Ara
Menü

Yemen Kādiriyyesi: Erken Şubeler ve Nispet Ağları

Hikemiyye'den Cebertiyye'ye XIII–XV. yüzyılların yerel irşad haritası

Hazırlayan
tarikat.org editoryası
Durum
Kaynakları incelendi
Yayın
3 Ağustos 2026

Yemen'deki on iki erken Kādirî nispetini tarih, kurucu ve alt kol ilişkileriyle düzenleyen kaynak dosyası.

Tek bir düz çizgi değil

Yemen'de Kādiriyye, XIII. yüzyıl başlarından itibaren yerel şeyhlere nispet edilen çok sayıda adla görünür. Hikemiyye, Esediyye/Yemeniyye, Ehdeliyye, Uceyliyye, Nehâriyye, Zeylaiyye, Tavâşiyye ve Müşerriiyye gibi adlar aynı dönemde tek merkezden yönetilen kurumlar olarak düşünülmemelidir.

Alt kollar

Muhammed el-Becelî'nin Muhammed el-Hikemî'den hırka giymesi Beceliyye'yi Hikemiyye içinde; Ebü'l-Gays Saîd'in Ali el-Ehdel'e intisabı da Gaysiyye'yi Ehdeliyye içinde konumlandırır. Site şeması bu iki bağı ana yol düzeyinde çoğaltmak yerine ebeveyn-alt kol ilişkisiyle gösterir.

İki ad, tek nispet

Esediyye aynı zamanda Yemeniyye diye anılır. Bu iki ad iki ayrı şube kaydı üretmez. Kaynaklarda Anadolu'ya yayıldığı belirtilse de ayrıntılı faaliyet ağı bilinmediği için sahte tekke veya halife kaydı eklenmez.

Çoklu icazet

Cebertî'nin çeşitli yollardan icazeti bulunması, geç ortaçağ tasavvuf ağlarının tek tarikat kimliğine indirgenemeyeceğini gösterir. Kādirî nispet korunurken diğer bağların ihtimali silinmez.

Kaynak ve yöntem

Kurucu adları, ölüm tarihleri, yayılma alanları ve açık mürşid ilişkileri TDV Kādiriyye maddesindeki Zebîdî ve Harîrîzâde aktarımlarına dayanır. Kısa tarihî kayıtlar geniş biyografiye dönüştürülmemiş; belirsizlik görünür bırakılmıştır.