tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
1221 sonuç · toplam 1710 · “Kur’ân” · 13/51
01sıhah
Hadis biliminde, bir hadisin doğruluğunu, sağlamlığını ve güvenilirliğini ifade eden terim. § tam. sıhah-ı sitte a. ( ») İlâb-i hî sır. sırr-ı rubûbiyyet a. (cu^j âm ^ tas. Tanrılık sırrı. olusırr-ı tecelliyât a. ULLşj ^) tas. Kalbe ilk doğ…
siccîn
Kur’ân-ı Kerîm’de geçen ve kötülerin amel defterlerinin bulunduğu s yeri ifade eden terim.
seyfullah
Allah yolunda, dîn-i İslâm için gaza yapma anlamında terim. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’in “Bakara suresi” nin 191. ayetinde yer alan mealen, “Onları (müşrikleri) nerede yakalarsanız öldürün.” ve “Tevbe suresi” nin 36. ayetinde geçen mealen, “Mü…
Vehhâbîlik
İslâmî tarikatlerden 18. yüzyılda ortaya çıkan, Muhammed b. Abdülvehhâb (öl. ve 1206 /1792) a nispet edilen dinîsiyasî hareket, Arabistan’da doğmuş; “ehl-i sünnet” (bk. bu madde) çerçevesinde kalan ve “ehl-i hadis” (bk. bu madde) çizgisinde…
vizr
“Üze rinde bulunan ağırlık, günah. anlammdaki bu terim, Kur’ân- Kerîm’de yirmi yedi ayette ye almaktadır (bk. M. F. Abdülbâk el-Mu'cem, “vzr'” maddesi), bk günah
sâs
Şeriat hukukuna göre, kasten adam öldürme veya işlenen müessir fiil suçlarmda, suçlunun ya da eylemi gerçekleştiren kişinin işlediği eyleme veya davranışa denk b ceza ile cezalandırılma Kur’ân-ı Kerîm’de “kısâs” iç önce “Bakara suresi” nde…
yemîn keffâreti
yemîn keffâreti a. Allah’ın admı anarak yemin eden kimsenin bu yeminini bozması veya yerine getirememesi durumunda ödemesi gereken bedeller için kullanılan terim. Bu bedeller, Kur’ân-ı Kerîm’de “Tahrîm suresi, 66 / 2 ve Mâ'ide suresi, 5 / 8…
oruç, -cu
oruç, -cu a. İslâm’m beş şartmdan biri olan bu terim, Arapça “savm, sıyâm”, Farsça “rûze” sözünün karşılığı olarak Türkçeleşmiştir. İslâm inancına göre, “Tan yerinin ağarmasından başlayarak gün batımına kadar geçen süre içinde yeme, içme, v…
sâbi'in
Kur’ân-ı Kerîm’de “ehl-i kitâb” (bk. bu madde) arasında sayılan, ancak haklarında hiçbir bilgi verilmeyen bir dinî grup. “Bakara suresi” nin 62. ayetinde mealen, “Mü'minler, Yahudiler, Hristiyanlar, Sabitlerden Allah’a ve ahret gününe inanı…
zevce
(^ [Ar.] Evli kadm orta Kur’ân-ı Kerîm’in hem erkek k el- hem de kadın için “zevç” sözü edi kullanılmış; ayrıca bunun ikilik d. ve çokluk biçimleri de yine Kur’ân-ı Kerîm’de yer almıştır [Ar. (bk. M. F. Abdülbâkî, el-Mu'cem nra “zvc” maddes…
ırk
Kemale erme, olgunlaşma, sonsuzluğa ulaşma anlamlarmda kullanılan ve kutsal kabul edilen kırk sayısı için kullanılan kıs terim. Bu sayı, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayette geçmekte olup hadislerde de sıkça kullanıldığı söz konusudur. Bundan dola…
ilim, -İmi (II)
ilim, -İmi (II) a. [< Ar. ilm] Zaman ve mekân kavramlarında sınır tanımaksızın küçük veya büyük, gizli veya âşikâr her şeyi ve olayı eksiksiz bilmek anlamında Allah’a nispet edilen sübûtî sıfatlardan biri ve en kapsamlısı için kullanılan te…
vezin
(jyfi [Ar.] Kıyamet gününde müminlerin iman ve amel defterlerinin ölçülmesi, incelenmesi ve değerlendirilmesi anlamında Kur’ân-ı Kerîm’de geçen terim.
