tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
193 sonuç · toplam 691 · “âl (II)” · 3/9
01Allahümme salli
Allahümme salli cüm. ÇL, ^1) [Ar.] Cenaze namazı kılınırken okunması gereken duanın adı. Bu dua şöyle: Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammeddin kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrahime inneke hamîdün mecîd.
bedel
ÜJ lAr. ] Sözlük anlamı, “Karşılık, bir şeyin yerine geçen, ivaz, denk” olan bu söz, İslâmî terim olarak “1. Alışverişte satılan mala karşılık ödenen para veya verilen mal. 2. Bazı ibadet ve borçların aslî şekliyle yapılamaması durumunda uy…
Mâlikü’l-Mülk
“Mülkün sahibi.” anlamında bu söz, “esmâ’ü’l-hüsnâ” (Allah'ın güzel isimleri)dan olup Kur’ân-ı Kerîm’de Allah’a izafe edümektedir. “Âl-i İmrân suresi” nin 26. ayetinde mealen “De ki, Allahım, ey mülkün sahibi, sen dilediğine mülkü verirsin,…
elif lâm mim
elif lâm mim a. (JO [Ar.] Kur’ân- Kerîm’de altı sure (“Bakara su resi”; “Âl-i İmrân suresi”; “Ankebût suresi” “Rûm suresi”; “Lokman suresi”; “Secde suresi” nin başında bulunan ve kendi adlarıyla okunan harfler (bk. hurûf-ı mukatta’a).
Zekât
Belirli mal türlerinde nisap ve süre şartları gerçekleştiğinde hak sahiplerine verilmesi farz olan malî ibadet. Kelime arınma, bereket ve artma anlamlarını taşır. Zekât servetin tamamına değil, fıkıhta belirlenen şartları taşıyan kısmına uy…
ma'bet, -di
ma'bet, -di a. [Ar.] ibadet etme amacıyla yapılan yer için kullanılan terim. Bütün dinlerin temelinde ibadet yattığı için, her dinin kendine özgü bir ibadet yeri olmuştur. İslâm dininin en kutsal mabedi şüphesiz Kâbe’dir mâ ve yeryüzünde ib…
ef âl
“İşler, eylemler.” anlamındaki bu söz, başka kelime ve terkiplerle yeni terimler oluşturur. § tam. efâl-i ibâd ç.a. (jU Jl*jl) İnsan için iradeye dayanan ve bireye sorumluluklar yükleyen iş ve eylemler. efâl-i mükellefin ç.a. (jjâL JLûl) “M…
hak din
hak din a. Allah’ın peygamberler aracılığıyla gönderdiği din. Bu din de “tevhid” esasına dayanan İslâm dinidir (bk. Bakara suresi, 2 /132; Âl-i İmrân suresi, 3 / 19; Yûsuf suresi, 12 / 40); nitekim Kur’ân-ı Kerîm’de bu terim, “Dînü’l-Hakk”…
avf
İnsanm Allah nezdindeki durumu ve o noktada hissettiği korku ve endişeleri ifade etmek için kullanılan terim. “havf’ sözü, Allah’ın suç işleyenleri cezalandırma yöntemlerinden biri olarak “Nisâ suresi” nde ifade edilmekte, özellikle de “All…
hüccet
Sözlük anlamı, e “Delil, belge, senet.” olan bu söz, bir hükmün doğruluğunu kanıta lamak amacıyla ileri sürülen den lil. 2. Şi'â dünyasında yetkin ve m, uzmanlaşmış bilim adamlarına ı- verilen unvan. 3. Hadis bilimine de, üç yüz bin veya se…
fâ'iz
