fakîh

Fıkıh bilimi konusunda iyi yetişmiş uzman kişi, din bilgini. Kur’ân-ı Kerîm’de on dokuz ayette (bk. M. F. Abdülbâkî, Mu'cem, “fıkıh”), genellikle “anlamak, hakkıyla kavramak’ anlamında kullanılırken, hadislerde ise “İyi anlamak ve kavramak, Kur’ân konularında bilgi sahibi olmak.” biçiminde ifade edilmiştir. İslâmî bilimler çevresinde, özellikle de mezhep temsilcileri tarafından “fakîh” sözü, “takva sahibi din âlimi veya insanın hak ve yükümlülüklerini bilmesi veya hadis âlimi” gibi değişik yorumlarla tarif edilmiştir.

1. Fıkıh âlimi. Dînin amelî (yapılacak işlerle ilgili) hükümlerinde mütehassıs âlim. Çoğulu fukahâdır. (Bkz. Fıkıh)

2. Müctehid. Kur'ân-ı kerîmde ve hadîs-i şerîflerde açıkca bildirilmemiş olan hükümleri, açık ve geniş olarak bildirilenlere benzeterek meydana çıkarabilen derin âlim. İctihâd derecesine varmış âlim.

Allahü teâlâ bir kuluna iyilik etmek isterse, onu dinde fakîh yapar. (Hadîs-i şerîf-Buhârî)

Bir kimse fakîh olursa, Allahü teâlâ, onun özlediği şeyleri ve rızkını ummadığı yerlerden gönderir. (Hadîs-i şerîf-İhyâ)

Şeytana karşı bir fakîh bin âbidden (çok ibâdet edenden) daha kuvvetlidir. (Hadîs-i şerîf-Hilye)

Fakihlerin başı İmâm-ı A'zam'dır ve fıkhın dörtte üçü ona âittir. (İbn-i Âbidîn)