Ara
Menü

Mehmed Muhyiddin Karahisârî

Mehmed Muhyiddin Karahisârî, Halvetiyye–Cerrâhiyye ortak silsilesinin ahmediyye halkalarındandır. Kişi dosyasında hayatı, irşad bağlantıları ve gelenek içinde kendisine nispet edilen anlatılar geniş biçimde aktarılır.

Yol
Cerrâhiyye
Mekân
6 bağlantı
Unvan
Ahmediyye
Geniş biyografi

Bu metin, Cerrâhî silsile arşivindeki kişi dosyasının tamamı esas alınarak paragraf ve manzume düzeni korunmak suretiyle hazırlanmıştır. Gelenek içi menkıbeler tarihî kayıtlarla aynı kesinlikte değerlendirilmez.

Hayatı ve silsiledeki yeri

Hazret-i Şeyh Muhammed Muhyiddin Karahisârî

Muhammed Muhyiddin Karahisârî, kaynak dosyalarda “İbn-i Noktacı” adıyla da anılır. Halvetiyye'nin Ahmediyye kolunda Şeyh Kâsım Çelebi'nin halifesi ve Ramazan Mahfî'nin mürşidi olarak kaydedilir. Kâsım Çelebi'ye ait dosyada, onun 994/1586 yılında vefat ettiği ve Arâisü'l-Vusûl adlı Usûl-i Aşere şerhini kaleme aldığı belirtilir. Ayrı kişi belgesinde ise ölüm yılı 1582 olarak verilmiştir; iki tarih arasındaki farklılık kaynak kaydı olarak korunmuştur.

Ramazan Mahfî dosyasına göre Ramazan Efendi, önce Şeyh Kâsım Çelebi'den el almış, onun vefatından sonra seyrüsülûkunu Muhammed Muhyiddin Karahisârî'nin yanında tamamlamıştır. Daha sonra aldığı hilâfetle İstanbul'a gelerek Ramazâniyye yolunun teşekkülünde belirleyici olmuştur. Bu nedenle Muhammed Muhyiddin Karahisârî, Ahmediyye'den Ramazâniyye'ye ve oradan Cerrâhiyye'ye uzanan silsilede geçiş halkalarından biridir.

Eseri

Arâisü'l-Vusûl, Halvetî terbiyesinde tövbe, zühd, tevekkül, kanaat, uzlet, zikir, teveccüh, sabır, murakabe ve rıza şeklinde sıralanan on esası açıklayan bir şerh olarak zikredilir. Kaynak ZIP'te eserin tam metni bulunmadığından yalnız açıkça verilen eser adı ve silsile bağlantısı aktarılmıştır.

Silsiledeki yeri

Nûreddin Cerrâhî'nin tarikat silsilesi… Ramazâniyye'nin kurucusu Şeyh Ramazan Mahfî'ye (ö. 1025/1616), daha sonra Muhyiddin Karahisârî, Lârendevî Kasım Çelebi ve İzzeddin Ali Karamânî ile Halvetiyye'nin dört ana kolundan biri olan Ahmediyye'nin kurucusu Yiğitbaşı Ahmed Şemseddin'e (ö. 910/1504) ulaşır.

Yani Yiğitbaşı ile Ramazan Mahfî arasındaki üç halkadan sonuncusudur.

COĞRAFÎ HAFIZA6 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi6 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Hayatından kayıtlar

İlk 1 kayıt gösteriliyor

BİYOGRAFİK KAYIT

Halifeleri için kurulan tekke

Cağaloğlu'ndaki Çâlâk.

Metni gösterMetni daralt

Ramazâniyye'nin İstanbul'da faaliyet gösterdiği tekkelerden biri Cağaloğlu'ndaki Çâlâk Tekkesi'dir. Ramazan Efendi'nin şeyhi Muhyiddin Karahisârî'nin halifeleri için inşa edilen bu tekke Çâlâk (Çaylak) Ahmed Efendi (ö. 1123/1711), Mehmed Efendi (ö. 1140/1727) ve Çâlâkzâde Mustafa Efendi (ö. 1171/1757) ile önce Ramazâniyye'ye, daha sonra Cerrâhiyye'ye bağlanmıştır.