Ticarî veya para alım satım işlemlerinde karşılığı bulunmayan gerçek veya hükmî fazlalığı ifade eden terim. Faiz karşılığı Arapçada yaygın olarak “ribâ” kelimesi kullanılmaktadır. Eski çağlardan beri faiz, toplum içinde hoş karşılanmamış; h…
bâb
Kapı, medhal. 2. Dergâh, başvurulacak büyük kapı. 3. Bir kitabın bölümleri: Bâb-ı evvel, bâb-ı sânı. 4. gr. Fiillerin kök biçimi: sülâsi bâb, rübâî bâb. 5. din. Mezheplerde dinîhiyerarşik makam veya unvan. Özellikle Şiâ geleneğinde imamm en…
câmi'ü’n-nâs
İnsanları kıyamet günüde hesaba çekmek üzere toplayan anlamında AUa’m sıfatlarından. Bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de “Âl-i İmrân suresi” nin dokuzuncu ayetinde mealen şöyle geçmektedir: “Rabbimiz asla şüphe olmayan bir günde sen mutlaka câmi'ü’…
kabâle
GdLî) [Ar.] fik. İslâm hu kukunda bir kimsenin belirlen miş bir borç, vergi ve hizme üstlenmesi ve bunu belgeleye sözleşme. ös Ka'be öz.a. i^) [Ar.] İslâm r.” inacına göre, yeryüzünde, Mekn-ı ke’de “Mescid-i Haram” denilen in “Câmi-i Şerîf’…
Şîr-i Yezdân
“Allah’ın arslanı” anlamında Hz. Ali için kullanılan Farsça övgü unvanı. Cesaret, kahramanlık ve velâyet çağrışımları taşır.
Tu‘me
Geçimlik, tahsis ve yararlanma payı. İslâm devlet geleneğinde bazı görevlilere veya ihtiyaç sahiplerine kamu gelirlerinden ayrılan geçici tahsisatı ifade eder. Tu‘me mutlak özel mülkiyet anlamına gelmez; tahsisin hukukî niteliği ve devamı d…
müstevfî
İslâ devletlerinde, malî işlerle ilg resmî dairenin başı ve ona bağ görevliler
şîr-i Hakk
Ali iç kullanılan terim
tıvâl
Kur’ân Kerîm’de bulunan yedi uzun su re için kullanılan terim. Bu sur ler şunlar: “Bakara suresi” (2 286 ayet), “Âl-i İmrân suresi” ( / 200 ayet), “Nisâ suresi” (4 /17 ayet), “En'âm suresi” (6 / 16 ayet), “A'râf suresi” (7 / 20 ayet), “Şu'a…
hüccetü’l-İslâm
Ç^ı h caa) İslâm dininin en yetkin bilim adamı. 2. İmam Gazali İmam Gazali
Hâtem-i kebîr
“Büyük mühür” anlamında Hz. Ali için kullanılan tasavvufî unvanlardan biri. Velâyet anlayışı içindeki sembolik yeri ifade eder.
on iki imâm
Hz. Muhamm soyundan olup peygambere ris olduğu kabul edilen kişil bunlarm adları şöyle: Hz. 2. Hz. Haşan 3. Hz. Hüseyin Ali Zeynelâbidin 5. Muha med Bâkır 6. Ca’fer-i Sâdık Musa Kâzım 8. Ali Rıza 9. M hammed Takıyyüddin 10. Ali inci Nalâ 11…
İslâm öz.a.ve
ÇoUJ) [< Ar. selâm ve silm] Dün yaya insanlığın hayrı için Hz Muhammed tarafından tebliğ edilen en son İlâhî Hak dinin adı. Kur’ân-ı Kerîm’e göre “İs lâm”, insanın kendisini yalmzca Allah’a adaması, yalnızca O’na kulluk ve ibadet etmesi, Mü…
felsefe-i ûlâ
Hayat ve varlık ile bunların karşısmda Allah ve vara lık ötesi dünyayı ele alan, bunların yanmda tabiî bilimn lerin ilkelerini araştıran bilim dalı için kullanılan bir terim, metafizik (bk. metafizik). Aristo’nun metafizik n için kullandığı…