hırka

tas. Sûfîlerin, dervişlerin veya tarikat mensuplarının giydikleri üst libas için kullanılan tasavvufî bir terim. Tasavvuf inancını inceleyen kaynaklara göre, Hz. Peygamber’in “Ehl-i Beyt” (bk. bu madde) ini abası altına alması, Kur’ân-ı Kerîm’de “Yûsuf suresi” inde Hz. Yûsuf’un gömleğinden özellikle söz edilmesi, tasavvuf ehli arasmda kırka giymenin tasavvuf terbiyesi çerçevesi içinde yer almasını ve gelenekleşmesini sağlamıştır.

Arapça, bir kelime olup, Türkçe’mizde de kullanılmaktadır. Bez anlamındadır. Tarikat cihazlarından biri de, hırkadır. Dervişler hırkayı, genellikle zikir sırasında giyerler. Önü açık, yakasız, genişçe, kolludur. Mevlevîlerde resmî giysidir. Mürid, şeyhin’in huzuruna çıkarken, mescide, meydana (semahaneye) girerken hırka giyer. Ancak Mevleviler, kural olarak, sema’ya başlamadan önce hırkayı çıkarırlar. Eskiden dervişler, kazancının helâl yoldan olduğuna inandıkları kişilerden bez parçaları alırlar, bunları birbirine dikip hırka yaparlardı. Buna, yamalı anlamında olmak üzere “murakka” (Bkz. murakka) denirdi. Zamanla, kültürümüzde bir zenginlik olarak, hırka ile ilgili çeşitli atasözleri ve terimler teşekkül etmiştir. Hırka giymenin, tarikata girmek gibi bir anlamı vardır. Bu yüzden hırka, müride törenle giydirilir. Hırkanın çeşitli renkleri olabilir. Sülûku bitirenler beyaz hırka giyerler.Güncide durur hırkamız altında künûzat Dervişleriz, gerçi nazarda fukarayız.Ziya Paşa