ŞAHSİYET DOSYASI

Zâkirzâde Abdülvehhâb Efendi

Zâkirzâde Abdülvehhâb Efendi (ö. 26 Receb 1133/1721), Gafûrî Mahmud Efendi'den Celvetî terbiyesi alan ve İstanbul'un başlıca camilerinde vaaz veren şeyhtir.

Vefat: 1721
Unvan: Celvetî şeyhi ve İstanbul selâtin camileri vaizi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Zâkirzâde ailesi

Abdülvehhâb Efendi, Zâkirzâde Abdullah Efendi'nin kız torunudur. İlim tahsilinden sonra zühd ve irşad yoluna yöneldi.

Gafûrî Mahmud Efendi'ye intisabı

Üsküdar'daki Aziz Mahmud Hüdâyî çevresinde postnişin olan Celvetî şeyhi Gafûrî Mahmud Efendi'ye intisap ederek tarikat terbiyesini tamamladı.

Vaaz güzergâhı

Kethüdâ Kadın, Galata Arab, Kılıç Ali Paşa, Eyüp Sultan, Yavuz Selim, Fâtih ve Bayezid camilerinde vaizlik yaptı. Bu sıra, Celvetî irşadının tek bir tekkeyle sınırlı kalmayıp İstanbul'un büyük cami kürsülerine yayıldığını gösterir.

Vefatı

26 Receb 1133/1721 gecesi Üsküdar Çavuşderesi'nde vefat etti. Aziz Mahmud Hüdâyî Camii'nde cenaze namazı kılındı ve Miskinler civarında dedesi Zâkirzâde Abdullah Efendi'nin yanına defnedildi.

Eğitim ve irşad çevresi

Kaynak kaydında eğitim ve tasavvuf çevresi Üsküdârî Mahmud Efendi Asitanesi duraklarıyla görünür hâle gelir. Adı geçen başlıca bağlar Gafûrî Mahmud Efendi (şeyhi) şeklindedir.

Görev ve hareket çizgisi

Kayıtlarda öne çıkan duraklar 1677 dolaylarında Arap Camii (vaiz), 1684 dolaylarında Kılıç Ali Paşa Camii (vaiz), 1713 dolaylarında Eyüp Sultan Camii (vaiz), 1714 dolaylarında Sultan Selim Camii (vaiz) ve 1714 dolaylarında Fatih Camii (vaiz) olarak sıralanır. Bu seçki bütün tayinleri değil, hayat çizgisini görünür kılan başlıca durakları gösterir.

COĞRAFÎ HAFIZA4 coğrafî bağlantı

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi4 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

YOL BAĞLAMICelvetiyyeYol dosyasını aç →Kişi kaydındaki tarihî yol bağlantısı; sıralı silsilede halka olduğunu tek başına göstermez.Yolun irşad atlasını aç →

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →

BİYOGRAFİK KAYIT

Hayatından kayıtlar

Belge, tarih ve biyografi kaynaklarından kısa bilgi kartları

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

İstanbul vaaz kürsüleri

Kethüdâ Kadın'dan Bayezid Camii'ne uzanan yedi camilik görev güzergâhı.

Metni gösterMetni daralt

Görev çizelgesi, kişiyi her caminin şeyhi yapmaz; vaiz ve hadis-tefsir nakleden kürsü görevlisi olarak okunur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3275-3281.

TARİHÎ KAYIT

Hoca, talebe ve irşad bağı

Gafûrî Mahmud Efendi (şeyhi).

Metni gösterMetni daralt

Gafûrî Mahmud Efendi (şeyhi).

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: İSAM Ulema Veritabanı.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİGafûrî Mahmud EfendiZâkirzâde Abdülvehhâb Efendi, Gafûrî Mahmud Efendi üzerinden kaydedilen şeyh–mürid / halife aktarım halkasında yer alır.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1342
Yön: 413 → 1450
Tür: Hoca-talebe
Hat / varyant: celvetiyye
Eser / belge: İSAM Ulema Veritabanı
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: İSAM Ulema Veritabanı

İlişki / dönem açıklaması: Zâkirzâde Abdülvehhâb Efendi, Gafûrî Mahmud Efendi üzerinden kaydedilen şeyh–mürid / halife aktarım halkasında yer alır.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

HALEFİYETŞeyh Seyyid Mehmed Vahyî EfendiTophane'deki Kılıç Ali Paşa Camii vâizliği Şevval 1125'te (Kasım 1713) ondan Vahyî'ye geçmiştir.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1281
Yön: 1723 → 1450
Tür: Halefiyet
Hat / varyant: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak belirtilmemiş

İlişki / dönem açıklaması: Tophane'deki Kılıç Ali Paşa Camii vâizliği Şevval 1125'te (Kasım 1713) ondan Vahyî'ye geçmiştir.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3275-3281
[2]İSAM Ulema Veritabanı

Ortak kaynak kataloğunu aç →