Ahad
Sözlük anlamı “Bir, bir tek, yegâne” olan bu söz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güzel isimleri)dandır. Aynı anlamı içeren bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de “İhlâs suresi” nde doğrudan doğruya Allah’a nisbet edilmiştir. Bu anlam çerçevesinde hadislerde…
yed-i beyzâ
yed-i beyzâ a. (^-Au aJ (beyaz el) mec. Hz. Musa’nm mucizelerinden olan ve gözleri kamaştıran beyaz eli. Firavun, Hz. Musa’dan bir mucize götermesini ister. Hz. Musa da elini koynuna sokup çıkarmca pırıl pırıl parlayan bembeyaz eh ortaya çı…
skat ve devir
skat ve devir a. Bir Müslüman’m sağlığında yerine getiremediği namaz, oruç, hac, kurban, adak gibi ibadetlerinin vefatından sonra yoksul kimselere fidye ödenerek düşürülmesi ve bu maksatla ayrılan paranın yeterli olmaması durumunda onun tem…
Yetim
Ergenlik çağına ulaşmadan babasını kaybetmiş çocuk. Anne-babasını veya annesini kaybeden çocuk için günlük dilde daha geniş kullanılabilir. Kur’ân yetimin malını korumayı, ona iyi davranmayı ve hakkını gözetmeyi ısrarla emreder. Vesayet alt…
nefse zulüm
nefse zulüm a. Bir insanın dünya laj ve ahrette kendisine zarar vereefis. cek inanca sahip olması, söz, eylem veya davranışlar içinde buu-ü) lunması. Bu söz, Kur’ân-ı nla- Kerîm’de yirmi dokuz ayette vuf geçmektedir (bk. M. F. Abdülbâkî, Al…
Yeseviyye
Yeseviyye a [Ar.] İslâm tarikatlerinden olup 12. yy.’da ortaya çıkan ve Ahmed Yesevî (öl. 562 / 1166) ye nispet edilen Orta Asya coğrafyasmda etkin olan bir tarikatın adı ve bunun için kullanılan terim. Kökeni Hz. Ali ve Hz. Ebubekir’e kada…
abd
“ibâdet” v ök “ubûdiyyet” kavrammdan h ul reketle kulluk ve itaat anlamı ya da olup Allah adına kullanıld a ğında “hür insan”, kula ita ar için kullanıldığında ise “köle anlamındadır. Kur’ân’da A lah’a izafetle, bütün insanla UD için kullan…
ifk hadisesi
ifk hadisesi a. Adını Kur’ân-ı Kerîm’de “Nâr suresi” nde geçen “ifk” sözünden alan bu terim, iftira, en kötü ve çirkin yalan anlamında kullanılmıştır. Bu yalan ve iftira, Hz. Âişe’ye “Mustalik Gazvesi” sırasmda atılmıştır. Savaş sonrasında…
fetih (I)
fetih (I) a. [Ar.] Müslümanlarm memleket veya şehirleri Allah rızası ve O’nun adını yüceltmek amacıyla ele geçirmeleri ve İslâm devletine katılmalarım sağlamaları için kullanılan bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de pek çok yerde, mealen “Biryerin s…
ved, -ddi (I)
ved, -ddi (I) a. Gfl [Ar.] Kur’ân-ı Kerîm’de geçen ve Nuh kavminin taptığı Cahiliyye dönemi putlarından birinin adı ve onun için kullanılan terim. ved, -ddi (II) a. 6j) [Ar.] tas. Tasavvuf inancına göre, muhabbetin kalpte karar kılması duru…
hüdhüd
Çavuşkuşu, ibibik; Kur’ân-ı Kerîm’de “Nemi suresi, 27”nin 20-24. ayetlerinde adı geçen ve Süleyman kıssası çerçevesinde Süleyman Peygamber ile Seba Melikesi Belkıs arasında haber getirip götüren kuş. Ayrıca bu terim, İslâmî edebiyatın öneml…