tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Mestçi Ali Rûmî

Mestçi Ali Rûmî Edirnevî (ö. 1030/1621); Ramazan Mahfî'nin halifesi. Ramazâniyye'yi Rumeli'ye taşıyan ilk isimdir ; kolu Edirne'de yaymış, silsile oğlu Mestçizâde İbrâhim'den Lofça ve Köstendil üzerinden Cerrâhiyye'ye ulaşmıştır.

Vefat
1620
Unvan
Halvetiyye-Ramazâniyye silsilesinin Edirne halkası

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Ramazâniyye'nin Rumeli'ye açılışı

Ramazâniyye, Mahfî Ramazan Efendi'nin halifelerinden Mestçi Ali Rûmî Edirnevî (ö. 1030/1621) ve oğlu Mestçizâde İbrâhim Edirnevî (ö. 1036/1626) vasıtasıyla Rumeli'ye yayılmıştır.

Halvetiyye'nin Ramazan Mahfî tarafından İstanbul Kocamustafapaşa'da kurulan Ramazâniyye kolunun Edirne'de yayılmasını sağlayan Şeyh Mestçi Ali Rûmî ve oğlu Mestçizâde İbrâhim Necib Edirnevî'nin ardından Mestçizâde'nin halifesi Debbağ Ali Rûmî vasıtasıyla tarikat Filibe merkezli Batı Trakya bölgesine intikal etti.

Silsiledeki yeri

Cerrâhî silsilenâmesi onu “Mestçi Aliyyi'r-Rûmî (i. 1030/1620, Edirne)” şeklinde, Ramazânüddin el-Mahfî ile oğlu Mestçizâde İbrâhim Edirnevî arasında kaydeder.

Zincir buradan Debbağ Fâzıl Aliyyi'r-Rûmî (Filibe), Şeyh Ali Lofçavî (Lofça) ve Şeyh Ali Alâeddin Köstendilli (Üsküdar) yoluyla Nûreddin Cerrâhî'ye ulaşır. Ayrıca Ramazâniyye'nin Buhûriyye ve Raûfiyye şubeleri de bu hattan doğmuştur.

Kaynak notu. Mestçi Ali Rûmî'nin TDV İslâm Ansiklopedisi'nde müstakil bir maddesi bulunmamaktadır. Bu kart, TDV'nin “Ramazâniyye”, “Cerrâhiyye” ve “Köstendilli Ali Alâeddin” maddelerindeki kayıtlara ve Cerrâhî silsilenâmesine dayanır; hakkında bunların ötesinde bilgi verilmemektedir ve uydurulmamıştır.

COĞRAFÎ HAFIZA7 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi7 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →
YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

BİYOGRAFİK KAYIT

Hayatından kayıtlar

Belge, tarih ve biyografi kaynaklarından kısa bilgi kartları

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

BİYOGRAFİK KAYIT

Adındaki meslek

Mestçi, yani mest imalâtçısı.

Metni gösterMetni daralt

Kaynaklarda adı daima mesleğiyle birlikte anılır: Mestçi Ali Rûmî Edirnevî.

Mest, abdestte üzerine mesh edilen yumuşak deri ayakkabıdır; mestçi onu yapan esnaftır.

Çerçeve. Kendisinden sonraki üç halka da meslek adı taşır: oğlu Mestçizâde (mestçinin oğlu), onun halifesi Debbağ Ali Rûmî (dericilik), sonra Lofçavî (yer adı). Silsilenin bu bölümü, Ramazâniyye'nin Rumeli'de hangi muhitte yayıldığını gösterir: esnaf ve zanaat erbabı arasında. Cerrâhiyye'nin sonraki mensupları arasında “sadrazam, kadı, müderris, asker, imam, hattat, zanaat erbabı, esnaf” sayılması bu kökten gelir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ramazâniyye”, c. 34 · “Köstendilli Ali Alâeddin”, c. Ek-2.
BİYOGRAFİK KAYIT

Oğlunu halife bırakan şeyh

Baba ile oğul, art arda beş yıl.

