tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
613 sonuç · toplam 1859 · “Şive” · 12/26
01ma'rûf
İslâm inancma göre, dinin hükümleri, genel kuralları ve emirleri çerçevesinde yapılması ve söylenmesi gereken, insanları yetiştirme, yönlendirme ve kötülüklerden uzaklaştırma anlamında her söz veya davranış için kullanılan terim, bk. “emr-b…
vücûd-ı vâcib
vücûd-ı vâcib a. UaJj ^f) tas. Hak teâlânın varlığı. vücûd-ı zihnî a. (^j j^ Yalnızca zihinde oluşa “vücûd” için kullanılan k lâm terimi. vücûd-nâme a- \< A vücûd + F. nâme] tas. ed. Tasa vufî edebiyatta mutasavvıf şa lerin insanın Allah ta…
fakîh
Fıkıh bilimi konusunda iyi yetişmiş uzman kişi, din bilgini. Kur’ân-ı Kerîm’de on dokuz ayette (bk. M. F. Abdülbâkî, Mu'cem, “fıkıh”), genellikle “anlamak, hakkıyla kavramak’ anlamında kullanılırken, hadislerde ise “İyi anlamak ve kavramak,…
cem' (II)
cem' (II) a. [Ar.] Bir erkeğin, aralannda akrabalık bağı bulunan iki kadm ile aynı anda evli olma durumunu ifade eden fıkıh terimi. İslâm hukukunda bir erkeğin en fazla dört kadm ile evlenmesi caiz görülmüştür. Ancak evlenilecek kadmlarm bi…
esmâ
GL-I) [Ar. ism’in ç. b.] “İsimler" anlamındaki bu söz, başka kelime ve terkiplerle birleşerek yeni terimler oluşturur. § tam. esmâ-i hüsnâ a. Ç^ı^ o Uçul) bk. esmâ'ü’l-hüsnâ esmâ-i İlâhiyye a. (^11 fLJ) bk. esmâ-i hüsnâ esmâ-i nebi a. (^. U…
ledünnî
Allah ilmi ile ilgili. le Leheb suresi a. [< Ar. “sûretü’l-Leheb” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yüz on birinci suresi olup Mekke döneminde nazil olmuştur ve beş âyetten meydana gelmektedir. “Tebbet le suresi” olarak da bilinen bu surede Hz. Muhammed’…
bâb
Kapı, medhal. 2. Dergâh, başvurulacak büyük kapı. 3. Bir kitabın bölümleri: Bâb-ı evvel, bâb-ı sânı. 4. gr. Fiillerin kök biçimi: sülâsi bâb, rübâî bâb. 5. din. Mezheplerde dinîhiyerarşik makam veya unvan. Özellikle Şiâ geleneğinde imamm en…
cem'-i takdîm
Quj£ j-oş.) Seferî iken veya namaz kılma konusunda mazereti olanların öğle ile ikindi namazını birleştirilerek öğle vaktinde kılması ve yine akşam ile yatsı anamazını aynı uygulama ile akşam vaktinde birleştirerek kılmasını ifade eder (bk.…
bâb-ı âlî
Sadaret makamı, divân-ı hümâyûn ile dahiliye ve hariciye nezaretlerini ve de şûrâ-yı devleti içine alan devlet dairelerinin bulunduğu yer. 2. Osmanh hükümet teşkilâtm; hükümetin başı sadrazam idi, ikinci önemli daire “reisü’lküttâb”ın büros…
vakıf, -kfı
İsl hukukuna göre, mülkiyeti muya, gelirleri ise vakıf kur muş hak sahiplerine ait olm üzere akıllı ve bülûğ çağına miş bir kimsenin bir malmı ve gayrimenkulünü fıkıh hüküm ri çerçevesinde toplumun yar için ebediyyen bağışlaması ve bırakmas…
hîle-i şer'iyye
Yasaklanmış olan bir konunun olumlu sonuçlanmasmı sağlamak amacıyla, şeklen kurallara uygun gibi görünen bir işlemi vasıta olarak kullanarak bir işi veya davranışı kurallara uygun gibi gösterme işlemi için kullanılan bir terim
hâtır-ı melekî
Ahiret sevgisi ve coşkusu
hâtır-ı rahmânî
Allah sevgisi ve coşkusu
Ahz ü siyâset
Yakalama ve cezalandırma. Klasik hukuk ve idarî dilde kamu düzenini korumak amacıyla suç isnadı bulunan kimsenin ele geçirilmesi ve yetkili makamca yaptırıma tâbi tutulmasını ifade eder.
Ebû’r-rebî‘
“Baharın babası” anlamında ibibik kuşuna verilen adlardan biri. Hüdhüd adıyla Kur’ân kıssası ve edebî sembolizmde de anılır.
kayyım
Çİ) [Ar.] fik. Vakıf müt vellisi ve camilerde temizlik g revlisi. Kayyime suresi a. b Beyyine suresi
i” şefi s.ve
ça “Şefaat eden, şefaatçi.” anlamında Allah’ın sıfatı olan bir terim; Kur’ân-ı Kerîm’de “Secde i) suresi” nde geçmektedir. nbk. şefâ'at Yine aynı anlamda an peygamberlerin veya din ululade rmın ahirette mümin kullarm ır günahlarmm bağışlanm…
huld
Sözlük anlam “Uzun zaman kalmak, devam etmek.” olan bu söz, bir şeyi değişmemesi ve bozulmaması y da değişmenin uzun zaman son ra gerçekleşmesi yanında cenne ve ahreti ifade eden bir Kur’â terimi olarak kaynaklarda ye almaktadır. Kur’ân-ı K…
ferd-i nisbî
Hadis biliminde, bir râvînin rivayetinin herhangi bir bakımdan tek kalması veya ötekilerinden farklı olması. ferd mineT-esmâ veT-künâ
muhaddis
CA^) [Ar. ] Ha biliminde, hadis bilgi ve yete ğine sahip uzman kişi ve to dığı hadisleri rivayet etme uğraşan kimse. İyi yetişmiş “muhaddis”in şu meziyetl sahip olması aranmıştır: Ha 479 muhâfazakâr lkın okutma işini yaparken önce abehli de…
Dârü’l-emân
Güvenlik ve esenlik kapısı veya yurdu. Bektaşî ve tekke dilinde erenlerin himaye alanını anlatan sembolik bir adlandırma olarak kullanılabilir.
şirk
İslâm inancm göre, evreni yaratan, idare ed yüce Allah’a, O’nun sıfat ve fi lerinde eşi ve benzeri veya or ğı bulunduğunu kabul etme savunma anlamında kullanıl terim. İslâma göre, şirk koşm en büyük günahtır (bk. “Ni suresi”, 48 ve 116. aye…
sâhib-i Sıffîn
Siftin savaşmın ulu kişisi veya kişileri. mec. Hz. Âli
sâhib-i nâmûs
Kanun yapıcısı ve koyucu için kullanılan terim. 2. Hz. Muhammed Hz. Muhammed