TARİHİ VE İLİŞKİLERİ

1809'da yola çıkıp altı ayda ulaştığı, Abdullah Dihlevî'ye intisap ederek sülûkünü beş ayda tamamladığı ve beş tarikattan icâzet aldığı şehir.

İlişkili kişi dosyası

Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî: Şehrizorlu Mevlânâ Hâlid, Abdullah Dihlevî'den aldığı Müceddidî-Nakşibendî terbiyeyi kısa sürede Irak, Anadolu, Suriye, Kafkasya ve daha geniş Osmanlı coğrafyasına taşıdı.

Mekân türü: intisap yeri
Dönem: XVIII–XIX. yüzyıl
Bugünkü durum: Kişi kartı araştırmasında doğrulanan tarihî bağlantı
Konum güveni: Yaklaşık tarihî çevre

KAYIT DAYANAĞIKişi kartı kaynak paketi — Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî

Uzun yolculuğun ardından Delhi'de Abdullah Dihlevî'ye intisap etti; Nakşibendî-Müceddidî eğitimin yanı sıra başka tarikatlardan da icazet aldı. Yerel atlas içindeki doğrulanmış şehir merkezi kullanıldı. Coğrafya notu kişi dosyasıyla eşleştirilmiştir; koordinat güveni mekân kaydındaki ayrı alanda değerlendirilmelidir. Bağlantılı kişi kartının temel kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hâlid el-Bağdâdî”, c. 15, s. 283-285. Mekân ilişkisi bu kaynak paketinden hazırlanan kişi biyografisinin coğrafya çıkarımıdır; her ayrıntının tek tek aynı kaynakta geçtiği ileri sürülmez.

BAĞLI ŞAHSİYETMevlânâ Hâlid-i BağdâdîMevlânâ Hâlid-i Bağdâdî (1193/1779, Karadağ, Süleymaniye – 14 Zilkade 1242 / 9 Haziran 1827, Şam); Nakşibendiyye'nin Hâlidiyye kolunun kurucusu . Delhi'de beş ayda sülûkünü tamamlamış, tarikatı Balkanlar'dan Sumatra'ya yaymıştır. Râbıta yorumu Nakşîler arasında bile tartışılmıştır.

AYNI MEKÂNIN DİĞER KİŞİ BAĞLANTILARI

Hacı İmdâdullah Tehânevîtahsil yeri — Muhtemelen 1833'te gittiği ve bir süre kelâm, hadis ve hat dersleri aldığı şehir. On dokuz-yirmi yaşlarında tasavvufa ilgi duyup Şah Nasîrüddin Nakşibendî-Müceddidî'yŞahsiyet dosyasına git →Sultan Bâhûhilâfet yeri — Şeyhi Habîbullah Kādirî tarafından gönderildiği Pîr Abdurrahman Dihlevî'nin şehri; seyrüsülûkünü burada tamamlayıp hilâfet aldı. 1668'de Evrengzîb ile üçüncü görüşmeŞahsiyet dosyasına git →Muhammed Ma‘sûm Sirhindîsiyasî merkez — 1655'te Tâc Mahmûd'un cezasının infazı için gittiği ve 1665-66 civarında oğlu Seyfeddin'i Evrengzîb'in mânevî eğitimi için gönderdiği başşehir. İlişkili kişi dosyasŞahsiyet dosyasına git →Emîr Hüsrev-i Dihlevîikamet ve saray — Saray şairi unvanını aldığı, mushafdarlık yaptığı ve yedi sultan devrini gördüğü başşehir; iki defa taşradan yakınlarının hasretiyle buraya döndü. İlişkili kişi dŞahsiyet dosyasına git →Sa‘dî-i Şîrâzîtesir sahası — Gazellerinde üslûbunu takip eden çağdaşları Emîr Hüsrev-i Dihlevî ve Hasan Dihlevî'nin şehri; Urdu edebiyatındaki tesirinin kapısı. İlişkili kişi dosyası Sa‘dî-i ŞîrŞahsiyet dosyasına git →Dârâ Şükûhidam yeri — Esir alındıktan sonra getirilip mülhidlikle suçlanarak idam edildiği başşehir (10 Eylül 1659). İlişkili kişi dosyası Dârâ Şükûh : Dârâ Şükûh, Miyân Mîr ve Molla Şah çevŞahsiyet dosyasına git →Nizâmeddin Evliyâtahsil ve irşad şehri — On altı yaşında annesi ve kardeşleriyle ilim tahsili için geldiği ve tartışmalardaki başarısıyla “bahhâs” diye tanındığı şehir; Sultan Alâeddin Halacî'nin gŞahsiyet dosyasına git →Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdîintisap yeri — 1809'da yola çıkıp altı ayda ulaştığı, Abdullah Dihlevî'ye intisap ederek sülûkünü beş ayda tamamladığı ve beş tarikattan icâzet aldığı şehir. İlişkili kişi dosyası Şahsiyet dosyasına git →

11 mekân kaydı ve 8 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.

BU DOSYADA BİRLEŞEN KAYITLAR

DelhiHacı İmdâdullah TehânevîMuhtemelen 1833'te gittiği ve bir süre kelâm, hadis ve hat dersleri aldığı şehir. On dokuz-yirmi yaşlarında tasavvufa ilgi duyup Şah Nasîrüddin Nakşibendî-Müceddidî'ye burada intis

DelhiSultan BâhûŞeyhi Habîbullah Kādirî tarafından gönderildiği Pîr Abdurrahman Dihlevî'nin şehri; seyrüsülûkünü burada tamamlayıp hilâfet aldı. 1668'de Evrengzîb ile üçüncü görüşmesi de burada ol

DelhiMuhammed Ma‘sûm Sirhindî1655'te Tâc Mahmûd'un cezasının infazı için gittiği ve 1665-66 civarında oğlu Seyfeddin'i Evrengzîb'in mânevî eğitimi için gönderdiği başşehir. İlişkili kişi dosyası Muhammed Ma‘sû

DelhiEmîr Hüsrev-i DihlevîSaray şairi unvanını aldığı, mushafdarlık yaptığı ve yedi sultan devrini gördüğü başşehir; iki defa taşradan yakınlarının hasretiyle buraya döndü. İlişkili kişi dosyası Emîr Hüsrev

DelhiSa‘dî-i ŞîrâzîGazellerinde üslûbunu takip eden çağdaşları Emîr Hüsrev-i Dihlevî ve Hasan Dihlevî'nin şehri; Urdu edebiyatındaki tesirinin kapısı. İlişkili kişi dosyası Sa‘dî-i Şîrâzî : Sa‘dî-i Ş

DelhiDârâ ŞükûhEsir alındıktan sonra getirilip mülhidlikle suçlanarak idam edildiği başşehir (10 Eylül 1659). İlişkili kişi dosyası Dârâ Şükûh : Dârâ Şükûh, Miyân Mîr ve Molla Şah çevresindeki Kā