Metni gösterMetni daralt

Mestçi Ali Rûmî Edirnevî (ö. 1030/1621) ve oğlu Mestçizâde İbrâhim Edirnevî (ö. 1036/1626) — iki vefat arasında yalnız beş yıl vardır.

Çerçeve. Kolun Rumeli'ye yerleşmesi kısa bir kuşak değişimiyle olmuştur; asıl yayılma torun kuşağında, Debbağ Ali Rûmî ile Filibe'ye ulaştığında gerçekleşecektir. Postun babadan oğula geçmesi Ramazâniyye'de yerleşik bir usuldür: Ramazan Efendi'nin yerine de sırasıyla üç oğlu geçmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ramazâniyye”, c. 34.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Ramazâniyye'nin beş şubesi

Buhûriyye, Cihangîriyye, Cerrâhiyye, Raûfiyye, Hayâtiyye.

Metni gösterMetni daralt

Ramazâniyye'den Buhûriyye, Cihangîriyye, Cerrâhiyye, Raûfiyye ve Hayâtiyye adlı beş şube meydana gelmiştir.

Bunlardan ikisi doğrudan Mestçi Ali Rûmî'nin hattından çıkar: Buhûriyye'nin kurucusu Mehmed Buhûrî'nin (ö. 1039/1630) silsilesi Mestçizâde İbrâhim Edirnevî, Mestçi Ali Rûmî vasıtasıyla Ramazan Efendi'ye ulaşır. Raûfiyye'nin kurucusu Ahmed Raûfî'nin (ö. 1170/1757) silsilesi Köstendilli Ali Efendi, Lofçavî Ali Fâzıl Efendi, Debbağ Ali Rûmî, Mestçizâde İbrâhim Edirnevî, Mestçi Ali Rûmî Edirnevî vasıtasıyla Ramazan Efendi'ye ulaşır.

Çerçeve. Ramazâniyye'nin en yaygın şubesi Nûreddin Cerrâhî (ö. 1133/1721) tarafından kurulan Cerrâhiyye'dir — o da aynı hattandır. Yani beş şubeden üçü Mestçi Ali Rûmî'den geçer; Rumeli hattının tarikat tarihindeki ağırlığı buradadır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ramazâniyye”, c. 34.
TARİHÎ KAYIT

Ahmediyye'nin “orta kol”u

Ramazâniyye'nin Halvetiyye içindeki yeri.

Metni gösterMetni daralt

Halvetiyye tarikatında “orta kol” diye anılan Ahmediyye tarikatının dört şubesinden (diğerleri Sinâniyye, Uşşâkıyye, Mısriyye) biridir.

Tarikat, Ramazan Efendi'nin vefatından sonra Kocamustafapaşa'daki Ramazânî Âsitânesi'nin yanı sıra İstanbul ve Bursa'da açılan tekkelerde faaliyet göstermiştir.

Çerçeve. Zincir dört basamaklıdır: Halvetiyye → Ahmediyye (pîri Yiğitbaşı Ahmed Şemseddin) → Ramazâniyye (pîri Ramazan Mahfî) → Cerrâhiyye. Mestçi Ali Rûmî üçüncü basamağın ilk kuşağındadır — kolu kuran değil, onu İstanbul dışına çıkaran isimdir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ramazâniyye”, c. 34.
KAVRAM

İki tarih kaydı

1030/1621 ve 1030/1620.

Metni gösterMetni daralt

TDV Ramazâniyye maddesi vefatını 1030 (1621) olarak verir; Cerrâhî silsilenâmesi ise “i. 1030/1620, Edirne” kaydını düşer ve ayrıca vefat yerini belirtir.