Çerçeve. Tekke kendisi için değil halifeleri için inşa edilmiştir; adı da onlardan gelir. İki asır sonra aynı tekke Cerrâhiyye'ye geçmiştir — yani şeyhin halifeleri için yapılan bina, sonunda talebesinin talebesinin kolunun eline geçmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ramazâniyye”, c. 34.

Kavram dünyası

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Yiğitbaşı ile Ramazâniyye arasındaki üç halka

Karamânî, Lârendevî, Karahisârî.

Metni gösterMetni daralt

…Ramazan Mahfî'ye (ö. 1025/1616), daha sonra Muhyiddin Karahisârî, Lârendevî Kasım Çelebi ve İzzeddin Ali Karamânî ile… Ahmediyye'nin kurucusu Yiğitbaşı Ahmed Şemseddin'e (ö. 910/1504) ulaşır.

Çerçeve. Üç halkanın nisbeleri Orta Anadolu'yu gösterir: Karaman, Lârende (Karaman'ın eski adı) ve Karahisar. Yiğitbaşı Manisa'da, Ramazan Mahfî İstanbul'dadır; arada kalan yüz yıl Anadolu'da geçmiştir. Ahmediyye'nin Ramazâniyye'ye dönüşmesi bu iç Anadolu güzergâhından olmuştur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.
TARİHÎ KAYIT

Ahmediyye'den Ramazâniyye'ye

“Orta kol”un şubesi.

Metni gösterMetni daralt

Halvetiyye tarikatında “orta kol” diye anılan Ahmediyye tarikatının dört şubesinden (diğerleri Sinâniyye, Uşşâkıyye, Mısriyye) biridir.

Çerçeve. Kendisi bir kol kurmamış, kurucusunu yetiştirmiştir: talebesi Ramazan Mahfî, Kocamustafapaşa'da Ramazâniyye'yi kuracak, ondan da beş şube — Buhûriyye, Cihangîriyye, Cerrâhiyye, Raûfiyye, Hayâtiyye — doğacaktır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ramazâniyye”, c. 34.
KAVRAM

Silsilenâmedeki kaydı

994/1585.

Metni gösterMetni daralt

Silsilenâme vefatını 994/1585 olarak verir; TDV maddelerinde bu halkanın vefat tarihi kaydedilmez — yalnız adı silsilede geçer.

