyeti ve kısaltmanın ruhsat mı zorunlu uygulama mı olduğu mezheplere göre farklı değerlendirilir. Cem‘, yani iki…
Vâkī
Koruyan, gözeten ve zarardan sakındıran. Allah’a nispet edildiğinde yaratılmışları koruyup gözeten anlamında kullanılan sıfatlardan biridir. Kelime, insanın fiilleri için kullanıldığında bir şeyi meydana gelmeden önce engelleyen veya zarara…
âdıd
âdıd a. (iüiL) [Ar.] Hadis biliminde, kusuru bulunan bir rivayeti bu kusurundan armdıran ve onu sağlıklı biçimde destekleyen ikinci bir hadis. 2. Aralarmda hafıza eksikliği bulunan bir ravînin rivayet ettiği hadisin aynısı, bir başka yoldan…
Tefvîzü’l-mehr
Mehir miktarı nikâh sırasında belirlenmeden yapılan evlilik. Mehir daha sonra eşlerin anlaşması, emsal mehir veya yetkili merciin takdiriyle belirlenir. Okuma notu Bu fıkıh terimi, tasavvuftaki “işleri bütünüyle Allah’a bırakma” anlamındaki…
imâle
Kıraat biliminde, fethada ve onu takip eden elif harfinde meydana gelen söyleyiş değişikliği.
ıyâm bi-nefsihi
ıyâm bi-nefsihi a. [Ar.] d Allah’ın zatî sıfatlarından biri â olup O’nun varlığının doğrudan A kendisi ile ilgili olduğunu bir r başka güce ihyaç bulunmadığını g ifade eden kelâm terimi. “ S
ahbâriyye
feLi-O [Ar. ahbâr’in ç. b.] İslâmî inanca göre, dinî konularda nakil ve rivayetlere göre amel edenler, onlara sadık kalanlar.
Felâh
Kurtuluş, selâmet ve murada erme. Dinî kullanımda insanın iman, salih amel ve güzel ahlâkla dünya ve âhiret saadetine ulaşmasını anlatır. Tasavvuf terbiyesinde felâh, nefsin bencil arzularından arınma ve kalbin Hakk’a yönelmesiyle ilişkilen…
kurrâ hâfız
kurrâ hâfız a. Esas mesleği Kur’ân mi okumak olan ve geçimini bu yollla sağlayan deneyimli hafızlar. yet kurtuluşa erenler a. Kur’ân-ı e Kerîm’de “felâh, iflâh, fevz, n mefâze” kavramlarıyla geçen ı” bu terim, kurtuluşa ermek, tasa r ve kay…
zevâ'it tekbirleri
zevâ'it tekbirleri ç. a. Bayram naa en mazlarmda normal tekbirlerin n tedışmda fazladan alman altı tekbir. âmî
ırk
Kemale erme, olgunlaşma, sonsuzluğa ulaşma anlamlarmda kullanılan ve kutsal kabul edilen kırk sayısı için kullanılan kıs terim. Bu sayı, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayette geçmekte olup hadislerde de sıkça kullanıldığı söz konusudur. Bundan dola…
Vefat
Ölüm; dünya hayatının sona ermesi. Kelime “tam olarak almak” anlamındaki kökten gelir ve İslâmî dilde canın Allah tarafından alınmasını anlatan saygılı bir kullanım kazanmıştır. Tasavvuf biyografilerinde ölüm tarihi çoğu zaman “irtihal” vey…
vecd
Tasavvuf inancma göre, kendi iradesi dışında Allah’ın bir ihsanı gibi bir sûfînin kalbine ansızın doğan, onu kendinden geçiren ve beşerî vasıflardan armdıran bir du v rum.
ifk hadisesi
ifk hadisesi a. Adını Kur’ân-ı Kerîm’de “Nâr suresi” nde geçen “ifk” sözünden alan bu terim, iftira, en kötü ve çirkin yalan anlamında kullanılmıştır. Bu yalan ve iftira, Hz. Âişe’ye “Mustalik Gazvesi” sırasmda atılmıştır. Savaş sonrasında…
Cizye
Klasik İslâm devletinde belirli şartları taşıyan gayrimüslim erkek vatandaşlardan alınan baş vergisi. Karşılığında can ve mal güvenliği ile askerlik yükümlülüğünden muafiyet gibi hukukî statüler sağlanırdı. Kadınlar, çocuklar, din görevlile…
Hümeze suresi
Hümeze suresi a. [< k Ar. “Sûretü’l-Hümeze” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yüz dörk. düncü, iniş sırasma göre otuz ikinci suresi olup “Kıyamet suresi” nden sonra ve ) “Mürselât suresi” nden önne ce Mekke’de nazil olmuştur ve adokuz ayetten meydana gel…
diyet
İslâm hukukuda adam öldürme veya yaralama hadiselerinde mağdur olan tarafa ceza veya kan bedeli olarak ödenen para veya mal karşılığı kullanılan terim. Diyet insanlık tarihinin en eski dönemlerinden başlayarak var olan ve uygulanan bir olgu…