Çerçeve. Hicrî yıl iki kayıtta da aynıdır; fark yalnız milâdî karşılıktadır ve hicrî yılın iki milâdî yıla yayılmasından doğar. Silsilenâmenin katkısı ise Edirne kaydıdır — TDV maddeleri vefat yerini vermez. Bu, dergâh belgesinin ilmî kaynağı tamamladığı örneklerdendir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Cerrâhî silsilenâmesi (dergâh kaydı) · karşılaştırma: TDV İslâm Ansiklopedisi.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Edirne · TürkiyeEdirneRamazâniyye'yi yaydığı ve nisbesini aldığı şehir; Cerrâhî silsilenâmesine göre 1030/1620'de burada vefat etmiştir. Oğlu Mestçizâde İbrâhim de aynı nisbeyi taşır. İlişkili kişi dosyası Mestçi Ali Rûmî : Mestçi Ali Rûmî, Ramazan Mahfî’den sonra Halvetiyye-Ramazâniyye irşad zincirini Edirne çevresinde sürdüren erken dönem şeyhidir.İstanbul · TürkiyeRamazânî ÂsitânesiŞeyhi Ramazan Mahfî'nin (ö. 1025/1616) kurduğu ve kolun merkezi olan âsitâne; hilâfetini buradan almıştır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Mestçi Ali Rûmî : Mestçi Ali Rûmî, Ramazan Mahfî’den sonra Halvetiyye-Ramazâniyye irşad zincirini Edirne çevresinde sürdüren erken dönem şeyhidir.Plovdiv · BulgaristanFilibeTorun kuşağında Debbağ Ali Rûmî vasıtasıyla kolun intikal ettiği Batı Trakya merkezi; Edirne'den sonraki halkadır. İlişkili kişi dosyası Mestçi Ali Rûmî : Mestçi Ali Rûmî, Ramazan Mahfî’den sonra Halvetiyye-Ramazâniyye irşad zincirini Edirne çevresinde sürdüren erken dönem şeyhidir.Lovech · BulgaristanLofçaSilsilenin üçüncü durağı; Lofçavî Ali Fâzıl Efendi'nin (ö. 1095/1683) tekke açtığı şehirdir. İlişkili kişi dosyası Mestçi Ali Rûmî : Mestçi Ali Rûmî, Ramazan Mahfî’den sonra Halvetiyye-Ramazâniyye irşad zincirini Edirne çevresinde sürdüren erken dönem şeyhidir.Kyustendil · BulgaristanKöstendilSilsilenin Rumeli'deki son durağı; Alâeddin Ali Efendi buradan İstanbul'a dönerek Nûreddin Cerrâhî'yi yetiştirmiştir. İlişkili kişi dosyası Mestçi Ali Rûmî : Mestçi Ali Rûmî, Ramazan Mahfî’den sonra Halvetiyye-Ramazâniyye irşad zincirini Edirne çevresinde sürdüren erken dönem şeyhidir.Karagümrük, İstanbul · TürkiyeNûreddin Cerrâhî ÂsitânesiRumeli'ye açtığı hattın beş kuşak sonra vardığı yer; Cerrâhiyye'nin merkezidir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Mestçi Ali Rûmî : Mestçi Ali Rûmî, Ramazan Mahfî’den sonra Halvetiyye-Ramazâniyye irşad zincirini Edirne çevresinde sürdüren erken dönem şeyhidir.Merkez · TürkiyeMestçi Ali Rûmî TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH MESTÇİ ALİ ER-RUMİ ER-RAMAZANİ EL-HALVETİ” adıyla, RAMAZANİYYE çevresinde, MERKEZ/EDİRNE ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi EDİRNE'DE MEDFUN OLDUĞU RİVAYET EDİLİYOR. KONUM BİLİNMİYOR. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1030 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ramazâniyye”, c. 34 · “Köstendilli Ali Alâeddin”, c. Ek-2
  2. [2]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ramazâniyye”, c. 34
  3. [3]Cerrâhî silsilenâmesi (dergâh kaydı) · karşılaştırma: TDV İslâm Ansiklopedisi
  4. [4]Silsile-i Cerrâhiyye ve Halvetiyye kol şeması
  5. [5]Kişi kartı kaynak paketi — Mestçi Ali Rûmî
  6. [6]Hatırat / İstanbul Ziyaretgâhları uygulaması, sürüm 1.0.5 — çıkarılmış veri kümesi
Ortak kaynak kataloğunu aç →