Çerçeve. Silsilenâme bir ilim metni değil, zincirin canlı belgesidir: dergâhta okunur, icâzetnâmeye yazılır. Amacı nüsha karşılaştırmak değil halkayı kesintisiz göstermektir; bu yüzden tarihler bazen farklı rivayetten gelir. Ayrışma hata değil, iki ayrı kayıt geleneğidir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Cerrâhî silsilenâmesi (dergâh kaydı) · karşılaştırma: TDV İslâm Ansiklopedisi.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Cağaloğlu, İstanbul · TürkiyeÇâlâk (Çaylak) TekkesiHalifeleri için inşa edilen tekke; Çâlâk Ahmed Efendi, Mehmed Efendi ve Çâlâkzâde Mustafa Efendi ile önce Ramazâniyye'ye, sonra Cerrâhiyye'ye bağlanmıştır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Mehmed Muhyiddin Karahisârî : Mehmed Muhyiddin Karahisârî, İbn-i Noktacı adıyla da anılan; Kāsım Çelebi’nin halifesi ve Ramazan Mahfî’nin seyrüsülûkünü tamamladığı Halvetî şeyhidir. 1889 Meşihat kaydı 1889 tarihli defter kaydında Çâlâk (Çaylak) Tekkesi için idarî bir kayıt yer alır. Bu belge, kurumun tarihî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1899 Meşihat kaydı 1899 tarihli defter kaydında Çâlâk (Çaylak) Tekkesi için idarî bir kayıt yer alır. Bu belge, kurumun tarihî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1910 Meşihat kaydı 1910 tarihli defter kaydında Çâlâk (Çaylak) Tekkesi için idarî bir kayıt yer alır. Bu belge, kurumun tarihî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1916: meşihat görevinde yeni tayin 1916 tarihli kayıtta, Nuruosmaniye’deki Çâlâk Dergâhı meşihatı için Leskovik Halvetî Dergâhı şeyhi Muhyiddin Efendi’nin imtihan ve idarî işlem sonrasında uygun görüldüğü belirtilir. Bu, kurum görevinin tevcih sürecine ait kayıttır.Afyonkarahisar · TürkiyeAfyonkarahisarNisbesini aldığı şehir. İlişkili kişi dosyası Mehmed Muhyiddin Karahisârî : Mehmed Muhyiddin Karahisârî, İbn-i Noktacı adıyla da anılan; Kāsım Çelebi’nin halifesi ve Ramazan Mahfî’nin seyrüsülûkünü tamamladığı Halvetî şeyhidir.İstanbul · TürkiyeRamazânî ÂsitânesiTalebesi Ramazan Mahfî'nin (ö. 1025/1616) kurduğu ve Ramazâniyye'nin merkezi olan âsitâne. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Mehmed Muhyiddin Karahisârî : Mehmed Muhyiddin Karahisârî, İbn-i Noktacı adıyla da anılan; Kāsım Çelebi’nin halifesi ve Ramazan Mahfî’nin seyrüsülûkünü tamamladığı Halvetî şeyhidir.Manisa · TürkiyeManisa (Yiğitbaşı Türbesi)Silsilenin üç halka öncesindeki Ahmediyye pîri Yiğitbaşı Ahmed Şemseddin'in (ö. 910/1504) medfeni. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Mehmed Muhyiddin Karahisârî : Mehmed Muhyiddin Karahisârî, İbn-i Noktacı adıyla da anılan; Kāsım Çelebi’nin halifesi ve Ramazan Mahfî’nin seyrüsülûkünü tamamladığı Halvetî şeyhidir.Karaman · TürkiyeKaramanSilsiledeki İzzeddin Ali Karamânî ve Mehmed Kâsım Lârendevî'nin nisbe aldığı şehir (Lârende, Karaman'ın eski adıdır). İlişkili kişi dosyası Mehmed Muhyiddin Karahisârî : Mehmed Muhyiddin Karahisârî, İbn-i Noktacı adıyla da anılan; Kāsım Çelebi’nin halifesi ve Ramazan Mahfî’nin seyrüsülûkünü tamamladığı Halvetî şeyhidir.TARİHÎ MEKÂNMehmed Muhyiddin Karahisârî TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH KARAHİSARİ MEHMED MUHYİDDİN EL-AHMEDİ EL-HALVETİ” adıyla, AHMEDİYYE çevresinde, ------------------- ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi ------------------- İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 994 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ramazâniyye”, c. 34
  2. [2]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7
  3. [3]Cerrâhî silsilenâmesi (dergâh kaydı) · karşılaştırma: TDV İslâm Ansiklopedisi
  4. [4]Silsile-i Cerrâhiyye ve Halvetiyye kol şeması
  5. [5]Kişi kartı kaynak paketi — Mehmed Muhyiddin Karahisârî; Meclis-i Meşâyih Defterleri
  6. [6]Kişi kartı kaynak paketi — Mehmed Muhyiddin Karahisârî
  7. [7]Hatırat / İstanbul Ziyaretgâhları uygulaması, sürüm 1.0.5 — çıkarılmış veri kümesi
Ortak kaynak kataloğunu aç →