bedel

ÜJ lAr. ] Sözlük anlamı, “Karşılık, bir şeyin yerine geçen, ivaz, denk” olan bu söz, İslâmî terim olarak “1. Alışverişte satılan mala karşılık ödenen para veya verilen mal.

2. Bazı ibadet ve borçların aslî şekliyle yapılamaması durumunda uygulanacak esaslar. ” biçiminde ifade edilmiştir.

Karşıhkh nza esasma dayanan bedel, “bedel-i sulh”; bir katimın kocasını boşamak amacıyla vermiş olduğu bedele “bedel-i hul’” terimi kullanılmıştır. Dinî konularda ise şu esaslar asildir. Namaz ve oruçta bedel söz konusu olmaz, bunları şahsî ve bedenî ibadetlerdir.

Zekât ve sadaka-i fıtr gibi malî ibadetlerde bedel olabilir. Hac ibadeti hem bedenî hem de malî şartları haiz olduğu için Müslüman’ın bizzat kendisinin yapması esastır. Ancak yaşlılık, sürekli sakatlık ve sağlık bakımından yerine getirilemeyecek durumlarda hac ibadeti bedel yoluyla yapılabilmektedir.

Bir şeyin yerini tutan, yerine geçen; başkasının yerine iş yapan kimse.

Hasta için hacca gitmek farz değildir. Hac farz olduktan sonra gitmeyip de sonraki seneler hastalanan kimse, yerine başkasını kendi memleketinden bedel göndermesi veya bunun için vasiyyet etmesi lâzımdır. Sonraki seneler iyi olup kendisi giderse, tehir günâhı afv olur. (İbn-i Hümâm)